Skóra: It’s better to get tall wellington boots

IMG_20150619_134501Jaś Kapela: During workshops with young people from Hel we were trying to imagine what their life might look like in 50 years time. One of the groups presented a following scenario: Hel is an island. Food is brought over by boats. There is no work. All fish has died. We have no home. Slow death.

Krzysztof Skóra: A rather pessimistic vision.

Will Hel become an island?

Depends on the time perspective we assume. In geological terms fifty years is not much. Right now most of the people are convinced that the Peninsula is dying because the sea is swallowing its coast. And that’s why it gets reinforced – stones are brought here that were never here before, concrete is being used, embankments raised higher. Open sea beaches on the Peninsula – from Władysławowo to the border of Jurata with Hel – are all already artificial. Only Hel itself still has natural ones. The number of natural sections on the Puck Bay side is diminishing as well. What would happen if we didn’t reinforce the coastline? That will remain the area of academic speculation. The boundaries where seas, rivers and lakes meet the land have existed as long as the world we know. Some animals and plants only live on the borderline of land and water. When we reinforce the coastline, many lose their natural habitat and die out. Does anybody care about preservation of natural processes within the coastal ecotone, which the Helsinki Commission has recommended for the last 20 years? I don’t think so.

And can we preserve it at all?

We are delaying the sentence, but the large-scale geological and hydrological processes cannot be stopped. I think it is worth to delay the impact of the environment in a life strategy of any given community. That allows for getting accustomed to a different life in a different place. Various low-lying oceanic islands already face that problem. If climatologists and hydrologists are right, they have to be ready to react accordingly. Here, in our local strategy, immediacy takes over – it is politically viable, but economically and environmentally damaging. Changes, or rather the symptoms of the effects of forthcoming climate change, preoccupy the specialists and a large part of the public to such an extent, that we dismiss current dangers, damaging to the environment. We are getting ready for the changes which will come in 70 or 100 years time, while habitats and species die out now, sometimes due to very trivial reasons.

Are we to allow the sea to swallow the Peninsula then?

Every now and then our road used to be flooded by the sea and it will most likely happen many times in the future. But will a car be such an important mode of transport in 100 years time? Isn’t it better to have means of transport operating a bit higher up? Sometimes it is cheaper and better to get tall enough wellington boots than to raise the altitude of the terrain. And anyway the high water stays here only for dozen or so hours. And when the really high water comes, there will be other problems anyway. Hydrotechnical companies can be sure to get large commissions paid for by the state budget – our descendants will again reinforce the coastline, they might also elevate the altitudes of the road and railway.

They say that Hel was once a number of small islands…

Yeah, that’s what they say and that’s we used to be taught. Me too.

And what was it really like?

A few years ago geologists compared all historical maps of the Hel Peninsula. And they found out that it is difficult to create such sequence. Hel is not made of islands even on the oldest maps. Perhaps those showing water passages across the Peninsula were created to show the water levels when the sea joined the bay? It used to be much easier than now. For two reasons: there was no railway embankment and there was no road embankment – those two parallel mounds which even out all decreases in the ground level where water could travel freely. The road with hardened surface leading to Hel was only built in the 1960s, while the railway was constructed dozen or so years before World War II. Earlier than that you could reach Hel by water, by a dirt road or along the seashore.

In the past nobody built buildings as close to the water edge as they do now. Tourist race for the better view from the window pushed investments towards the coastline. It’s a trap. The Helsinki Commission pointed it out as early as 20 years ago in Recommendation 15/1 “Protection of the Coastal Strip”.

Today people can afford such risk. They are not afraid to lose their assets, because the state insures them. Confrontation with the nature of the sea still takes many by surprise. They say it is getting worse, but they don’t realise that our ancestors’ cabins stood further away from the sea, that they used carts and then drove Warszawas or Polski Fiats 125p. Nowadays that same water will easily get into our low-hung “wheels”. So we raise the road. The houses are separated from the coast by embankments or some other reinforcements. And then, when another storm “of the century” comes, it takes us by surprise that the physics of environmental phenomena are adverse to human “necessities of life”.

So will Hel be an island or not?

And do we want it to be an island?

Is that really up to us?

We live in a democratic state. The majority of the society decides what to spend the money on. For example, should we concrete the peninsula over to reinforce it or not? Some people might also want to dig across it, for example when Puck starts fighting for access to the sea. A lot of private and public money has been spent on the coastal line of the Peninsula. Even more public money will have to be spent, because according to the law, whoever invests can expect the state to protect his or her assets. So if somebody gets permission from the local government or appropriate public institutions and, for example, builds a hotel very close to the seashore, the taxes paid by all of us will have to be spent on protecting the hotel from the water. It doesn’t work like that in other countries. There the risk is on the investor’s side. And some countries simply don’t allow building so close to the shore.

I’m not sure we are aware of the fact that we pay for such protection.

I don’t think we are. It’s the legacy from many years of technocratic approach in water management. Nowadays, though on a small scale, rivers start getting renaturalized. Though when it comes to coastal management, I think we are still stuck in the old paradigm. The old approach of melioration and strengthening the banks gets transferred onto the Baltic coast. A Polish person still hears that the Baltic Sea takes away his or her homeland.

That’s why he or she looks favourably at the widespread projects of reinforcing the coastline. The Pole knows that the state border at sea is far away from the coastline, that our Exclusive Economic Zone reaches even further out and that waves and currents can’t move those lines. There are investments that bewilder with their scope and location. I still can’t understand the sense of reinforcement near Ostrów. To protect woods and rabbits? That usually results in a beach disappearing or only existing in a rudimentary form. But local governments demand the reinforcements. And the state pays for them. Nobody is responsible for failed investments worth millions, which didn’t prevent anything. Cliffs and flood plains are still the areas where people want to carelessly invest and they still get permission to do so. The HELCOM’s Recommendations from the mid 1990s: 15/1 on “Protection of the Coastal Strip” and 16/3 on “Preservation of Natural Coastal Dynamics” should be on compulsory reading list in many coastal local governments. Perhaps they should even be discussed at high schools, for example in the context of the story of the church in Trzęsacz which collapsed into the sea even though at the time it was built it was 2 kilometres away from the shore.

So there are recommendations, but we don’t pay much attention to them in Poland?

Because for a Polish person his or her homeland is the land: fields, woods. We don’t have much consideration for the sea. We’ve wedded the Baltic Sea quite recently and the awareness of its dowry, its environmental richness, is low, therefore also the responsibility for its state is poor. Perhaps being in the European Union will help us to grow up faster and start sharing the responsibility for the environment of all of its seas and oceans. If not, then after reinforcing the coastline we will push for tiling it, I’m afraid…

But crowds still come here.

The Baltic is our national bathtub. But holidays by the sea don’t make us a sea nation. There are very few legendary sea heroes in our national pantheon.

Joseph Conrad…

Where did he create? Where did he write?

Abroad.

We have conquered the world on horseback, while others did it on boats and sailing vessels. This resulted in a different mentality, different attitude to sea, to people living overseas. It is field (!) marshals that we had plenty of. We find it difficult to comprehend what goes on by the sea and in the sea, because the vast majority of us don’t live near the sea. What’s more, amongst the community living on the Baltic coast many come from elsewhere and local minorities – Kashubians or Slovincians, for years isolated and distrustful – didn’t like to share their cultural know-how stemming from living by the sea.

And what’s the life like here now?

Hel has been gaining and has gained a lot in the military period of the European history, starting from the 1930s. It’s been given an urban infrastructure, a new harbour, hospital, schools…

IMG_7863-2But young people from those schools don’t see any future for themselves. Will they be able to be fishermen here in 50 years time? Supposedly 95 per cent of fish in the Puck Bay are three-spined sticklebacks.

There should also be fry of other kinds of fish. It isn’t there, because somebody has concreted over the coastal ecotone or cut coastal reed beds. Fish has nowhere to shelter and grow. No species can function without a habitat. Fish must have a place where they can spawn and hide from predators, they need something to eat and they can’t be fished out in excess or too early. If we get rid of underwater vegetation because we are building camping sites, those “cash hunting grounds”, then where should fish live? We either hunt for tourists or for fish. If we want to have both, we have to manage the space and its functions appropriately. And in this respect we have chaos. Local development strategies are just wishful thinking and not analyses of possibilities and realistic objectives.

But there is no noticeable conflict between tourism and fishermen.

That’s because fishermen themselves invest their money into tourism. A fisherman has a fishing boat, but often also a guesthouse, a shop or a chippy. It’s apparent that the flair for overexploitation gets transferred from fishing to tourism. To get more and more tourists you need more and more space. There isn’t much space on the Peninsula. And nature needs some for itself. You could assume that the hunt for tourists will go on until the bait runs out. And the baits are the beaches (less and less natural), the original landscape (which degrades year in, year out), and the local fish (diminishing, for obvious reasons). There is also the evident deficit of peace and quiet, so desired by holidaymakers from large cities.

I don’t like coming here in the season either.

And you are not the only one. But there are still plenty of fans of summer Władysławowo buzz and stalls.

The marketplace?

I think it makes the town ugly. Other people see it differently. It might be a new disco aesthetics. Perhaps it will become fashionable one day. But for now more and more postcards from our area are bird eye view photos. Close ups are dangerous. Here, in Hel, we still make the huge effort to preserve some originality; sometimes we succeed in preserving historical authenticity too. We are in the process of organising another Day of the Fish. This edu-eco-art event is different to anything that goes on in other coastal places. This is how we attempt to show others that the prosperity of many people from Hel depends directly or indirectly on the size of population and health of local fish. And they, on the other hand, depend on the quality of environment which we, people living in the catchment area of the Baltic Sea, have in our care and which we affect so heavily.

Hel has another advantage – it is a partially student town, and it has the Seal Sanctuary, which made it very popular. It is a side effect of our research and educational work, we didn’t plan it, but it happened. We are a powerful “extension” to the tourist season and the target of weekend and educational tourism. Another touristic but also pro-environmental product is the Dune Park with around 270 thousand visitors per year. Based on this experience we prepared the foundation for a similar park at the Hel Tip. It channels the movement of 490 thousand people. If not for this investment, some of them would most likely venture out onto the protected dunes. And if we lose grey dunes we won’t fulfil our obligations to the European Union in respect to nature protection in the Natura 2000 areas.

We don’t seem to worry about it too much for now.

But one day we will feel it. We won’t avoid fines if we don’t improve things. We have to know how to make civilizational progress without destroying species and habitats considered valuable for the whole community.

According to what I’ve read, it’s getting worse and worse: diminishing numbers of storks, overfishing, habitats getting destroyed.

Well, yes, there are more and more negative examples. But the numbers of grey seals have gone up to 32 thousand. We have been working on it with other Baltic states for over 20 years now.

And what about harbour porpoises?

The situation is not too good.

But there is a programme for harbour porpoise protection.

No.

It hasn’t been put to vote yet?

It hasn’t been officially dealt with as yet. The specialists did everything that was needed. We have run an enormous Sambah project. Three hundred detectors have monitored porpoises all over the Baltic.

And you found out that there are 450 of them.

Yes. The size of the population got confirmed which means the species is critically endangered in the Baltic. Now we also now where they gather. They visit our waters mainly in wintertime and in spring. And? The EU has paid, we have data to manage the protection of the species and work towards removing the dangers. And not much happens. WWF appealed to the Minister to start further work on the national programme for the protection of harbour porpoises. A hundred thousand signatures were collected. It was promised that the case would soon move forward. But what if the Ministry of Agriculture takes a different stance, as it often does, assuming, for example, that the programme would limit fishing? The Ministry of Infrastructure might be against it too, because of something else… Everything will get delayed again. And it still needs to undergo public consultations. When everybody had their say, the Minister will make a decision whether to accept the programme or not. As it is or in a different form, because he can also modify it. It will take at least two more years. And let’s not forget that the species we are talking about has been under strict protection for years.

What about the Porpoise Sanctuary project?

That also is a long way away. The University of Gdańsk owns appropriate location. We will soon start discussing this project. It has to have the acceptance of the community. The experience with seals and the Seal Sanctuary encourage us to follow the same road. But in contrast to our ideas, there are also plans to build commercial dolphinaria for entertainment. Despite the fact that nobody in Europe builds them anymore, just like there are less and less circuses with live animals. Robert Biedroń hasn’t allowed a circus into Słupsk, I think the same happened in Gdynia. As long as Wojciech Szczurek and Jerzy Zając govern this city, animals won’t be the source of entertainment.

There are new rehabilitation and research centres in Europe which – though only as a by the by – also exhibit certain species that require more public attention. These are usually animals that cannot be released into the wild anymore. They suffer chronic diseases and have to be provided appropriate medication on a daily basis.

But it seems that local governments are quite eager to support water circus investors and they want to make money on it at the same time. Haven’t they learned that it is ethically questionable?

Let’s go back to the world in 50 years time. What trends do you see?

I think that for another 30 years we will continue to destroy the environment and then we will start spending huge amounts of money to rebuild it. After crossing a certain line we will understand that we have created unnecessary things and we have destroyed the necessary ones. We will try to renaturalize the environment. We will close camping sites on the Peninsula, we will buy out the land to revitalise it, in hope that the natural habitats will return. The entrance onto the Peninsula by car will be limited. People will need to book parking spots the same way we now book rooms in hotels. Only the richest will be able to afford proper holidays in the wilderness. Poorer people will be crowded into tourist camps. To go on holidays they will move from a gated residential estate to a gated tourist estate. And the only difference will be not having to go to work when on holidays. The rest of Europeans, the more wealthy ones, will prefer to holiday in the wilderness of Siberia than here.

For now holiday tastes of Poles are formed mainly by TV commercials.

Hel cannot afford such adverts; there are only about 3 to 4 thousand of us here. But you can be popular even without advertising. The problem is the number of visiting holidaymakers. “Ecological capacity” of the Peninsula seems to be depleting and the number of tourists still grows. Hel itself is in a better situation than other places on the Peninsula – it has plenty of wonderful, natural spots and loads of ex-military land for urbanisation (let’s hope it’s done with taste). Making money in summertime was always exceptionally easy here. The tricky bit is earning on tourism in the period between September and June. I think the educational tourism has the biggest potential. More and more often children and young people come here for trips and nature schools. We have Blue School here, we teach about the sea environment. There are also wonderful museums in Hel. You can educate yourself in history, ethnography and patriotic traditions. I hope that in 50 years time Hel will be a synonym of such tourism (and not necessarily just one-day tourism), as well as of health tourism. We have the foundation for it; we just need to develop it further. There will be more and more people needing a place to get their health on track. Young Hel residents should get the right education for it. Work guaranteed.

And perhaps finally Hel will become part of Gdynia administrative district. We are the most natural and closest year-round development supply base for each other. It’s time to increase the public transport across the bay all year round. And then make corrections on the administrative map of the country. For hundreds of years we were part of Gdańsk and now we are part of Puck. Gdynia has lost its fishing port, it needs larger beaches, because its own are located along cliffs, so they won’t get any bigger. People from Gdynia can see us and we, too, can see Gdynia’s growing potential on the horizon pretty much every day. I think that people from Hel working in Gdynia can be something natural, same as specialists from Gdynia working in Hel. These are our perspectives.

Are we mentally ready for it though?

I don’t know. Changes are in the hands of politicians and their voters.

Professor Krzysztof Skóra – biologist, specialist in ichthyology (biology and ecology of fish of the Baltic coastal zone), biological oceanography, protection of marine environment and marine mammals. He is the head of the Hel Marine Station of the Institute of Oceanography at the University of Gdańsk.

Skóra: Lepiej mieć wysokie kalosze

IMG_20150619_134501Jaś Kapela: Na warsztatach z helską młodzieżą zastanawialiśmy się, jak będzie wyglądało ich życie za pięćdziesiąt lat. Jedna z grupa przedstawiła taki scenariusz: Hel jest wyspą. Jedzenie jest dostarczane żaglówką. Nie ma pracy. Wyginęły ryby. Nie mamy domu. Powolna śmierć.

Krzysztof Skóra: Dość pesymistyczna wizja.

Hel nie stanie się wyspą?

Zależy, jaką perspektywę czasową przyjmiemy. W wymiarze geologicznym pięćdziesiąt lat to mało. Na razie większość jest przekonana, że półwysep ginie, bo morze zabiera brzeg. Dlatego jest on umacniany – zwozi się kamienie, których tu nigdy nie było, betonuje, nadsypuje. Tzw. odmorskie plaże półwyspu – od Władysławowa do granic Juraty z Helem – są już dziś sztuczne. Naturalne ma tylko Hel. Od strony zatoki fragmentów naturalnych też ubywa. Będziemy zatem umacniać, umacniać i umacniać, aż go obronimy. Co byłoby, gdybyśmy tego nie robili, będą zastanawiali się już tylko akademicy. Linie kontaktu morza, rzek i jezior z lądem istnieją, odkąd powstał znany nam ziemski świat. Niektóre zwierzęta i rośliny żyją tylko na styku brzegu i wody. Gdy brzeg umacniamy, wiele z nich traci swoje naturalne siedliska i ginie. Czy ktoś zastanawia się nad ochroną naturalnych procesów na linii ekotonu brzegowego, co od dwudziestu lat zaleca Komisja Helsińska? Raczej nie.

A w ogóle można go obronić?

Opóźniamy wyrok, ale wielkoskalowych procesów geologicznych i hydrologicznych i tak nie zatrzymamy. Myślę, że w strategii życia danej społeczności opłaca się opóźniać oddziaływanie przyrody, aby można było przystosować się do innego życia lub życia w innym miejscu. Mają już ten problem różne nisko położone oceaniczne wyspy. Jeśli prognozy klimatologów i hydrologów się sprawdzą, muszą być gotowe do stosownej reakcji. Tu, w naszej lokalnej strategii, przeważa raczej doraźność – politycznie opłacalna, ekonomicznie i przyrodniczo szkodliwa. Zmiany, a raczej symptomy nadchodzących skutków zmian klimatycznych, tak bardzo angażują specjalistów i dużą część opinii publicznej, że traci się z pola widzenia bieżące zagrożenia prowadzące do niszczenia przyrody. Szykujemy się na zmiany, które nastąpią za siedemdziesiąt albo sto lat, ale siedliska i gatunki giną teraz, czasem z bardzo banalnych powodów.

Mamy pozwolić na to, żeby morze zalało półwysep?

Co jakiś czas nasza szosa bywała zalewana przez morze i prawdopodobnie nie raz stanie się to także w przyszłości. Ale czy za sto lat auto nadal będzie istotnym środkiem komunikacji? Nie lepiej posiadać środki transportu wyżej zawieszone? Czasem taniej i łatwiej mieć odpowiednio wysokie kalosze niż podnosić rzędne terenu. Zresztą wysoka woda utrzymuje się tu zaledwie kilkanaście godzin. A gdy przyjdzie naprawdę wysoka woda, to problemy i tak będą. Firmy hydrotechniczne już mogą być pewne dużych zleceń z budżetu państwa – nasi potomkowie znowu będą umacniali brzeg, a może i podnosili rzędne szosy oraz torowisk.

Mówi się, że Hel powstał z wysepek.

Tak się mówi i tak się uczyło. Także mnie.

A jak było naprawdę?

Parę lat temu geolodzy zestawili wszystkie historyczne mapy Półwyspu Helskiego. Okazało się, że trudno z nich stworzyć taką sekwencję. Nawet na najstarszych mapach Hel wysepkami nie jest. Może na tych, gdzie przepływy przez półwysep widać, ówcześni kartografowie chcieli pokazać taki stan wody, gdy morze łączyło się z zatoką? Kiedyś było to znacznie łatwiejsze. Z dwóch powodów: nie było nasypu kolejowego i nasypu drogowego – dwóch równoległych wałów niwelujących wszelkie obniżenia gruntu, którymi woda swobodnie wędrowała. Bitą drogę do Helu zbudowaliśmy dopiero w latach sześćdziesiątych, kolej powstała kilkanaście lat przed II Wojną Światową. Wcześniej do Helu dojeżdżało się, jeśli nie wodą, to leśną drogą i brzegiem morza.

Kiedyś nikt nie budował budynków tak blisko wody jak teraz. Turystyczna konkurencja o lepszy widok z okna pcha inwestycje ku brzegowi. To pułapka. Już dwadzieścia lat temu zwracała na to uwagę Komisja Helsińska w Zaleceniu nr 15/1 pt. „Ochrona pasa brzegowego”.

Dziś ludzi stać na takie ryzyko, nie boją się utraty majątku, państwo jest ich ubezpieczycielem. Konfrontacja z naturą morza ciągle wielu zaskakuje. Mówią, że jest coraz gorzej, ale nie zdają sobie sprawy, że chaty naszych przodków stały daleko od wody, jeździliśmy wozem, potem warszawą czy dużym fiatem. Dziś ta sama woda z łatwością wleje się przez progi nisko zawieszonych „bryk”. Podnosimy więc szosę. Domostwa odgradzamy od brzegu wałem lub innymi umocnieniami, by za jakiś czas, przy kolejnym sztormie „stulecia”, dziwić się jak złośliwa wobec „życiowych” potrzeb człowieka jest fizyka przyrodniczych zjawisk.

To Hel będzie wyspą, czy nie będzie?

A chcemy, żeby był wyspą?

Czy to naprawdę zależy od nas?

Żyjemy w kraju demokratycznym i to większość społeczeństwa decyduje, na co chce wydać pieniądze – czy np. obetonować półwysep, aby go umocnić, czy też nie. Może pojawią się i tacy, którzy będą chcieli go przekopać, gdy np. Puck zacznie walczyć o dostęp do morza. W linię brzegową półwyspu wlano bardzo dużo prywatnych i państwowych pieniędzy. Tych państwowych trzeba będzie jeszcze więcej, gdyż przepisy mamy takie, że ten, kto zainwestuje, ma prawo oczekiwać od państwa ochrony majątku. Jeśli ktoś uzyskawszy zgodę od samorządu i stosownych instytucji państwowych stawia np. hotel blisko brzegu morza, podatki nas wszystkich będą musiały pójść na jego ochronę przed wodą. W innych krajach jest inaczej. Ryzyko jest po stronie inwestora. Jeszcze w innych nie zezwala się na tak bliskie brzegu inwestycje.

Nie wiem, czy jesteśmy świadomi, że płacimy za taką obronę.

Nie sądzę. To spadek po wielu latach bardzo technokratycznego podejścia w gospodarce wodnej. Obecnie, choć na niewielką skalę, ale zaczyna się już renaturalizowanie rzek. W zarządzaniu morskim brzegiem wydaje mi się, że ciągle zbyt mocna tkwimy jeszcze w starym paradygmacie. Dawne podejście do melioracji i utrwalania brzegów rzecznych przenosi się na bałtyckie wybrzeża. Polak jest przekonywany, że Bałtyk zabiera mu ojczyznę.

Dlatego jest przychylny bardzo szerokim projektom umacniania linii brzegowej. Polak nie wie, że granica kraju jest w wodzie daleko od brzegu, a nasza wyłączna strefa ekonomiczna jeszcze dalej i morskie fale czy prądy nie są w stanie tych linii w żaden sposób przesunąć. Niektóre z inwestycji zadziwiają swym zakresem i lokalizacją. Do dziś nie rozumiem np. istoty umocnień pod Ostrowem. Dla ochrony lasu i zajęcy? To zwykle prowadzi do zanikania plaży lub istnienia jej w szczątkowej formie. Ale samorządy domagają się ich usypywania. Budżet płaci. Nie ma winnych nietrafnych milionowych inwestycji, które niczemu nie zapobiegły. Ciągle na klifach czy terenach zalewowych beztrosko próbuje się inwestować i wyraża się na to zgody. A przecież zapisy opracowanych w połowie lat 90. zaleceń HELCOMU: nr 15/1 „Ochronie pasa brzegowego” i nr 16/3 „Zachowanie naturalnej dynamiki procesów brzegowych” powinny być literaturą obowiązkową dla wielu nadmorskich samorządów. Może nawet tematem lekcji w szkołach średnich, np. w kontekście historii kościoła w Trzęsaczu, który runął do morza, mimo że zbudowano go 2 km od brzegu.

Czyli są zalecenia, ale w Polsce się nimi nie przejmujemy?

Bo dla Polaka jego kraj to ląd – pola, lasy. Zatem dla morza mało jest atencji. Z Bałtykiem zaślubiliśmy się niedawno, a świadomość posiadania jego posagu, tego bogactwa przyrodniczego, jest niewielka, zatem i odpowiedzialność za jego stan licha. Może w Unii Europejskiej dojrzejemy szybciej, dzieląc odpowiedzialność za przyrodę wszystkich jej mórz i oceanów. Jeśli nie, to obawiam się, że po umocnieniu brzegu będziemy domagali się jego kafelkowania…

Jednak tłumy tu walą.

Bałtyk to nasza narodowa wanna. Ale wczasy nad morzem nie czynią z nas morskiego narodu. Legendarnych bohaterów morza ciągle w narodowym panteonie mało.

Joseph Conrad.

Gdzie tworzył, gdzie pisał?

Za granicą.

My zdobywaliśmy świat na koniach, inni na łodziach i żaglowcach. Rodziło to odmienną mentalność, odmienny stosunek do morza, ludzi zamorskich. To marszałków polnych (!) mamy mnóstwo. Trudno nam zrozumieć, co się dzieje nad morzem i w morzu, bo w zdecydowanej większości nie jesteśmy znad morza. Ba, wśród społeczności żyjącej na Wybrzeżu wielu z nas ma nietutejsze korzenie, a mniejszości tu żyjące, kaszubska czy słowińska, przez lata zamknięte i nieufne, niezbyt chętnie dzieliły się swoim kulturowym know-how wynikającym z obcowania z morzem.

I jak tu teraz się żyje?

Hel zyskiwał i zyskał dużo na militarnym okresie europejskiej historii, począwszy od lat 30. ubiegłego wieku. Zyskał miejską infrastrukturę, nowy port, szpital, szkoły…

Ale młodzież z tych szkół nie widzi tutaj perspektyw. Czy będą mogli być rybakami za pięćdziesiąt lat? Ponoć 95% ryb Zatoce Puckiej to cierniki.

W tej strefie powinien być też narybek innych gatunków. Kłopot w tym, że go nie ma, bo ktoś zabetonował brzegowy ekoton lub wyciął przybrzeżne szuwary. Ryby nie mają gdzie się schronić, wzrastać. Żaden gatunek nie może funkcjonować bez siedliska. Ryby muszą mieć miejsce, gdzie mogą złożyć ikrę, uciec przed drapieżnikiem, muszą mieć co jeść i nie mogą być wyławiane w nadmiarze i za wcześnie. Jeżeli likwidujemy podwodną roślinność, bo robimy kempingi, „łowiska kasy”, to gdzie mają żyć ryby ? Albo łowimy turystów, albo ryby. Jeśli już chcemy mieć i to, i to, to trzeba odpowiednio zarządzać przestrzenią i jego funkcjami. A tutaj mamy chaos. Lokalne strategie rozwoju to zbiory pobożnych życzeń, a nie analiza możliwości i realnych celów.

Nie widać jednak konfliktu na linii turystyka-rybacy.

Bo rybacy swoje środki sami inwestują w turystykę. Rybak ma kuter, ale często też pensjonat, sklep lub smażalnię. Daje się zauważyć, że zdolność do nadmiernej eksploatacji dostępnych zasobów przenoszona jest z rybołówstwa do turystyki. Widać jak wiele przestrzeni potrzebne jest by łowić więcej i więcej turystów. Na półwyspie jest jej mało, a i przyroda potrzebuje jej dla siebie. Można założyć, że połów turystów będzie trwał do wykończenia posiadanej przynęty. A są nią plaże (w coraz mniejszym stopniu naturalne), oryginalny, ale degradowany z każdym rokiem krajobraz i lokalne ryby, których ze znanych już powodów nie chce przybywać. Odczuwa się też deficyt spokoju, który niezbędny jest letnikom z dużych aglomeracji.

Też nie bardzo lubię tutaj przyjeżdżać w sezonie.

Nie jest pan jedyny. Ale zwolenników letniskowego władysławowskiego gwaru i straganów jest wielu.

Taki jarmark?

Według mnie to szpeci miasto. Inni mają inny na to pogląd. Może to taka nowa polo-estetyka. Może kiedyś będzie kultowa. Na razie coraz więcej pocztówek z naszego rejonu to zdjęcia robione z lotu ptaka. Zbliżenia są niebezpieczne. Tu, w Helu, chyba jeszcze najbardziej staramy się dbać o oryginalność, a czasem uda się zachować i historyczną autentyczność. Teraz organizujemy kolejny raz Dzień Ryby. Ta impreza o cechach edu-eko-artu, inna niż w okolicznych miejscowościach. Tymi środkami będziemy się starali się uzmysłowić innym, jak dobrobyt wielu helan bezpośrednio lub pośrednio zależy od wielkości zasobów i zdrowia tutejszych ryb. Te z kolei, zależą od jakości przyrody, którą my, ludzie żyjący w zlewisku Morza Bałtyckiego, mamy pod opieką i na którą tak silnie oddziałujemy.

Innym walorem Helu jest to, że jest to miasteczko po części akademickie no i ma fokarium, które tak bardzo uczyniło je popularnym. To uboczny efekt naszej pracy badawczej i edukacyjnej, nie planowaliśmy tego, ale stało się. Jesteśmy silnym „wydłużaczem” turystycznego sezonu oraz celem weekendowej oraz edukacyjnej turystyki. Drugim takim turystycznym ale i pro-przyrodniczym produktem stał się Park Wydmowy. Bywa na nim ok. 270 tysięcy ludzi rocznie. Na bazie tego doświadczenia przygotowaliśmy założenia do podobnego parku na Helskim Cyplu. Kanalizuje on ruch 490 tysięcy ludzi. Gdyby nie ta inwestycja, to część ludzi zapewne spacerowała by po chronionych wydmach, a utrata wydm szarych to brak rozliczenia się z Unią Europejską w dziedzinie ochrony przyrody na obszarach Natura 2000.

Chyba za bardzo się tym na razie nie przejmujemy.

Ale kiedyś to poczujemy. Kary będą nieuniknione, jeśli nie będzie poprawy. Trzeba umieć się rozwijać cywilizacyjnie, nie niszcząc gatunków i siedlisk uznanych za wartościowe dla całej unijnej społeczności.

Czytałem, że jest coraz gorzej: spadek populacji bocianów, przełowienie, niszczenie siedlisk.

No tak, liczba przykładów negatywnych rośnie. Ale fok szarych mamy coraz więcej – trzydzieści dwa tysiące. Pracujemy z innymi krajami bałtyckimi nad tym od ponad dwudziestu lat.

A co z morświnami?

Kiepsko.

Ale wszedł w życie program ochrony morświna.

Nie.

Nie został przegłosowany?

Jeszcze nie był oficjalnie procedowany. Specjaliści zrobili wszystko, co było potrzebne, wykonaliśmy gigantyczny projekt Sambah. Trzysta detektorów nasłuchiwało morświny w całym Bałtyku.

I wyszło, że jest ich 450.

Tak. Potwierdziła się wielkość wskazująca na krytyczne zagrożenie tego gatunku w Bałtyku. Teraz dodatkowo wiemy, gdzie się koncentrują. Nasze wody nawiedzają głównie zimą i wiosną. I co z tego? UE zapłaciła, są dane do zarządzania ochroną gatunku, zmierzającą do usuwania zagrożeń. Ale nie dziej się wiele. WWF apelował do ministra, by podjął dalsze prace nad krajowym program ochrony morświnów. Zebrano sto tysięcy podpisów. Uzyskali obietnicę, że sprawa niebawem ruszy. Co będzie, gdy Ministerstwa Rolnictwa tradycyjnie zaprezentuje odmienne stanowisko uznając, że np. program ograniczy rybołówstwo, a Ministerstwo Infrastruktury np. może być przeciwne, bo coś tam innego… I sprawa się znowu będzie się odwlekała. A jeszcze projekt musi podlegać konsultacjom społecznym. Jak się wszyscy wypowiedzą, to minister podejmie decyzję, czy ten plan przyjmuje. W tej czy innej formie, bo może go zmodyfikować. Miną jeszcze co najmniej dwa lata. Przypomnijmy, że mówimy o gatunku od lat ściśle chronionym.

A co z projektem morświnarium?

To też jeszcze długa droga. Uniwersytet Gdański posiada odpowiednie tereny. Niedługo otworzymy dyskusję nad tym projektem. Musimy mieć społeczną akceptację. Doświadczenia z fokami i fokarium zachęcają nas, by iść tą samą drogą. W kontrze do naszych idei powstają plany budowy komercyjnych delfinariów służących rozrywce. Nikt wprawdzie takich w Europie już nie buduje, podobnie jak ubywa cyrków z żywymi zwierzętami. Robert Biedroń nie wpuścił takiego cyrku do Słupska, podobnie chyba jest w Gdyni.

Dopóki Wojciech Szczurek i Jerzy Zając zarządzają w tym mieście, także tam zwierzęta nie mają służyć rozrywce. Są w Europie nowe ośrodki rehabilitacyjno-badawcze, w których tylko przy okazji eksponuje się gatunki wymagające większej społecznej atencji. Są to zwykle zwierzęta, których już nie można wypuścić. Trwale chore, które codziennie muszą być zaopatrywane w odpowiednie lekarstwa. Wydaje się jednak, że samorządowcy ochoczo starają się wesprzeć inwestorów wodnych cyrków i chcą przy tej okazji na tym zarabiać. Czy nie dotarła do nich informacja, że to rzecz etycznie bardzo wątpliwa?

A wracając do świata za pięćdziesiąt lat – jakie pan dostrzega trendy?

Myślę, że jeszcze przez trzydzieści lat będziemy niszczyć środowisko, a potem zaczniemy wydawać bardzo duże pieniądze na jego odtwarzanie. Gdy przekroczymy pewną barierę, zrozumiemy, że stworzyliśmy rzeczy zbędne i zniszczyliśmy potrzebne. Będziemy starali się środowisko renaturalizować. Na półwyspie zamkniemy kempingi, a ziemię wykupimy pod potrzeby rewitalizacyjne, w nadziei, że naturalność siedlisk powróci. Wjazd na półwysep będzie limitowany. Miejsce na parkingu trzeba będzie bukować tak, jak robimy to dziś w przy rezerwacji hotelu. Na prawdziwy odpoczynek – na pustkowiu – będzie stać tylko najbogatszych. Biedniejsi będą stłoczeni w koncentracyjnych obozach turystycznych, przenosząc się w czasie urlopu z ogrodzonego osiedla mieszkaniowego do ogrodzonego osiedla turystycznego, z tą różnicą, że w osiedlu wypoczynkowym nie będą musieli chodzić do pracy. Reszta Europejczyków, ta zamożniejsza, będzie raczej odpoczywać na pustkowiach Syberii niż u nas.

Na razie wakacyjne gusta Polaków kształtują głównie reklamy w telewizji.

Helu nie stać na takie reklamy, nas jest tu tylko ok. 3-4 tysięcy. Można jednak być popularnym i bez reklamy. Problemem jest raczej liczba odwiedzających nas letników. „Pojemność ekologiczna” półwyspu zdaje się wyczerpywać, a turystów przybywa. Hel jest w lepszej sytuacji niż reszta miejscowości półwyspu – ma wiele wspaniałej przyrodniczej przestrzeń i bardzo dużo powojskowych terenów do zurbanizowania (oby było to estetyczne). Zarabianie pieniędzy latem było tu zawsze niezwykle łatwe. Finezji wymaga pozyskiwanie dochodów z turystyki między wrześniem a czerwcem. Myślę, że największy potencjał tkwi w turystyce edukacyjnej. Dzieci i młodzież coraz częściej przyjeżdżają na wycieczki, zielone szkoły. U nas mamy Błękitną Szkołę – uczymy o przyrodzie morza. Są w Helu też wspaniałe muzea. Można się podciągnąć z historii, etnografii, tradycji patriotycznych. Mam nadzieję, że za owe 50 lat Hel będzie synonimem takiej turystyki, wcale nie jednodniowej, oraz turystyki rehabilitacyjnej. Mamy ku temu podstawy, tylko trzeba to rozwinąć. Osób potrzebujących miejsca do podratowania zdrowia będzie przybywało. Młodzi helanie już powinni się pod tym kątem kształcić. Praca murowana.

No i w końcu może Hel będzie gminą powiatu gdyńskiego, gdyż jesteśmy dla siebie naturalnym i najbliższym zapleczem rozwojowym, bo całorocznym. Czas, by umocnić dwunastomiesięczny publiczny transport przez zatokę. A potem dokonać korekty na mapie administracyjnego podziału kraju. Setki lat byliśmy miastem Gdańska, teraz należymy do Pucka. Gdynia straciła port rybacki, potrzebuje też większych plaży, bo jej podklifowe większe już nie będą. Jesteśmy w zasięgu wzroku gdynian, my też niemal codziennie widzimy na horyzoncie jej rosnący potencjał. Myślę, że czymś naturalny może być praca helan w Gdyni, a gdyńskich specjalistów w Helu. Jest zatem perspektywa.

Ale czy mentalnie do niej dojrzeliśmy?

Nie wiem. Zmiany są w rękach polityków i ich wyborców.

prof. dr hab. Krzysztof Skóra – biolog, specjalista z zakresu ichtiologii (biologia i ekologia ryb strefy przybrzeżnej Bałtyku), oceanografii biologicznej, ochrony przyrody morza i ssaków morskich. Jest profesorem zwyczajnym oraz dyrektorem Stacji Morskiej Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego na Helu.

Die globale Erwärmung der Herzen

 

 

 

Personen:

Leonardo DiCaprio – Schauspieler und Aktivist, ein wenig göttlich

Andrzej – Polnischlehrer, ein wenig vertrottelt

Bożena – Biologielehrerin, ein wenig kratzbürstig

Ein verrückter Plastiktütenmann – Jurodivyj, nietzscheanischer letzter Mensch

 

SZENE 1

Andrzej und  Bożena sehen im Fernsehen den Auftritt von Leonardo DiCaprio beim Klimagipfel [youtube http://www.youtube.com/watch?v=vTyLSr_VCcg&w=560&h=315]

Andrzej: Glaubst du ihm?

Bożena: In Titanic gefiel er mir besser.

Andrzej: Ohne Bart sah er besser aus.

Bożena: Ich hoffe, er ist nicht einer von diesen…na wie heißen sie denn…Veganiner?

Andrzej: Veganer.

Bożena: Veganier? Ist egal… von diesen, die kein Fleisch, sogar keinen Käse essen.

Andrzej: Käse? Das ist doch eine der besten Erfindungen der Menschheit. Unzivilisiert, einfach unzivilisiert.

Bożena: Also ich hoffe, dass DiCaprio mit denen nichts zu tun hat, obwohl das mit dem Bart da weiß ich selber nicht. Ich habe Angst um ihn, weißt du? Er war so hübsch, so attraktiv.

Andrzej: Veganer sollen nicht mal Honig essen.

Bożena: Nicht mal Honig? Warum essen sie keinen Honig?

Andrzej: Sie meinen, dass man den Bienen die Produkte ihrer schweren Arbeit nicht stehlen soll.

Bożena: Na, das ist ja wirklich absonderlich.

Andrzej: Meinst du auch? Die Bienen merken es ja nicht mal. Außerdem kriegen sie stattdessen Zuckerwasser. Kein Grund zur Klage.

Bożena: Jeder hat das Recht zu klagen. Wenn nur die klagen dürften, die es am schwersten haben… Niemand dürfte klagen außer Frauen, die zehn Kilometer durch die Wüste zum Wasserbrunnen gehen und von bewaffneten Kämpfern auf dem Hin- und Rückweg vergewaltigt werden. So heftig vergewaltigt, dass das Wasser verschüttet wird und sie zurück gehen müssen, um neues zu holen.

Andrzej: Musst du denn immer so drastisch sein?

Bożena: Nicht ich bin es, die Zeiten sind es. Ich vergewaltige niemanden.

Andrzej: Nein. Du erzählst nur davon, als ob du wirklich nicht wüsstest, wie der Abend angenehmer zu verbringen wäre.

Andrzej und Bożena erstarren mit Blicken zum Bildschirm.

Über  die Bühne geht der Plastiktütenmann, offensichtlich sucht er etwas. Etwas ist verloren gegangen.

 

SZENE 2

Die Bühne betritt Leonardo DiCaprio.

Leo: Siemka. Cześć. Dzieńdoberek. Entschuldigung, aber Polnisch ist keine mir so vertraute Sprache. Begrüße ich irgendwie falsch?

Andrzej: Meine Schüler sagen „Bääm“.

Bożena: Sie sagen auch „LOL“. Auf deren Autorität würde ich mich nicht berufen.

Andrzej: Ich berufe mich nicht. Ich sage einfach, dass die Sprache fließend ist und von ihren Nutzern gestaltet wird. Zudem wollte ich dem Herrn behilflich sein.

Bożena: Ich wollte dies, ich wollte jenes. Immer hast du etwas zu deiner Entschuldigung anzubringen. Und zur Entschuldigung deiner Kids. Wenn ich zu dir „LOL“ sagen würde, würdest du es mir einen Monat lang vorhalten.

Andrzej: Ich lache dich nie aus.

Bożena: Ständig.

Leo: Entschuldigung, habe ich Sie vielleicht gestört?

Bożena: Ach wo. Wir diskutieren einfach nur.

Andrzej: Bożena, lass es. Der Herr kam sicherlich hierher, weil er etwas Bestimmtes will, lass ihn sprechen.

Bożena: Genau. Sagen Sie uns erst einmal, was Sie bei uns zu Hause machen?

Leo: Das ist nicht euer Zuhause. Das ist unser aller Zuhause. Der Planet Erde.

Andrzej: Technisch gesehen haben Sie recht, es ergibt sich aber gerade, dass Sie sich in einem Fünfundvierzigquadratmeterausschnitt von ihm befinden, den wir gern unsere Wohnung nennen und für den wir eine staatliche Kreditrate zahlen. Bei der Zahlung würde ich jedes mal weinen, hätte ich keinen automatischen Dauerauftrag eingerichtet. Ich befolge das Ziel, mit der täglichen Plackerei dafür zu bezahlen, dass auf diesen paar Quadratmetern Fußboden, auf denen ich lebe, niemand ungebeten erscheint. Unterdessen stören Sie evident meine Raumzeit mit Ihrem hier plötzlichen Erscheinen. Wenn ich die Frage von Bożena auf diese Weise präzisieren darf.

Leo: Selbstverständlich. Das hatte ich erwartet. Wahrhaftig. Die bürgerliche Gewöhnung an Privateigentum ist so erbärmlich in Zeiten, in denen der halbe Planet sich in den Händen von einigen wenigen schwerreichen Leuten befindet. Diese Wohnung gehört euch übrigens auch nicht. Sondern der Bank. Die euch jederzeit zwangsräumen kann, wenn ihr auch nur für einen Moment aufhört, gute Bürger zu sein. Aber wie ihr wollt. Ich heiße Leonardo DiCaprio. Wohin auch immer ich gehe, werde ich erkannt. Menschen rufen meinen Namen, grüßen. Aber es gibt Leute, deren Leben für die Mehrheit von uns, Bewohner der ersten Welt, nichts bedeutet. Sie hungern und sterben, damit wir mit dem Auto eine Spritztour ins Riesengebirge machen können und die Batterie im Smartphone immer voll ist. Ich bin zu Ihnen in ihrem Namen, in unserer gemeinsamen Sache gekommen.

Bożena: Hat Ihnen wirklich niemand gesagt, dass Sie ohne Bart besser aussehen?

Leo: Ach, keine Übertreibung jetzt. Nennt mich Leo. Schließlich werden wir in den nächsten Tagen einige Zeit miteinander verbringen.

Andrzej: Aber wir … aber wir haben kein Gästezimmer.

Leo: Ich bin darüber selbstverständlich informiert worden, deshalb habe ich eine Isomatte und einen Schlafsack mitgenommen. Ich werde auf dem Boden in der Küche schlafen.

Bożena: Aber Herr Leonardo. Ich bin sicher, es werden sich für Sie in dieser Stadt Hotels finden lassen, die Sie mit Vergnügen gratis aufnehmen. Wenn Sie sich nur einmal in ihrer Lobby fotografieren lassen.

Leo: Leo, kein Herr. Ich heiße Leo.

Bożena: Leo. Wir haben viele ausgezeichnete Hotels. Gebaut für die Europameisterschaften.

Leo: Bożena, du bist dir vielleicht nicht darüber im Klaren, wie viel Emission von CO2 die Touristikbranche zu verantworten hat. Jedes gemietete Hotelzimmer schlägt sich auf die Gesundheit unseres Planeten nieder. Ich will das nicht unterstützen. Der Küchenboden ist ausgezeichnet.

Andrzej: Wir gehen aber doch noch nicht schlafen?

Leo: Nein. Selbstverständlich nicht. Ich habe euch ja das Wichtigste noch nicht gesagt.

Bożena: Den Eindruck habe ich auch…

Leo: Ich fasse mich also kurz. Ihr wurdet unter Millionen ausgewählt. Die große Schicksalsmaschine, konstruiert von unseren besten Fachleuten, zeigte euch an als vollkommen durchschnittliche Personen, ein Muster der Durchschnittlichkeit. Ihr seid weder klug noch dumm, weder reich noch arm, weder dünn noch dick. Alles entspricht der Norm. Zudem lebt ihr in diesem Durchschnittsland, dessen Geschichte weder besonders interessant noch besonders tragisch war. Eine mittelmäßige Geschichte eines mittelmäßigen Landes irgendwo in der Mitte von allem. Weder zu sterben noch zu leben lohnt es sich hier. Aber man kann es. Wie ein Zombie durch die Tage ziehen und sich freuen, dass sie vergehen.

Andrzej: Du übertreibst. Es ist nicht so schlimm.

Bożena: Das stimmt. Kein Grund zur Klage.

Leo: Eben! Das ist das, was mich am meisten aufbringt. Diese Haltung sorgenloser Negation. Als ob wir nicht am Rande der Klimakatastrophe wären. Als ob wir nicht direkt in die Hölle düsen würden. Die globale Erwärmung ist ein Fakt, der die Zukunft des Lebens auf Erden für immer beeinflussen wird. Es hängt von uns ab, wie groß die Ausmaße der Katastrophe sein werden. Noch können wir das Schlimmste verhindern. Und ihr, habt ihr denn keine Gründe, euch zu beklagen? Konzerne töten euch, machen unfruchtbar, vergiften eure Kinder, machen von ihren Produkten abhängig. Millionen von Menschen auf der Erde werden ihre Häuser verlassen müssen infolge der Kriege um Ressourcen, der Dürren und des steigenden Wasserspiegels. Bald wird ein Teil von ihnen an eure Tür klopfen mit der Frage, was ihr unserem Planeten angetan habt. Aber nein. Beklagt euch nicht. Seid der Meinung, dass es gar nicht so schlimm ist. Wozu die Sorge. Es wird schon irgendwie.

Bożena: Leo, ich bitte dich, setz dich. Wir wollen uns in Ruhe unterhalten. Wir sind hier alle erwachsene, vernünftige Leute. Es ist nicht nötig, sich so aufzuregen.

Leo: Richtig. Verzeiht. Ich bitte euch sehr um Verzeihung. Manchmal habe ich einfach keine Kraft mehr, es ständig zu erklären.

Andrzej: Wenn ich das richtig verstanden habe, sind wir für irgendeine Sendung ausgewählt worden. Steht uns dafür ein Honorar zu?

Leo: Genügt euch die Aussicht auf Errettung des Planeten nicht?

Andrzej: Der Planet ist das eine. Wir sind es aber, die sich vor Fernsehzuschauern aus aller Welt zum Narren machen werden.

Leo: Einen Augenblick. Wer sprach von Fernsehzuschauern?

Andrzej: Ich kenne ja schon eure Sendungen. Denkst du, wir schauen hier kein MTV Cribs?

Leo: Ich bin nicht dienstlich hier. Ich komme im Namen mir ähnlicher Leute, denen die Zukunft des Planeten am Herzen liegt. Langsam gehen uns die Ideen aus, was zu tun ist, damit wir in den nächsten einhundert Jahren den Planeten nicht gänzlich vor die Wand fahren. Jedes Jahr wissen wir mehr darüber, wie wir den Planeten vernichten und jedes Jahr kommt es schlimmer. Wir können die Maschinerie des Konsums und der Zerstörung nicht aufhalten.

Bożena: Mich macht es manchmal auch traurig, aber ich weiß nicht so recht, wie wir hier helfen können.

Leo: Eure Beteiligung ist wesentlich!

Andrzej: We want you. Lächerlich.

Leo (zu Andrzej): Sehr witzig. (zu beiden) Wenn es gelingen würde, solche absolut durchschnittlichen, standardmäßigen Leute wie euch von dem Kampf um Rettung des Planeten zu überzeugen, würde das bedeuten, dass jeder zu überzeugen ist. Der Planet Erde wäre gerettet.

Andrzej: OK. Du hast uns überzeugt. Und nun? Zahlt ihr per Überweisung oder bar?

Leo: (zu Andrzej) Glaube ich nicht. (an beide) Wir müssen zusammen einen Plan erarbeiten, wie Menschen wie ihr zu überzeugen sind, sich aktiv an der Verringerung des Konsums und an der Dekarbonisierung zu beteiligen, und mit einem negativem Wirtschaftswachstum zu leben lernen.

Andrzej: Ein bisschen viel.

Leo: Weniger wird es nicht mehr geben.

Andrzej: Kann man das nicht irgendwie aufteilen? Unter mehreren Personen? Ich zum Beispiel werde den Konsum einschränken, Bożena wir etwas zur Dekarbonisierung beitragen. Sie fährt sowieso mit dem Fahrrad zur Arbeit. Bożena?

Bożena: Dekarbo was?

Leo: Beseitigung der Kohle aus der Energiewirtschaft.

Bożena: Die Bergmänner werden sich sicher freuen.

Andrzej: Und vor Freude vor dem Parlament Reifen verbrennen sowie derbe Lieder singen.

Bożena: Ich frage mich immer, wie sie Zeit finden, zu den Demos hierher zu kommen. Müssen sie nicht arbeiten gehen?

Leo: Sie können nicht! Sie streiken doch!

Bożena: Sie streiken und es fehlen dann Leute zum Arbeiten.

Andrzej: Oder Möglichkeiten, zur Arbeit zu kommen.

Leo: (zu Andrzej) Echt, Alter, fährst du zur Arbeit am Sejm lang? Wirklich?

Andrzej: Treffer.

Leo: Es wäre schwieriger, würdest du nicht in Zitaten aus Radiosendungen für Börsenanwärter reden..

Bożena: Lass ihn, Leo. Ich erinnere dich daran, dass du hier zu Besuch bist. Du musst hier wirklich nicht so einen Fatzken geben.

Leo: Du hast schon wieder recht. Ich muss sagen, ich habe Zweifel gehabt. Aber jetzt sehe ich, dass sie euch zu Recht ausgewählt haben.

Andrzej: Ausgewählt? Wer genau hat uns ausgewählt? Und was sollen wir tun? Und wie sehr wird es weh tun?

Leo: Seid ihr einverstanden?

Bożena: Wir plaudern und plaudern, dabei möchte Leo vielleicht etwas trinken? Einen Tee? Für einen Kaffee ist es vielleicht schon zu spät. Wir haben auch ein Bier, glaube ich. Wenn Andrzej nicht alles weggesoffen hat.

Andrzej: Hab ich nicht weggesoffen. Ist da.

Bożena: Dann ein Bierchen vielleicht?

Leo: Nein, danke. Leitungswasser genügt.

Bożena geht in die Küche, kommt aber sogleich wieder.

Bożena: Leitungswasser? Wir haben kein Leitungswasser. Nur Mineralwasser. Ist das OK?

Leo: Klar habt ihr Leitungswasser. Ihr habt doch hier fließendes Wasser? Oder geht ihr zum Wasserbrunnen?

Andrzej: Klar haben wir Leitungswasser. Wir sind keine Wilden.

Bożena: Dieses Wasser ist glaube ich nicht trinkbar.

Leo: Ihr putzt damit doch Gemüse, das ihr später esst. Ihr trinkt es als Tee.

Bożena: Aber nachdem wir es gekocht haben. Ich kann es für dich kochen und abkühlen lassen, nur dauert es eine Weile.

Leo: Danke. Nicht nötig. Ich nehme einfach Wasser aus der Leitung. Ohne Kochen. Aus dem Wasserhahn, den ihr in der Küche habt, einfach so.

Bożena: Gut. Aber ich sage es dir gleich, dass ich für die Qualität nicht garantiere. Wir sind nicht in Hollywood und hier kommt aus dem Wasserhahn kein Dom Perignion.

Andrzej:  Dom Perignion ist kein Wasser.

Bożena: Weiß ich.

Leo: Ich auch.

Andrzej: Super. Lauter Feinschmecker.

Bożena geht zum zweiten Mal in die Küche, Andrzej schaltet das Radio ein, es wir das Lied von Tomek Saciłowski „W lipcu będzie maj“ (Im Juli wird es Mai geben) gespielt. Die Herren sitzen im Wohnzimmer und schweigen.

 

SZENE 3

Leo: Was würdet ihr also tun, um die Leute zu überzeugen, dass die globale Erwärmung ein gewichtiges Problem ist, das sie heute schon ernsthaft angehen sollen.

Bożena: Na, weiß ich nicht.

Andrzej: Warte, warte. Nicht so schnell. Bis jetzt haben wir uns nicht damit einverstanden erklärt, dass wir an diesem Zirkus überhaupt teilnehmen.

Leo: Das ist kein Zirkus, hier entscheidet sich die Zukunft unseres Planeten und des Lebens auf der Erde.

Andrzej: Nenn es wie du willst. Für dich ist es die Zukunft des Planeten, für mich ein gewöhnlicher Zirkus. Was meinst du, wie oft besuchen uns in unserer Wohnung Hollywoodstars?

Leo: Ich kann nur raten, tue es aber lieber nicht. Weil ich wieder unfreundlich werden müsste.

Bożena: Ich sag es dir also. Entschieden zu selten, um dir all das aufs Wort glauben zu können. Hast du irgendwelche Unterlagen, eine Bescheinigung, dass das ein offizieller Besuch ist? Übrigens würden Bescheinigungen nichts nützen. Die Abendnachrichten sind schon gelaufen. Die Behörden haben längst zu und du erwartest, dass wir das hier ernst nehmen?

Andrzej: Nur, weil du Leonardo DiCaprio heißt…

Bożena: Ich befürchte, dass wir uns nicht einmal dessen sicher sein können. Du siehst ihm zwar ähnlich, aber schließlich kennen wir dich nur vom Fernsehen und wir wissen alle, wie es ums Fernsehen steht.

Andrzej: Das Fernsehen lügt.

Leo: Ich bin kein Fernseh-, sondern ein Filmschauspieler.

Bożena: Ist das alles, was du zu deiner Erklärung zu sagen hast?

Andrzej: Da finden schon meine Grundschüler bessere Ausreden.

Leo: Das ist keine Ausrede. Das ist eine lockere Bemerkung, in keinem engen Zusammenhang mit dem Thema. Ich bin nicht als Schauspieler zu euch gekommen, sondern als ein wegen des Weltzustandes tief beunruhigter Mensch.

Andrzej: Da sage ich dir etwas zu den um die Welt besorgten Menschen. Sie sind überall! Sie machen den ganzen Tag nichts anderes als in der Stadt herumzulaufen und sich Sorgen zu machen –  sie sorgen sich um ALLES. Sie sorgen sich um die Luft, sie sorgen sich um das Wasser, sie sorgen sich um den Boden. Sie sorgen sich um GVO, Pestizide, Nahrungszusätze, Krebsauslöser. Sie sorgen sich um Quecksilber in den Impfungen, sorgen sich um Gluten. Sie sorgen sich um aussterbende Tiergattungen. Zu den gefährdeten Gattungen sage dir auch etwas, OK? Die Rettung gefährdeter Gattungen ist nur ein weiterer arroganter Versuch des Menschen, die Natur zu kontrollieren!

Bożena:  Andrzej!

Andrzej: Das ist eine arrogante Intervention, genau das hat uns Probleme beschert. Versteht das denn niemand?

(Leo und Bożena verstehen es nicht)

Eine Einmischung in die Natur! Über neunzig Prozent, erheblich mehr als neunzig Prozent aller Gattungen, die jemals auf diesem Planeten gelebt haben, sind ausgestorben! Tot! Wir haben nicht alle getötet. Sie sind einfach verschwunden. So ist die Natur. Zur Zeit verschwinden sie mit der Geschwindigkeit von fünfundzwanzig Gattungen täglich.

Leo: Zweihundert…

Andrzej: Unterbrich mich nicht! Zweihundert Gattungen sterben täglich aus. Was macht das für einen Unterschied. Ich unterstreiche, dass sie unabhängig von unserem Verhalten sterben.

Leo: Unterstreiche nur, es verleiht dem dennoch kein Recht.

Andrzej: Unabhängig davon, wie wir uns auf diesem Planeten verhalten, werden zweihundert von heute lebenden Gattungen den morgigen Tag nicht erblicken. Lassen wir sie in Würde gehen! Lassen wir die Natur in Ruhe! Haben wir nicht schon genug getan? Jeder will jetzt etwas retten. „Retten wir Bäume, retten wir Bienen, retten wir Wale und Schnecken!“ Und die größte Arroganz von allen – „Retten wir den Planeten!“ WAS? Willst du uns veräppeln? Den Planeten retten? Wir wissen nicht einmal, wie wir uns selbst versorgen sollen! Wir haben noch nicht gelernt, wie wir füreinander Sorge tragen sollen und wir wollen den Planeten retten? Mit dem Planeten ist nichts Schlimmes los. Dem Planeten geht es gut. Mit den Menschen ist es aus. Im Vergleich zu den Menschen geht es dem Planeten ausgezeichnet. Er existiert seit viereinhalb Milliarden Jahren. Und wir, wie lange? Seit einhunderttausend Jahren, vielleicht zweihunderttausend? Die industrielle Revolution fand vor zweihundert Jahren statt. Zweihundert contra viereinhalb Milliarden Jahre. Dann haben wir noch die Dreistigkeit zu glauben, wir stellen irgendeine Bedrohung dar? Diese schöne grünblaue Kugel, die ruhig um die Sonne kreist, hat schon viel Schwierigeres durchgemacht. Erderschütterungen, Vulkane, Bewegungen tektonischer Platten, Wanderungen der Kontinente, Sonnenexplosionen, Sonnenflecken, magnetische Gewitter, die Umkehrung magnetischer Pole. Hunderttausend Jahre Bombardements mit Kometen, Asteroiden, Meteoriten, globale Hochwasser und Brände, Flutwellen, Erosionen, kosmische Strahlung, periodische Eiszeiten, und wir glauben, dass irgendwelche Plastiktüten und Aludosen etwas verändern werden?

Der Planet wird noch lange lange nach uns existieren. Und er wird von selbst genesen und sich selbst bereinigen, weil die Natur so ist. Das ist ein System mit Selbstkorrektur. Die Luft und das Wasser werden genesen, die Erde wird sich erneuern. Selbst wenn es stimmt, dass Plastik nicht abbaubar ist, na und? Der Planet wird es halt in eine neue Formel aufnehmen: „Erde + Plastik“. Die Erde teilt unsere Vorbehalte gegenüber Plastik nicht. Das Plastik entstand aus der Erde und sie sieht es vermutlich als ihr nächstes Kind. Die Erde wollte Plastik haben. Sie wusste nicht, wie es zu erschaffen ist, also benutzte sie uns. Jetzt macht sie daraus Inseln, auf denen vielleicht eine andere, bessere, klügere Lebensform entstehen wird. Das Plastik ist schon da, die Aufgabe ist erfüllt, wir können uns zurückziehen.

Leo: Sag das den Leuten in Indien, die ihr ganzes Leben mit dem Sortieren unseres Mülls verbringen. Servus. Salute. Sortiert noch diesen Müll bis zum Schluss, dann könnt ihr verrecken.

Andrzej: Ehrlich gesagt sieht uns der Planet vermutlich als eine kleine Gefährdung. Als etwas, womit man fertig werden kann. Und ich bin sicher, dass der Planet sich mit den Mitteln eines großen Organismus erfolgreich verteidigen wird. Er wird wie ein Bienenschwarm oder eine Ameisenkolonie eine Verteidigung entwickeln.

Bożena: Was würdest du denn tun, wenn du ein Planet wärest, der sich vor einer schwierigen, ungezogenen Gattung zu verteidigen sucht? Was könnte das sein? Viren?

Andrzej: Viren sind clever. Sie mutieren und bilden neue Arten, immer wenn ein Impfstoff gegen sie erfunden wird. Gut bewähren könnte sich ein Virus des Immunsystems, übertragbar auf sexuellem Wege, welches das Engagement der Menschen in den Reproduktionsakt etwas schwächen würde.

Bożena: Ich habe gerade verstanden, warum ich als Partnerin eines so unverbesserlichen Romantikers immer noch keine Kinder habe.

Andrzej: Ich darf doch wohl träumen? Nicht wahr? Warum ich mir keine Sorgen um kleine Dinge mache, um Bäume, Bienen, Wale, Schnecken. Ich bin der Meinung, dass wir Teil eines größeren Sinns sind, den wir nicht begreifen.

Leo: Du hast gerade den jämmerlichsten Versuch einer Selbstrechtfertigung vorgetragen, den ich je gehört habe. Arroganz, Ignoranz, Egoismus, Scheinheiligkeit, Falschheit und eine gemeine Bequemlichkeit gewürzt mit Selbstherrlichkeit. Ich habe mich köstlich amüsiert. Ich hätte mich aber noch besser amüsiert, wenn das nicht so widerlich wäre. Wegen solcher selbstzufriedener Männchen bewegt sich dieser Planet direkt auf die Hölle zu. Wir können nichts machen, wir können nichts machen, heulen sie. Als hättet ihr mit dem, was ihr macht, die Welt nicht in den Ruin getrieben. Es würde genügen, mit der Zerstörung des Planeten aufzuhören. Das könnt ihr aber nicht, weil ihr euren Lebensstil verändern müsstet. Scheiß auf den Planeten, wichtig ist, dass wir noch eine Weile unseren destruktiven Lebensstil fortsetzen können, den wir so gern haben. Dass Gattungen aussterben, heißt nicht, dass wir zwangsläufig zu ihrem Tod beitragen. Die Tatsache, dass jemand sterben wird, gibt uns kein Recht, ihn zu töten. Vielleicht werden wir das Schicksal der Dinosaurier bald teilen. Und das auf eigenen Wunsch. Weil die Dinosaurier kein Bewusstsein hatten. Wir schon. Zumindest meinen wir es gern so. Aber du weißt es selbstverständlich besser. Es lohnt sich nicht, sich um das Schicksal der Würmer zu sorgen. Was aber, wenn das Schicksal der Würmer eine Schlüsselfunktion in unserem Ökosystem hat? Rotte Bienen aus und du wirst vielleicht nie wieder Blumen sehen.

Bożena: Na, hört schon auf zu streiten. Wir haben doch nicht oft so einen Star zu Gast, dass wir Zeit mit unnützen Streitigkeiten verlieren sollten. Erzähl uns, Leo, lieber, was es in der großen Welt gibt. Läuft es bei den Chinesen rund?

Leo: Anders als man so sagt, liegt den Chinesen immer mehr an der Klimapolitik. Nicht verwunderlich, übrigens. China hat die am meisten verschmutzten Städte der Welt. Städte, deren Bewohner nie die Sonne sehen. Sie leben im Land des ewigen Smog. Alles, was sie kennen, ist eine Landschaft, die ganz wie Mordor aussieht. Sie können nicht die Augen verschließen vor einem Problem, das sie direkt vor ihrer Nase haben. Schon letztes Jahr ist China zum größten Produzenten von Solarpanelen in der Welt geworden. Zudem hat es das Klimaabkommen unterzeichnet und wir können nicht länger das Problem abwälzen mit dem Gefasel, dass alles von den Chinesen abhängt und diese nichts tun. Sie tun etwas.

Bożena: Du bist ein sehr sachlicher junger Mensch. Sicherlich liest du viel, wenn du nicht in Filmen auftreten musst?

Leo: Ich bemühe mich. Danke, das ist sehr nett von dir, das zu sagen.

Andrzej: Wenn unsere Schüler so viel lesen würden. Nachdem wir das Problem der globalen Erwärmung gelöst haben werden, könnten wir uns nicht der Steigerung der Lesebereitschaft bei der polnischen Jugend zuwenden?

Leo: Ich weiß nicht. Ich müsste meine Vorgesetzten fragen.

Andrzej: Scherz. Nichts kann die Lesebereitschaft der polnischen Jugend steigern. Man müsste dafür vermutlich das Internet abschaffen.

Leo: Das lässt sich machen.

Andrzej: Ernsthaft?

Leo: Wir arbeiten dran. Die Rückkehr in die Steinzeit ist zweifelsohne einer der wenigen realen und nachhaltigen Wege, die Emissionen zu verringern.

Andrzej: Ernsthaft?

Leo: Neeein. Ich nehme dich auf den Arm. Du bist schrecklich naiv. Glaubst du, dass ich hier wäre, wenn es genügen würde, das Internet auszuschalten und die Sache wäre erledigt? Denkst du wirklich, dass ich in dieses schlammige Land gekommen wäre, wenn wir bessere Ideen hätten?

Andrzej: Du hast recht. Entschuldige. Es lässt sich nicht verbergen, dass ihr sehr verzweifelt sein müsst, wenn ihr in Polen gelandet seid.

Bożena: Ich erinnere dich Leo, dass du versprochen hast, nett zu sein und schon wieder hast du etwas gegen Andrzej, der dir nichts Schlimmes getan hat.

Leo: Wir alle tun etwas Schlimmes. Niemand ist unschuldig. Indem wir leben und konsumieren, unterstützen wir das Böse und das Leid.

Andrzej: War es jemals anders?

Bożena: Andrzej ist nicht schuldiger als alle anderen Erdbewohner, also ich bitte dich, geh mit den Emotionen runter und sage genau, worum es dir geht.

Leo: Gut, Entschuldigung. Also noch einmal von Anfang an. Mich hat eine Gruppe beunruhigter Bürger geschickt, denen die Zukunft des Planeten am Herzen liegt.

Andrzej: Sie haben dich wohl nicht so gern, wenn sie dich nach Polen geschickt haben.

Bożena: Andrzej!

Leo: Diese Gruppe organisiert seit Jahren Arbeitstreffen und Konferenzen, bei denen wir überlegen, was zu tun ist, damit die menschliche Gattung sich selbst nicht ausrottet.

Andrzej: Diese Treffen habt ihr sicherlich in Fünfsterne-Hotels, wo ihr mit Düsenfliegern hin fliegt.

Leo: Nein. Wir treffen uns im Internet.

Andrzej: Hast du sie nie live gesehen?

Leo: Manche habe ich gesehen.

Bożena: Vertraust du ihnen?

Leo: Mehr als der eigenen Mutter.

Bożena: Du hast immer noch keine Freundin, was?

Leo: Wieso?

Bożena: Nur so. Ich dachte darüber nach, wie sehr du deiner Mutter vertraust. Fahr fort.

Leo: Ich vertraue ihr sehr. Also als wir in dieser Gruppe gearbeitet haben – immer verzweifelter, dessen solltet ihr euch bewusst sein – sind wir zu dem Entschluss gekommen, dass für eine Errettung des Planeten die Überzeugung einfacher Leute wie ihr entscheidend ist, damit sie ihre Einstellung ändern.

Andrzej: Was haben wir denn für eine Einstellung?

Leo: Du hast es doch eben gesehen. Egoistisch, kurzsichtig, mit Achselzucken als Erklärung für alles, dass es schon so sei und es ergebe keinen Sinn, irgendetwas zu machen. Aber das ist nicht wahr. Man kann noch viel machen. Das Schicksal der Welt liegt in unseren Händen.

Andrzej: Vielleicht in deinen.

Leo: Jetzt in euren auch.

Bożena: Wir haben noch nicht zugestimmt.

Leo: Ihr werdet aber zustimmen. Das ist doch für euch die einzige Chance, irgendeinen Erfolg zu haben, eine Bekanntheit in den Medien zu erlangen, vielleicht sogar den Planeten zu retten. Warum solltet ihr nicht zustimmen? Wollt ihr weiter euer langweiliges Leben frustrierter Lehrer führen?

Bożena: Entschuldige, aber ich mag meine Arbeit.

Leo: Ja, klar. Und du würdest sie nicht hinschmeißen, wenn du eine Aussicht auf ein bequemes Leben von den Dividenden für die Errettung des Planeten hättest?

Andrzej: Endlich. Wir werden konkret. Also was zahlt ihr?

Leo: Wenn ihr es schafft? So viel, dass ihr euch nie mehr den Kopf um irgendetwas werdet zerbrechen müssen.

Andrzej: Es klingt wie ein unwiderstehliches Angebot.

Leo: Mit etwas anderem wäre ich nicht gekommen.

Bożena: Ist das überhaupt moralisch?

Andrzej: Was denn?

Bożena: Uns dafür zu bezahlen, was die Menschen ohnehin von selbst tun sollten, wenn sie Schönheit und Güte wirklich im Herzen hätten.

Andrzej: Wenn jemand für die Rettung des Planeten zahlen will, dann weiß ich nicht, warum ich dieses Geld nicht annehmen sollte.

Bożena: Und umsonst würdest du es nicht tun? Nur dafür, in die Geschichtsbücher zu kommen?

Andrzej: Ich weiß es nicht. Ich müsste darüber nachdenken. Werden uns die Schüler dann nicht auslachen? Wie Johannes Paul II.

Bożena: Andrzej! Entschuldige Leo, normalerweise ist er nicht so zynisch.

Andrzej: Normalerweise bin ich normal zynisch, aber das hier ist keine normale Situation.

Bożena: Dann sag noch, was wir zu tun hätten.

Leo: Das ist der schwierige Teil, weil es eigentlich niemand weiß. Ich weiß so viel, dass ihr unter allen Erdbewohnern ausgesucht worden seid als vollkommen durchschnittliche Personen und dass eure Tätigkeit der Schlüssel zur Errettung der Erde sein soll. Was ihr tun sollt, sagte mir aber niemand. Vielleicht weiß das einfach niemand. Und ihr werdet euch das einfallen lassen müssen. Passt es euch?

Andrzej: Und es wird übertragen wo?

Leo: Ich weiß nichts von einer Übertragung. Das ist keine Reality-Show. Aber wenn es euch gelingt, könnt ihr sicher sein, dass ihr in die Fernsehstudios der ganzen Welt eingeladen werdet.

Bożena: Ich wusste, dass ich mir mehr Mühe mit Englisch geben soll, denn es wird mir noch nützlich sein.

Andrzej: Nur mit der Ruhe. Zuerst müssen wir den Planeten retten und sie prophezeien uns keinen besonderen Erfolg dabei, also hast du vielleicht zurecht keine Zeit mit Erlernen der Imperialistensprache vergeudet.

Bożena: Beim Retten des Planeten könnte die Sprachkenntnis auch nützlich werden.

Leo: Wir organisieren Übersetzer, wenn es darauf ankommt.

Andrzej: Das hätte ich doch gern schriftlich.

Leo: Was? Die Übersetzung?

Andrzej: Es ging mir um einen Vertrag. Sollten wir nicht etwas unterschreiben?

Leo: Selbstverständlich. Gebt mir fünf Minuten.

Bożena: Dann setze du vielleicht einen Vertrag in der Küche auf und währenddessen werde ich mit Andrzej eine kleine Unterredung unter vier Augen haben, ja?

Leo: Klar. Überdenkt alles in Ruhe. Reichen fünf Minuten?

Bożena: Wir werden sehen. Wir rufen dich dann. Fühle dich wie bei dir zu Hause.

Leo geht in die Küche und übt dort Yoga. Den Vertrag setzt er im Kopfstand auf.

Bożena: Und was denkst du darüber?

Andrzej: Er sieht wie der echte Leonardo DiCaprio aus.

Bożena: Aber wir haben doch nie den echten Leonardo DiCaprio kennen gelernt. Vielleicht ist das einfach ein ausgezeichneter Doppelgänger?

Andrzej: Selbst wenn, wir haben nichts zu verlieren.

Bożena: Glaubst du wirklich an diese bescheuerte Idee? Wir werden es doch nicht schaffen, uns eine Vorgehensweise gegen Klimaänderungen einfallen zu lassen, nur sinnlos verlorene Mühe.

Andrzej: Woher willst du das wissen? Wenn sie ausgerechnet uns ausgesucht haben, dann werden sie dafür wohl wichtige Gründe gehabt haben. Wir haben vielleicht doch ein Potenzial. Ein Potenzial, etwas Größeres zu machen. Ich habe es schon immer gespürt, dass für mich das Leben eines Helden, eines verdammten Soldaten oder jemandes dieser Art vorbestimmt ist. Ich lasse es nicht zu, dass eine solche Gelegenheit an mir vorbei geht.

Bożena: Aber du glaubst doch nicht einmal, dass der Planet gerettet werden muss…

Andrzej: Weil der Planet ohne uns zurechtkommen wird. Aber ob die menschliche Gattung überleben oder aussterben wird, hängt doch ein wenig von uns ab. Obgleich ich mir insgesamt nicht sicher bin, ob wir ein Überleben verdienen.

Bożena: Du wirst dich aber aktiv dafür einsetzen, wenn sie dich gut bezahlen?

Andrzej: Warum nicht?

Bożena: Das ist etwas unlogisch.

Andrzej: Das Leben ist unlogisch. Zum Teil hasse ich die Menschheit, zum Teil gehöre ich dazu. So sehr wünsche ich mir den Tod auch wieder nicht. Und was denkst du?

Bożena: Weiß ich nicht. Alles sieht sehr verdächtig aus. Andererseits wäre ich aber bereit, viel zu tun nur für ein Sichzeigen in der Stadt mit Leonardo DiCaprio. Ich kann sogar versuchen, den Planeten zu retten. Wenn es ihm so wichtig ist.

Andrzej: Dann rufe ich ihn jetzt.

Bożena: Gut.

Leo kommt  zurück, er gibt dem Paar die Verträge.

Leo: Hier müsst ihr eure Daten einsetzen und hier unterschreiben. Und hier. Und noch hier.

Andrzej: Würde weniger Bürokratie die Welt nicht retten?

Leo: Manchmal denke ich das auch, aber andererseits: Wer wird euch schon glauben, dass Leonardo DiCaprio bei euch war und euch einen Berg an Geld für die Errettung des Planeten versprochen hat? Es ist schon besser, es schriftlich zu haben.

Andrzej: Ja, klar. Ich sags nur so. Weißt du, dass es in Polen über vierhunderttausend Beamte gibt?

Leo: Vielleicht immer noch zu wenig, wenn dieses Land so aussieht, wie es aussieht.

Andrzej: Beamte werden es nicht in Ordnung bringen.

Leo: Wer dann? Unternehmer? Politiker? Putin?

Andrzej: Das ist nicht witzig.

Leo: Gut. Es ist spät geworden. Ich würde mich gern hinlegen. Braucht ihr etwas aus der Küche? Wenn was ist, keine Scheu, kommt rein. Ich versuche mich so zu platzieren, dass ich nicht im Weg liege.

Bożena: Dann hole ich jetzt das Bier.

Bożena und Leonardo gehen in die Küche. Leo legt seine Isomatte und den Schlafsack aus. Bożena holt das Bier aus dem Kühlschrank. Sie trinken im Schweigen. Im Radio läuft „Nie pytaj o Polskę” (Frag nicht nach Polen) von Obywatel G.C.. Bożena und Andrzej fangen zu tanzen an. Langsam erlischt das Licht.

 

SZENE 4

Leo, Bożena und Andrzej sitzen bei der Lehrersitzung in der Schule, wohin sie den Schauspieler geschleppt haben mit der Behauptung, dort gibt es den besten Raum zum Denken.

Bożena: Habt ihr gesehen, wie alle gestarrt haben?

Andrzej: Es war schwer zu übersehen.

Leo: Man kann sich daran gewöhnen. Mit der Zeit hörst du auf, auf deinen Namen zu reagieren. Weil du denkst, sicher sind es schon wieder irgendwelche Fans und es lohnt sich nicht zu reagieren.

Bożena: Drehst du dich dann nicht um?

Leo: Ich versuche es nicht zu tun.

Bożena: Und wenn du zum Beispiel deine Brieftasche verlieren würdest?

Leo: Ich würde den Assistenten anrufen, damit er mir eine neue bringt.

Bożena: Und wenn du das Telefon verlieren würdest?

Leo: Man würde mich bestimmt in der nächst gelegenen Kneipe telefonieren lassen.

Bożena: Und wenn jemand sterben und Hilfe brauchen würde?

Leo: Derjenige würde schreien „Ich sterbe, Hilfe“ und nicht „Leonardo, ich liebe dich“.

Andrzej: Das klingt logisch, aber vielleicht packen wir die Arbeit an?

Leo: Richtig. Also überlegt, was ihr tun würdet, um die Menschen davon zu überzeugen, dass wenn wir nicht schnell und in großem Maße zu handeln beginnen, wir die globale Erwärmung nicht nur nicht aufhalten, sondern nicht einmal verlangsamen werden!

Andrzej: Vielleicht irgendeine gesellschaftliche Kampagne?

Leo: Ja. Eine gesellschaftliche Kampagne. Das habe ich auch versucht. Warum soll man keine gesellschaftliche Kampagne versuchen? Eben. Warum? Weil es nichts bringt! Versuchen kann man es aber immer. Warum nicht. Lass es uns versuchen. Es ist einen Versuch wert. Wie würde diese eure Kampagne aussehen?

Bożena: Vielleicht so ein Film. Im Bild ein Meer, Fahrt auf eine Eisscholle. Auf ihr sitzt ein Eisbär. Fahrt auf ihn und wir sehen, dass er weint, da sein Eishäuschen geschmolzen ist. Der Zuschauer identifiziert sich sogleich mit dem traurigen Bären.

Leo: Ausgezeichnet. Hat dir schon mal jemand gesagt, dass du in der Werbung arbeiten solltest? Leo Burnett würde für so eine Idee mindestens zwei Millionen nehmen.

Andrzej: Ich habe nicht einmal eine Kamera…

Leo: Keine Sorge. Meine Organisation kümmert sich um alles.

Eine Gruppe Statisten fährt auf die Bühne Filmequipment. Sobald sie abgehen, sehen wir, dass in der Mitte ein trauriger Bär aufgenommen wird, der das Lied „Ice Cave” Lebanon Hanover singt: [youtube http://www.youtube.com/watch?v=oVQSLEcIdVA&w=420&h=315]

Die Scholle schmilzt, der Bär ertrinkt.

Leo: Ich bin gerührt. Denkt ihr, dass das alle Menschen auf der Welt überzeugen wird, mit dem übermäßigen Stromverbrauch aufzuhören und überhaupt die Einstellung zu fast allem zu ändern?

Bożena: Nein.

Andrzej: Glaube ich nicht.

Leo: Und jetzt?

Andrzej: Ich weiß es nicht.

Bożena: Ich auch nicht.

Leo: Na, dann müsst ihr euch etwas einfallen lassen. Es müssen nicht sofort globale Handlungen sein. Man sollte vielleicht eher vor der eigenen Tür anfangen?

Andrzej: Vor unserer Tür hat man gerade im Rahmen der Aktion „Das Große Aufräumen der Welt“ Ordnung geschaffen. Obwohl es etwas schwierig war, die Kinder zu überzeugen, dass sie, bevor sie mit dem Wald loslegen, zuerst unseren Hof aufräumen sollten. Aber wir Lehrer haben gewisse Erziehungsmethoden.

Leo: Das mit der eigenen Tür war eher so eine Metapher. Es ging mir darum, dass es sich vielleicht lohnt, eine Veränderung an sich selbst und der eigenen Umgebung anzudenken, bevor wir damit anfangen, die ganze Welt zu überzeugen, dass sie sich verändern sollte.

Bożena: Genau so meine ich auch. Deshalb nehme ich immer das Ladegerät aus der Steckdose, wenn das Telefon gerade nicht geladen wird und ich habe ein Verlängerungskabel gekauft, mit dem ich alle Geräte auf einmal ausschalten kann, so dass sie nicht im Standbymodus bleiben. Standby verursacht auch – wie man weiß – Energieverbrauch. Ganz schön viel, aufs Jahr umgelegt.

Leo: Sehr gut. Darum geht es eben. Jetzt sollte man diesen Maßnahmen ein größeres Ausmaß verleihen. Andere Leute davon überzeugen, dass sie es genauso zu tun haben.

Andrzej: Aber warum sollten sie es tun? Um 5 Zloty zu sparen? Gnade. Du wirst mehr Energie bei diesem ganzen Ein- und Ausschalten, Reinstecken und Herausnehmen verlieren als Strom sparen.

Leo: Aber die menschliche Energie ist erneuerbar, die fossilen Brennstoffe nicht.

Andrzej: Vielleicht deine.

Leo: Was?

Andrzej: Wenn ich für etwas Energie aufwende, habe ich danach keine mehr.

Bożena: Deshalb sollte man sie sparen.

Andrzej: Deshalb sollte man wenig und unter würdigen Umständen arbeiten. Aber so ist es nun mal nicht. Um Gottes Willen. Ich bin Polnischlehrer. Ich verstehe etwas davon.

Leo: Wollen die Kinder kein Polnisch lernen?

Andrzej: Wozu sollten sie es denn gebrauchen? Eine aussterbende Sprache irgendeines wilden Landes…

Leo: Ihr Polen habt euch schon immer nicht zu schätzen gewusst. Und Małysz? Kopernikus? Curie-Skłodowska? Christoph Kolumbus?

Andrzej: Eigentlich sprach niemand von denen Polnisch. Kolumbus sprach Italienisch, Spanisch und Portugiesisch, Kopernikus Deutsch, Skłodowska Französisch, Małysz Gebirgspolnisch. Vielleicht haben wir deshalb Esperanto erfunden.

Leo: Was auch niemand spricht. Schade, es wäre leichter, wenn alle eine gemeinsame Sprache hätten, in der die Worte das bedeuten, was sie bedeuten sollen.

Bożena: Das ist sehr interessant, was ihr sagt, aber wir haben uns ja etwas einfallen zu lassen.

Andrzej: Ich denke immer noch, dass eine Werbekampagne eine gute Idee ist. Wenn man es geschafft hat, Leute in der ganzen Welt zu überzeugen, dass ein schwarzgefärbtes zuckerhaltiges Sprudelwasser so super ist, dann kann man sie von allem überzeugen.

Leo: Historisch gesehen hast du vielleicht recht, aber bedenke, dass es mit der Entwicklung des neoliberalen Kapitalismus zu einem solchen Überschuss an Impulsen gekommen ist, dass wir die meisten Informationen, die uns erreichen, einfach ignorieren.

Bożena: Leo, wie klug du bist. Das hätte ich nie gedacht.

Leo: Ich will es als Kompliment auffassen.

Andrzej: Ach herrje, schleime dich nicht so ein. Es kann schon sein, dass er ein berühmter Schauspieler ist, aber ich erinnere, dass er sich an uns um Hilfe gewandt hat.

Bożena: Weil wir perfekt durchschnittlich sind!

Andrzej: Das ist auch eine Leistung!

Bożena: Vielleicht bei deinen Ansprüchen!

Leo: Hört auf zu schreien als ob ihr in irgendeinem Theater auftreten würdet. Wir haben eine Sache zu bereden.

Andrzej: Da haben wir doch gerade jemanden gebraucht, der uns tadeln kann. Danke, Leo.

Leo: Ach, seid doch nicht so empfindlich. Ich bezahle euch, denkt daran.

Bożena: Das liefert dir noch keinen Grund, dich hier so breit zu machen.

Leo: Verzeiht, verzeiht. Können wir aber zum Thema zurückkommen?

Andrzej: Wir erstellen vielleicht eine riesengroße Bombe und werfen sie auf fast alle. Alle erwischst du sowieso nicht. Menschen sind wie Ratten. Sie überleben alles. Also kann man die Bombe ruhig auf alle werfen. Da einige wahrscheinlich doch irgendwo überleben werden.

Bożena: Ich erinnere, dass das aktuelle Nuklearwaffenarsenal ausreicht, um die Erde dreimal in die Luft zu sprengen, also weiß ich nicht so genau, wo sie denn überleben sollten.

Andrzej: Sicherlich schaffen sie es irgendwo. Ich kenne sie schon.

Leo: Hört auf, wir werden keine Bomben abwerfen.

Andrzej: Und warum nicht? Es ist sonnenklar, dass bei stets steigender Population sich die Emission von Kohlendioxid in die Atmosphäre nicht verringern lässt. Menschen, die geboren und immer reicher werden, wollen mehr verbrauchen als ihre Eltern und nicht weniger. Und wer sollte es ihnen verbieten?

Bożena: Aber eine Bombe?

Andrzej: Sie werden es nicht einmal spüren.

Leo: Hört auf!

Andrzej: Hör auf uns zurechtzuweisen. Sollen wir uns etwas einfallen lassen für die Rettung der Menschheit, oder nicht? Du möchtest doch nicht etwa, dass uns political correctness einschränkt?

Leo: Ihr seid dabei, eine Massenvernichtung der Menschheit zu planen. Das ist nicht nur nicht korrekt, das ist einfach verbrecherisch.

Andrzej: Na und?

Leo: Das geht so nicht. Wir sind hier, um die Menschheit zu retten und nicht zu vernichten.

Andrzej: Vielleicht verlangt das Überleben der Menschheit Opfer?

Leo: In Form einer Hekatombe von Zivilbevölkerung? Ich weiß, dass ihr Polen darin schon immer gut gewesen seid, aber ich bin nicht sicher, ob das gute Vorbilder sind, wert, nachgeahmt zu werden.

Andrzej: Jetzt wirst du uns auch noch beleidigen?

Bożena: Ausgerechnet das ist aber wahr.

Andrzej: Dank dieser Opfer haben wir wieder die Unabhängigkeit erlangt!

Leo: Eher dank der geopolitischen Veränderung.

Andrzej: Ich verstehe es immer noch nicht, was du gegen die Massenvernichtung der Menschheit hast.

Leo: Es muss einen besseren Weg geben.

Andrzej: Ja, eine Massensterilisation. Menschen sterben nicht, es werden einfach keine mehr geboren.

Bożena: Und wer wird sich um alle diese Greise kümmern?

Leo: Das ist ein wirkliches Problem.

Andrzej: Wäre es nicht besser für sie, wenn sie einfach sterben würden?

Aus Lautsprechern ist zu hören: Eheleute Waśniewski werden zum Direktor gebeten.

Bożena: Entschuldige uns bitte. Geh nicht weg. Wir sind gleich wieder da.

Waśniewskis gehen hinaus.

 

SZENE 5

Andrzej und Bożena kommen wieder.

Leo: Alles in Ordnung?

Andrzej: Der Direktor wollte wissen, ob du es wirklich bist.

Leo: Und was habt ihr ihm gesagt?

Bożena: Die Wahrheit.

Leo: Welche?

Andrzej: Dass du ein Doppelgänger von Leonardo DiCaprio bist, der in unserem Theaterstück über die globale Erwärmung, das wir für die Schulfeier vorbereiten, mitspielt.

Leo: Ich hoffe, dass das doch nicht die Wahrheit ist.

Andrzej: Macht es dir Sorgen, dass du nicht der echte Leonardo DiCaprio bist?

Leo: Vielmehr befürchte ich, dass ein Schultheaterstück die Welt nicht retten kann.

Andrzej: Wenn du aber schon hier bist, könntest du in einer kleinen Aufführung auftreten, oder?

Bożena: Und Die Totenfeier?

Leo: Was für eine Totenfeier?

Bożena: Ein Drama von Adam Mickiewicz. Nach einer Aufführung 1968 kam es in Polen zu Massenprotesten.

Andrzej: Diese Aufführung war aber nur ein Katalysator für das Gefühl der Unterdrückung, welches die ganze Gesellschaft unter der Haut hatte.

Bożena: Doch nicht die ganze Gesellschaft. Jerzy Urban empfand kein Gefühl der Unterdrückung.

Andrzej: Woher willst du das wissen?

Bożena: „Die Regierung wird sich schon selbst ernähren.“ Hello?

Leo: Vielleicht hat die Gesellschaft jetzt auch etwas unter der Haut und man sollte dem Raum geben, damit es heraus kann.

Andrzej: Ich kenne diese Gesellschaft ein wenig und ich sehe es irgendwie nicht.

Leo: Hast du schon eine Million Dollar gesehen?

Andrzej: Was?

Leo: Ob du jemals mit eigenen Augen eine Million Dollar gesehen hast?

Andrzej: Nein.

Leo: Aber du glaubst, dass es sie gibt?

Andrzej: Na klar.

Leo: Warum glaubst du dann nicht, dass die Gesellschaft unter der Haut ein Bedürfnis nach Protest hat? Warum kannst du dir eine Million Dollar vorstellen, aber eine Revolution überschreitet die Grenzen deiner Vorstellungskraft?

Andrzej: Du fragst das ernsthaft?

Leo: Ja!

Andrzej: Na, weißt du, Stalin, Lenin, Pol-Pot, Che Guevara. Ein paar Leute haben schon die Revolution versucht und du kennst die Folgen.

Leo: Und eine Million Dollar hat nie jemandem Schaden zugefügt? Wenn man ehrlich zusammenzählen würde, dann wurden mehr Leute des Geldes wegen als im Namen von Gleichheits- und Gerechtigkeitsidealen umgebracht. Und doch hat Geld immer noch bessere PR.

Andrzej: Das Geld trägt keine Schuld, es ist nur ein Symbol.

Leo: Richtig, aber es ist noch kein Grund, daran zu glauben.

Andrzej: Wer sagt, dass daran zu glauben ist? Es lohnt sich einfach, sie zu haben. Und es ist besser, wenn mehr davon da ist.

Leo: Den Planeten zu haben, lohnt sich auch. Und es ist besser, wenn er in einem guten Zustand ist. Weißt du, dass die Konzentration von Kohlendioxid in der Atmosphäre dieses Jahr 400 ppm überschritten hat? Wissenschaftler halten 350 ppm für ein gefahrloses Niveau. Vor der Industrialisierung waren es  280 ppm.

Bożena: Wie sollten wird denn die Konzentration von Kohlendioxid in der Atmosphäre verringern, wenn es schon da ist?

Leo: Ich hoffe, dass ihr mir das sagen werdet.

Bożena: Künstliche Photosynthese? Ich habe mal gelesen, dass Forscher aus Lublin eine Methode zur Wiedergewinnung von Methanol aus Wasser und Kohlendioxid mithilfe von Katalysatoren und ultravioletter Strahlung erarbeitet haben.

Leo: Vermutlich ist mehr Energie nötig, um das Kohlendioxid zu bestrahlen, als am Ende dabei herauskommt.

Andrzej: Warum bist du so pessimistisch? Glaubst du an keine Innovationen unserer polnischen Forscher?

Leo: Ihre Nationalität tut hier nichts zur Sache. Wissenschaftler arbeiten an der Photosynthese seit den Neunzehnhundertsiebzigern und irgendwie ist es noch niemandem gelungen, eine ökonomisch effektive Methode der Umwandlung von Kohlendioxid in einen Brennstoff zu erarbeiten.

Andrzej: Was nicht bedeutet, dass es ihnen nicht noch gelingen wird.

Bożena: Ich habe darüber vor ein paar Jahren gelesen, also vermutlich hat es noch nicht geklappt.

Andrzej: Wir können jederzeit anrufen und fragen.

Leo: Sie würden damit prahlen, wenn es denn klappen würde. Das wäre doch eine Revolution in der Energetik, die Traumtechnologie von morgen. Bill Gates würde ihnen die Füße ablecken, um seine  Pfoten drauf legen zu dürfen. Richard Bransons würde schon mit seinem Düsenflieger in Lublin landen. Ist er gelandet?

Andrzej: Wer?

Leo: Richard Bransons, ein britischer Unternehmer, Milliardär, Gründer der Virgin Group, die über vierhundert Firmen umfasst.

Andrzej: Nie gehört.

Leo: Dann wird er noch nicht in Lublin gelandet sein. Was bedeutet, dass diese eure innovative Technologie einen Scheiß wert ist.

Bożena: Wenn wir schon beim Thema Scheiße sind, ist die Gewinnung von Methan aus Ausscheidungen nicht viel versprechend? Fleischkonsum wächst, also haben wir immer mehr Vieh, aus dem wir herumlaufende Biogaswerke machen könnten.

Leo: Eine Viehherde kann 250 bis 300 Liter reinen Methans täglich produzieren. Was ausreichend ist, um zum Beispiel einen Kühlschrank mit Energie für vierundzwanzig Stunden zu versorgen. Aber dieser Kühlschrank ist vermutlich nicht das einzige Gerät, das du in diesen vierundzwanzig Stunden benutzen möchtest.

Andrzej: Zudem hast du keine Viehherde.

Leo: Und wir werden nicht so schnell in die Situation kommen, in der jeder Mensch eine Viehherde  besitzen wird, die seinen Kühlschrank auflädt.

Bożena: Vielleicht ist das gar nicht so dumm? In Argentinien, einem der größten Exporteure von Rindfleisch, sind etwa dreißig Prozent der Gesamtemission von Treibgasen auf das Vieh zurückzuführen. Würde man in allen diesen Kuhhintern Minibiogaswerke installieren, würde zumindest die Emission reduziert werden.

Leo: Nicht wesentlich. Das Methan aus Kuhfürzen bildet nur einen Teil der Treibgase, die bei der Fleischproduktion in die Atmosphäre geschickt werden. In der Mehrzahl ist es doch eine Industriezucht. In Argentinien holzt man Wälder ab, um sie in Weiden zu verwandeln. Wälder, die auf eine natürliche Art und Weise Kohlendioxid absorbieren, werden abgeholzt, damit ihr ein Kotelett essen könnt!

Andrzej: Du vielleicht. Wir können uns das argentinische Rindfleisch nicht leisten.

Leo: Seit Jahren esse ich kein Fleisch.

Bożena: In den Filmen schon.

Leo: Und ich töte. Das sind aber nur Filme.

Bożena: Damit kreierst du aber die Mode mit, Fleisch zu essen. Leute sehen, dass Leonardo DiCaprio ein Kotelett isst. Also muss wohl das Essen von Koteletts eine coole Sache sein.

Leo: Wie stellst du dir das vor? Dass ich nur die Drehbücher akzeptiere, in denen meine Figur ein Veganer ist? Oder sollte ich vielleicht die Autoren anrufen? Grüß dich, hier DiCaprio. Ein sehr cooles Drehbuch, aber könntest du es so umschreiben, dass der Protagonist ein Vegetarier ist?

Bożena: Warum eigentlich nicht? Wenn du die Welt verändern möchtest, solltest du vielleicht bei dir selbst anfangen.

Leo: Aber ich esse doch kein Fleisch.

Andrzej: Aber die Leute denken, dass du es tust. Es läuft also auf dasselbe hinaus.

Bożena: Wenn das Essen von Tieren zur Steigerung von Treibgasemission beiträgt, dann könnte der Verzicht auf Fleischkonsum und auf Propagieren von Fleischgerichten in den Hollywoodfilmen eine positive Auswirkung zugunsten des Planeten haben.

Andrzej: So, dann haben wir es also. Können wir jetzt unseren Preis bekommen?

Leo: Na, ich weiß nicht, ob der Wechsel der Menschheit zum Veganismus das Problem der globalen Erwärmung in Gänze löst.

Bożena: Er ist aber ein Schritt in die richtige Richtung.

Leo: Ihr müsst euch aber den Schritt nicht nur einfallen lassen, sondern ihn auch tun.

Andrzej: Kein Problem. Ab heute bin ich ein Veganer. Sogar seit gestern. Da ich gestern auch keinen Schinken gegessen habe.

Bożena: Du hast sie doch gestern ausgelacht.

Andrzej: Gestern wusste ich nicht, dass der Schinken so viel CO2 emittiert.

Bożena: Honig wirst du auch nicht mehr essen?

Andrzej: Also jetzt übertreibe mal nicht. Bienen emittieren doch nicht etwa auch Treibgase?

Leo: Weiß ich nicht. Gibt es hier irgendwo ein Telefon? Ich setze mich mit den Vorgesetzten in Verbindung.

Bożena: Hast du kein Handy?

Leo: Oh, tatsächlich.

Leo holt das Handy heraus und und geht telefonieren. Er kommt sogleich wieder.

Andrzej: Und? Haben wir gewonnen?

Leo: Nicht ganz. Die Tierzucht hat zwar 18 Prozent der weltweiten Treibgasemission zu verantworten, also mehr als zum Beispiel der Transport, der Veganismus ist also eine gute Idee, aber – und das habe ich vermutet – ihr müsstet  davon einen größeren Kreis überzeugen. Dann könnten wir die Überweisung an euch veranlassen.

Andrzej: Einen größeren Kreis? Die Chinesen?

Leo: Oder Inder. So wäre es glaube ich am besten. Ihr könnt aber bei euren Landsleuten anfangen.

Andrzej: Ich würde es dann vorziehen, den Veganismus den Chinesen beizubringen. Wenn du in diesem Land hier den Sonntagsgästen kein Kotelett zum Mittag auftischst, macht das gleich eine Runde in der Stadt, dass du arm bist.

Bożena: Oder ein Jude.

Andrzej: Oder ein Jude.

Leo: Vielleicht ist jetzt die Zeit gekommen, diesen Sachverhalt zu ändern. Ich schlage vor, ihr denkt kurz darüber nach und wir treffen uns in zwei Stunden im Turnsaal, wo ihr mir präsentieren werdet, was ihr euch ausgedacht habt. OK?

Andrzej: Dürfen wir nicht einverstanden sein?

Leo: Wenn ihr aufgeben wollt, ist der Weg natürlich frei. Es werden sich bestimmt Anwärter für euren Platz finden. Ihr seid nicht so perfekt durchschnittlich, das es nicht andere, ähnlich Durchschnittliche gäbe, die euch ersetzen könnten.

Bożena: Danke, Leo. Das ist sehr nett, was du da sagst.

Leo: Es ist nicht die passende Zeit für Liebe, wenn die Zukunft der Welt am seidenen Faden hängt.

Bożena: Es ist immer Zeit für Liebe, unabhängig von den Umständen. Wozu soll man Menschen retten, wenn sie nicht nett sind?

Leo: Du hast recht. Entschuldige.

Bożena: Das ist das erste Mal, dass du dich bei uns richtig entschuldigst. Mir wäre es lieber, du benimmst dich einfach so, dass du dich nicht entschuldigen musst.

Leo: Mir wäre das auch lieber. Aber glaube mir, es ist schwer für mich. Ich hatte, meine ich, noch nie so eine schwere Rolle.

Bożena: Gut. Lassen wir es so. Geh also und überdenke dein Verhalten und wir denken darüber nach, was mit dem Fleisch zu tun ist, damit die Menschen es nicht mehr essen.

 

SZENE 6

In der Mitte des Turnsaales sehen wir die Rekonstruktion eines Schweinemastbetriebes mit Koben mit Gitterboden. Der Käfig ist so klein, dass sich die Schweine darin nicht bewegen können. Bożena und Andrzej, verkleidet als Schweine, sitzen im Käfig. Der Käfig ist mit Kot und Urin beschmutzt, zu sehen sind auch Blutflecken. Leonardo kommt.

Bożena: Hrum hrum.

Andrzej: Hrumk hrumk.

Leo: Seid ihr jetzt völlig durchgeknallt?

Bożena: Hrum hrum. Ich bin ein Schwein und kann kein Polnisch.

Andrzej: Hrumk hrumk. Ich bin auch ein Schwein und kann nicht wie ein Mensch sprechen. Aber ich würde sehr gern sagen, dass die Bedingungen meiner Zucht nach Hilfe schreien. Kann man Menschen, die so etwas zulassen, überhaupt noch Menschen nennen?

Bożena: Barbaren, keine Menschen. Hrum hrum.

Leo: Die Barbaren waren auch Menschen.

Andrzej: Holocaust ist dabei Peanuts, hrumk hrumk.

Bożena: Um den Gewinn zu maximieren, missachten die Züchter unsere Grundbedürfnisse. Nie sehen wir Tageslicht, gehen nicht hinaus und Waldstreu bekommen wir schon gar nicht zu sehen. Worin unsere Vorfahren so gern herumwühlten, kennen wir nur noch aus den hier im Betrieb kreisenden Legenden.

Andrzej: Nicht alle aber glauben ihnen. Manche Schweine behaupten, dass das nur Propaganda der Züchter ist, die bei uns Hoffnung schüren wollen. Dass Waldstreu, wo wir Wurzeln heraus wühlen könnten,  in Wahrheit nie existiert hat. Dass es außerhalb des Mastbetriebes keine Welt gibt und dass unsere Bestimmung ist, geschlachtet zu werden.

Bożena:  Gerade das ist wahr, hrum hrum. Unsere Bestimmung ist der Schlachthof.

Andrzej: Das ist wahr, hrum hrumk. Sie behandeln uns, als wären wir Kanonenfutter.

Bożena: Andrzej, wir sind ja Kanonenfutter.

Andrzej: Ich bin nicht Andrzej, ich bin ein Schwein. Ich habe keinen Vor- und keinen Nachnamen, nur eine Registriernummer. Meine Leiche wird durch den Fleischwolf gedreht und zu billigen Würstchen gemacht.

Bożena: Die Wahrheit über unser Schicksal wird vor den Augen der Öffentlichkeit verborgen, da  ihr empfindlicherer Teil sie nicht ertragen könnte und aufhören würde, Würstchen zu essen.

Andrzej: Wir werden mit eiweißreichem Kraftfutter gemästet, das mit Wachstumshormonen und Antibiotika vollgepumpt ist, wodurch wir so dick werden, dass wir kaum stehen können. In den Koben haben wir so wenig Raum, dass unsere Gelenke degenerieren, manchmal springen sogar unsere Knochen auf, wenn sie die fettleibige Körpermasse nicht mehr aufrecht halten können.

Bożena: Wir scheißen und pissen, wo wir sind. Wir stehen im eigenen Kot und unser Urin frisst sich durch unsere Haut.

Andrzej: Obwohl wir von Natur aus sehr saubere Tiere sind. Wir haben aber keinen Platz, uns zu waschen.

Bożena: Wir sind auch sehr intelligent, also sind für uns diese gegen die Ehre verstoßenden und die Menschenwürde verletzenden und entehrenden Umstände umso schmerzhafter.

Leo: Wenn ihr wirklich so intelligent wäret, würdet ihr euch nicht in solchen Käfigen einsperren lassen.

Andrzej: Hast du das Gleiche den KZ-Häftlingen gesagt? Hrumk, hrumk.

Bożena: Des Kontaktes mit der Natur beraubt und von den Freunden in der Herde isoliert, verwildern wir, werden stumpfsinnig, aggressiv und gelangweilt. Sogar zu grunzen haben wir keine Lust mehr.

Andrzej: Keine Lust. Hrumk, hrumk.

Bożena: Unser kurzes Leben ist durch Verachtung, Ausbeutung und Leid gezeichnet.

Andrzej: Niemand achtet uns als individuelle Schweinewesen.

Bożena: Wir sind nur eine Ziffer in der Kartei.

Andrzej: Ein Mittagessen auf dem Tisch.

Bożena: Bevor wir aber dahin kommen, kriegen wir Stromschläge, die uns töten sollen.

Andrzej: Es gelingt aber nicht immer.

Bożena: Es kommt vor, dass der Strom uns für einen Moment nur betäubt, aber unsere Schinder machen sich nichts daraus und uns wird bei lebendigem Leib die Haut abgezogen.

Andrzej: Hrum, hrum.

Leo: Arme Schweinchen. Mich müsst ihr aber davon nicht überzeugen. Ich weiß das alles sehr wohl.

Bożena: Wir wollten dir nur unser trauriges Los zeigen.

Andrzej: Du bist aber nicht unser Hauptadressat.

Bożena: In einer knappen halben Stunde wird in diesem Saal ein außerordentlicher Schulappell stattfinden.

Andrzej: Der durch den Schulfunk angekündigt wird.

Bożena: Die Schuldirektorin ist zum Glück im Urlaub und es gab niemanden, der uns hätte verbieten können.

Leo: Seid ihr sicher, dass die Idee, den Kindern solche Dinge zu zeigen, so toll ist?

Andrzej: Im Fernsehen sehen sie viel schlimmere Dinge.

Bożena: Und im Internet. Neulich zeigte mir ein Schüler am Computer, wie ein schönes achtjähriges Mädchen zwei erwachsene Männer hinrichtet. Ganz normal schießt sie ihnen mit einer Pistole in die Hinterköpfe. Dann sagt sie, dass das in Gottes Namen geschieht. Das war kein Film, sondern Werbung für die Rekrutierung von Soldaten. Ich habe ihm gesagt, dass er sich darum nicht kümmern soll. Dass man sieht, dass es zusammengeschnitten wurde. Es war aber nicht zusammengeschnitten. Sie hat sie wirklich getötet.

Leo: Vielleicht solltet ihr sie überzeugen, dass sie gegen die globale Erwärmung und nicht gegen die Ungläubigen kämpfen soll.

Bożena: Machst du Witze?

Leo: Nicht ganz. Wir brauchen fest entschlossene Aktivisten.

Bożena: Aber eher keine achtjährigen Mörderinnen.

Andrzej erhebt sich von den Knien und geht aus dem Käfig heraus.

Andrzej: Ich habe genug von diesem verdammten Käfig und dieser Schweinekleidung. Außerdem stinkt es hier schrecklich nach Mist.

Bożena: Was sollen denn andere Schweine sagen, die auf diese Weise ihr ganzes Leben verbringen. Komm, halte noch eine halbe Stunde aus bis die Kinder kommen.

Andrzej: Kinder, Kinder. Ich kenne diese Kinder schon. Man kann sie zu nichts überzeugen. Zu sehr mögen sie Schinkensandwiches, um sich um das Schweinelos den Kopf zu zerbrechen. Sie freuen sich nur, dass wir uns zum Gespött der Leute machen.

Bożena: Noch vor einer Stunde hast du gesagt, dass das eine gute Idee ist.

Andrzej: Vor einer Stunde saß ich nicht in Schweinekleidung im engen Koben, beschmiert mit Exkrementen und Urin. Zudem schwitze ich entsetzlich. Könnte jemand das Fenster aufmachen?

Leo: Hat jemand etwas gesagt? Ich glaube, ich habe so ein „hrum hrum“ gehört.

Leo: Tue nicht so, als ob du nicht verstehen würdest, was ich zu dir sage.

Leo: Ja. Ich habe richtig gehört. Irgendein Schweinchen grunzt.

Leo geht an Andrzej heran.

Leo: Was grunzt du so, Schweinchen? Du würdest wohl gern spazieren gehen, was?

Andrzej: Hrumk, hrumk.

Leo: Spaziergänge sind nicht für Schweine, geh zurück in den Käfig. Los! Sonst machen wir mit dir eine rituelle Schlachtung und du wirst vor den Augen deiner Nächsten koscher verbluten.

Andrzej kehrt gehorsam in den Käfig zurück.

Leo: Schweine muss man kurz halten. Gibst du ihnen einen Finger, fressen sie die Hand.

Andrzej: Wie lange also noch bis zum Appell?

Bożena: Ich weiß es nicht. Ich bin ein Schwein. Schweine tragen keine Uhren.

Leo: Ich spiele euch eine Musik, damit ihr euch nicht langweilt und laufe eine Runde. Wir sehen uns gleich wieder. Ich werde selbstverständlich kommen, um zu sehen, wie ihr es schafft, die Jugend zu überzeugen. Im Übrigen, habt ihr keine Angst, dass ihr aus der Schule heraus geschmissen werdet?

Bożena: Hrum, hrum.

Andrzej: Ich habe diese Scheißschule sowieso nie gemocht.

Leo schaltet das Lied „Closer“ von Nine Inch Nails mit dem Refrain „I want to fuck you like an animal” ein und geht hinaus.

I want to fuck you like an animal

I want to feel you from the inside

I want to fuck you like an animal

My whole existence is flawed

You get me closer to god

 

SZENE 7

Im Saal geht das Licht aus.

Bożena: Warum ist es hier so dunkel?

Andrzej: Wir sparen Energie. Die Menschen haben längst vergessen, wie es ist, ohne leicht verfügbare Energie zu leben. Es genügt, wenn ein stärkerer Wind die Elektroleitung zerreißt und wir sind vollkommen hilflos. Weißt du, dass zwei stromfreie Tage in Europa ausreichen würden, damit Leute anfangen auf den Straßen zu sterben. Außerdem will ich überprüfen, wie man lebt ohne einen negativen Einfluss auf die Umwelt auszuüben. Wir werden solange im Dunklen sitzen, bis wir uns Solarzellen installiert haben.

Leo: Die Herstellung der Solarzellen geht auch auf Kosten der Umwelt. Einige der dabei verwendeten Teile werden aus seltenen Edelmetallen hergestellt.

Andrzej: Schnell wird es nicht erfolgen, denn bei unseren Gehältern müssten wir das Geld für die Solarzellen jahrelang zur Seite legen.

Bożena: Es gibt zum Glück verschiedene Möglichkeiten, Bezuschussungen zu bekommen.

Leo: Sie haben euch also doch nicht aus der Schule hinaus geschmissen?

Bożena: Es hat nicht viel gefehlt. Der Elternrat war empört. Es tauchten sogar Gerüchte auf, dass wir vor den Schülern Genitalien entblößt hätten.

Andrzej: Schließlich gelang es aber, sie zu überzeugen, dass eine Performance mit dem Ziel, den Kindern die Grausamkeit der Massentierhaltung zu zeigen, ins Programm unserer Schule passt, die ja nicht nur zu unterrichten bemüht ist, sondern auch um Vermittlung von Werten.

Bożena: Dem Motto von Johannes Paul II. nach, das bei uns über dem Schuleingang hängt: „Die Freiheit darf man nicht nur besitzen, nicht nur verbrauchen. Man soll sie stets erlangen und durch Wahrheit schaffen.“ Und wie die Wahrheit über die Bedingungen der Massentierhaltung ist, sieht jeder. Zumindest haben sie die Schüler unserer Schule gestern gesehen.

Leo: Na, dann habt ihr Glück, dass euch der Papst geholfen hat. Die HIV-infizierten Kinder in Afrika, wo keine Kondome benutzt werden dürfen, können das von sich nicht behaupten.

Bożena: Willst du uns nahe legen, dass Johannes Paul II. ein Massenmörder war?

Leo: Das hast du gesagt. Ich gebe aber zu, dass ich deinen Gedankengang zu schätzen weiß und nicht vor habe, ihn zu bestreiten.

Andrzej: Das regionale Fernsehen hat uns angerufen. Unsere kleine Performance hat bei ihnen Interesse geweckt. Sie möchten, dass wir darüber im Studio erzählen.

Bożena: Sie stellen nur eine Bedingung. Wir sollen als Schweine verkleidet sein. Können wir schon Licht anschalten?

Andrzej: Leider nein. Aber wenn du Licht brauchst, müsste es hier irgendwo Kerzen geben. Obwohl ich dir gern vorschlagen würde, eher die von mir erarbeitete Methode der Raumbeleuchtung mithilfe von Menschenmuskeln zu nutzen.

Bożena: Was für ein Ding?

Andrzej: Ich habe unser altes Fahrrad fest an einem praktischen Ständer montiert, so dass an Ort uns Stelle in die Pedale getreten werden kann und ein vom Dynamo gespeistes Lämpchen einen Zimmerausschnitt beleuchtet. Man kann sogar ein Buch lesen. Vorausgesetzt man tritt kräftig.

Bożena: Kann ich mit dem Handy leuchten?

Andrzej: Kannst du. Auf alle Fälle habe ich aber alle Steckdosen blockiert. Du wirst es also nicht mehr aufladen können.  An deiner Stelle würde ich also mit der Batterie sparsam umgehen.

Bożena: Du bist durchgedreht. Meinst du nicht, dass wir das erst einmal diskutieren sollten?

Leo: Wir diskutieren schon lange genug. Ihr habt euch aber irgendwie immer noch nichts einfallen lassen. Ich unterstütze also das Postulat von Andrzej, endlich von Worten zu Taten überzugehen.

Bożena: Wir haben uns als Schweine verkleidet. Ist das für dich nichts? Wenn du selbst ein paar Stunden in einem engen, stinkenden Käfig säßest, würdest du vielleicht unser Engagement zu schätzen wissen.

Leo: Ich weiß es zu schätzen. Ich glaube aber auch, dass wir radikalere Lösungen brauchen.

Bożena: Na, toll. Sollen wir lange noch so im Dunklen sitzen?

Andrzej: Weiß ich nicht. Bis auf Widerruf.

Bożena: Und was werden wir so im Dunklen machen?

Andrzej: Weiß ich nicht. Du kannst aufs Fahrrad steigen und ein Buch lesen. Ich habe aus der Bibliothek ein paar Bücher über Umweltschutz ausgeliehen.

Bożena: Weißt du was? Lies sie selber. In dieser Zeit gehe ich eine Freundin besuchen. Wenn ich in dem Licht sitze, was sie ohnehin benutzt, dann trage ich doch nicht zur Verstärkung des Klimawandels bei, oder?

Leo: So gesehen nein, aber es wäre gut, wenn du die Zeit bei ihr dazu nutzen würdest, ihr das Ausmaß des Problems klar zu machen. Vielleicht müsst ihr gar nicht bei eingeschaltetem Licht sitzen?

Bożena: Du erlaubst, dass ich selbst entscheide, worüber ich mit meiner Freundin rede. Außerdem bin ich wirklich nicht davon überzeugt, dass individuelle Verbraucherentscheidungen die jetzige Sachlage ändern können. Wir brauchen vielmehr eine Systemveränderung. Und wenn die Herren mich jetzt entschuldigen würden, ich habe von dieser Groteske vorläufig genug und gehe mich amüsieren.

Bożena geht hinaus. Andrzej steigt auf das Fahrrad und beginnt im Lämpchenlicht ein Buch zu lesen.

Leo kommt herein. Er fragt, ob im Zuschauersaal eine Frau mit Kind da ist, die sich um die Umwelt kümmert. Wenn sich eine meldet, hält er den Monolog, wenn nicht, hält er ihn auch.

Leo: Ist heute unter uns ein Elternteil, Mutter oder Vater, die sich um die Umwelt kümmeren?

Eltern, die der Meinung sind, dass wir alle für die Zukunft dieses Planeten verantwortlich sind?

Wenn nicht, woher kommen die Kinder?

Wenn ja, warum haben Sie sie gezeugt. Warum haben Sie sie geboren? Warum macht ihr sie? Und die nächsten? Warum?

In seiner Lebenszeit wird euer Kind fünfhundertfünfzehn Tonnen Kohle produzieren. Das sind vierzig LKWs. Ein Kind gleicht fast 6500 Flügen nach Paris. Sie könnten neunzig Mal im Jahr hin und zurück nach Paris fliegen und das hätte einen geringeren Einfluss auf die Umwelt als die Geburt eines Nachkommen. Ganz zu schweigen von Pestiziden und Putzmittel, Plastik und Brennstoffen, die das Kind warmhalten werden. Wenn Sie ein Kind in die Welt gesetzt haben, haben sie selbstsüchtig gehandelt. Es ist grausam, andere zum Leiden zu verurteilen. Würde Ihnen etwas an der Umwelt liegen, würden Sie ihnen sofort die Kehlen durchschneiden. Oder ich könnte ein Messer ziehen und es für Sie tun. Dann verschwinde ich und Sie werden den nächsten Generationen einen Dienst erweisen.

Ja? Nein?

Oder es erwischt sie eine mutierte Grippe oder ein anderes Rotavirus und die Sache ist erledigt. Ja, die Sache ist dann erledigt. Aus dem Kopf. Vielleicht wäre es für das Kind besser, es wäre nie geboren worden? Ich bin nicht auf Ärger aus, denn das liegt nicht in meiner Natur, aber die Umwelt wird sich schließlich rächen. Und Ihr Kind wird zusehen müssen. Und Sie können sich sicher sein, dass es Ihnen die Schuld dafür geben wird.

Leo geht hinaus.

 

SZENE 8

Bożena kommt leicht beschwipst nach Hause.

Bożena: Oh, wir haben wieder Licht. Hast du etwa herausgefunden, wie man Energie produzieren kann ohne Umweltschäden zu verursachen?

Andrzej: Ich muss hierzu nicht unbedingt etwas herausfinden. Die Menschheit kennt seit Jahrhunderten solche Mittel. Zum Beispiel Wasserwerke. Wassermühlen sind doch nichts anderes  als ökologische Generatoren kostenloser Energie.

Bożena: Oh Gott, ich hoffe, du hast bei uns zu Hause kein Wasserwerk gebaut und dass durch unser Badezimmer gerade kein Fluss fließt?

Andrzej: Nein. Vorläufig habe ich mich für die Nutzung konventioneller Energie entschieden. Ich habe das, was du gesagt hast, durchdacht und sehe tatsächlich keinen Sinn, mich auf individuelle Verbraucherentscheidungen zu konzentrieren. Unsere Mission ist so wichtig, dass wir uns eine Emission von geringer Menge CO2 in die Atmosphäre erlauben können. Wenn es bei uns klappt, wird es sich schließlich für die Umwelt mehrfach auszahlen.

Bożena: Alle denken so über die eigenen Handlungen. Dass sie so wichtig für die Welt oder sie selbst sind, dass sie sich weitere Umweltverschmutzungen erlauben dürfen. Deshalb werden wir den Klimawandel nie aufhalten. Weil wir über uns selbst zu gut denken. Was machst du hier eigentlich?

Andrzej: Ich konstruiere einen künstlichen Vulkan.

Bożena: Du hast sie wirklich nicht mehr alle.

Andrzej: Nein. Ich habe neuerdings viel gelesen, mich in das Thema vertieft. Amerikanische Geoingenieurwissenschaftler sind der Meinung, dass das der einzige Weg ist.

Bożena: Künstliche Vulkane? Dann steht es wohl wirklich ganz beschissen um uns.

Andrzej: Bitte, fluche nicht, hier sind Kinder.

Bożena: Was für Kinder? Du bist wirklich ganz durchgeknallt. Hier sind keine Kinder. Wir sind nicht in der Schule.

Andrzej: Keine Kinder? Ich glaubte, ihr Lachen gehört zu haben.

Bożena: Vielleicht war es kein Lachen, sondern stummes Weinen. Vielleicht waren es keine Kinder sondern Embryos aus künstlicher Befruchtung, die direkt aus der Kühlung nach Deutschland verkauft werden.

Andrzej: Bitte, mach keine solche Scherze. Ich weiß, dass du Gowin für seine Unkenntnis der Biologiegrundsätze hasst, aber das ist noch kein Grund, seine religiösen Gefühle zu verlachen.

Bożena: Meines Erachtens ist das ein ausreichender Grund. Im Übrigen schau dich selbst an. Du baust einen künstlichen Vulkan. Das ist eine künstliche und unnatürliche Art, die globale Erwärmung zu bekämpfen. Jarosław Gowin wäre sehr unzufrieden.

Andrzej: Wer hat schon Interesse an irgendeinem Gowin?

Bożena: Genug Leute, damit er als Abgeordneter in den Sejm gewählt wird. Und du? Wer schert sich um dich? Was hast du im Leben erreicht?

Andrzej: Musst du ausgerechnet jetzt auf mir herumhacken? Wo ich endlich den Weg gefunden habe, den Planeten zu retten und die künstliche Erwärmung aufzuhalten?

Bożena: Vorhin hast du gesagt, dass nicht du es herausgefunden hast, sondern irgendwelche amerikanischen Geoingenieure.

Andrzej: Das ist wahr. Aber erst ich habe den Mut, ihre Idee umzusetzen. Du weißt, wie es in Amerika ist. Eine Menge Leute haben ganz viele ausgezeichnete Ideen, aber um etwas patentieren zu lassen, braucht man eine dicke Brieftasche und hoch positionierte Bekannte. Dabei kann ich mir in Polen so einen künstlichen Vulkan einfach im eigenen Hof bauen und niemand wird überhaupt fragen, worum es da geht. Alle werden mir aber danken, nachdem ich die Welt gerettet haben werde.

Bożena: Und wie soll denn diese ausgezeichnete Idee funktionieren?

Andrzej: Ja, normal. Da wir die Treibgasemission in die Atmosphäre nicht wirklich aufzuhalten wissen, muss eine Methode gefunden werden, mit der die Lichtmenge, die die Erde erreicht, verringert wird und damit auch die globale Erwärmung. So werden wir mit meinem künstlichen Vulkan Schwefelpartikel in die Atmosphäre schicken, die das Sonnenlicht zurückwerfen werden. Und fertig. Weniger Licht erreicht die Erde. Der Planet ist gerettet.

Bożena: Hast du das Leonardo erzählt?

Andrzej: Noch nicht. Er ist irgendwo hin gegangen.

Bożena: Das ist gut, dass du es nicht erzählt hast, ich habe in meinem Leben noch keinen größeren Blödsinn gehört. Glaubst du wirklich, dass das Problem der Verschmutzung der Atmosphäre mit Kohlendioxid durchs Nachlegen von Schwefel zu lösen ist? Ernsthaft ernsthaft? Die Biologie war vielleicht nie deine Stärke. Hier aber muss man sich nicht einmal in Biologie auskennen. Ein wenig gesunder Menschenverstand reicht. Dessen Reste bei dir offensichtlich verdunstet sind infolge der Gehirnüberhitzung. Haha. Offensichtlich kam es bei dir zu einer globalen Gehirnerwärmung. Liegt dir so viel am Gewinnen, dass du die Atmosphäre mit Schwefel beschießen willst?  Ich weiß nicht, welche Bücher du gelesen hast, aber wenn du sie genauer gelesen hättest, wüsstest du, dass die globale Erwärmung nicht nur ein Problem der ansteigenden Temperatur ist, sondern etwa auch der Übersäuerung von Ozeanen. Mehr Kohlendioxid in der Atmosphäre hat den Säuregehalt der Weltmeere schon um 30% steigen lassen. Das große Korallenriff stirbt! Und all diese schönen Lebewesen, die an ihm leben, sterben mit. Du wirst sie mit dem künstlichen Vulkan nicht retten.

Andrzej: Du kannst echt entmutigen, in allem. Eine echte Mutter-Polin.

Bożena: Du wirst mir dafür noch danken. Ich beschütze dich einfach vor deinem Männchenschwachsinn. Wenn die Macht über die Welt in den Händen von Frauen läge, wäre es nie zu einer solchen Zerstörung des Planeten gekommen. Aber ihr Kerle müsst euch alles unterordnen. Mutter Erde ist für euch schlicht eine Hure, die man fickt. Und wenn sie nicht mitmacht, dann spritzen wir zumindest in sie, in die Atmosphäre. Bravo!

Andrzej: Könntest du aufhören, mich zu beschimpfen und für alle Fehler der Männerrasse zu beschuldigen?

Bożena: Nein, kann ich nicht. Ich habe die Nase gestrichen voll von diesem Zirkus. Ich will zurück in mein langweiliges Leben und zu meinem zynischen Andrzejek!

Leonardo kommt. Auch ein wenig beschwipst.

Leo (mit Aufstoßen): Oh, Verzeihung. Störe ich?

Andrzej: Ja.

Bożena: Nein.

Leo: Also wie? Ich wusste nicht, dass ich in eurer Stadt so viele weibliche Fans habe. Ich dachte, sie werden mich in der Luft zerfetzen.

Andrzej: Sie haben dich aber nur betrunken gemacht? Ich hoffe, dass es keine meiner Schülerinnen war und dass du ihr kein Kind gemacht hast.

Leo (mit Aufstoßen): Niemals. Fans ficke ich nie. Und ich benutze immer Kondome.

Andrzej: Hoffentlich hattest du eigene, weil manches Mädchen hier viel weiter gehen würde, als nur das Kondom mit einer Nadel durchzustechen, um mit so einem Star ein Kind zu haben.

Leo: Wie ich schon sagte, ficke ich keine Kinder. Das heißt, mit Fans, die Kinder haben wollen.

Bożena: Wozu brauchst du dann die Kondome?

Leo: Besser Vorsicht als Nachsicht. Sag nie nein.

Andrzej: Mach dir keine Sorgen. Wir brauchen in Polen solche guten Gene. Wir werden sie bestimmt nicht vergeuden.

Leo: Ich gehe mich, glaube ich, hinlegen. Es war ein anstrengender Tag.

Leo geht in die Küche schlafen.

 

SZENE 9

Leo (streckt sich): Ein weiterer schöner Frühlingstag. Wie gut es ist, auf diesem großartigen Planeten zu leben!

Andrzej: Es ist nur ein bisschen schade, dass er direkt auf die Hölle zusteuert.

Leo: Ja, davon war, glaube ich, die Rede in einem Bestseller, „Neues Testament“ hieß er, glaube ich. Hast du es gelesen?

Andrzej: Nein, aber ich checke, worum es geht. Denkst du, dass die globale Erwärmung die Hölle ist, zu der wir für unsere Sünden auf dem Planeten verurteilt sind?

Leo: Das ist manchmal der Fall.

Bożena: Einer Sache können wir sicher sein: der Weg zur Hölle ist sicherlich nicht einfach, sondern eher verworren und holprig. Es kann unterwegs noch viel geschehen.

Leo: Wo wir schon beim Thema Reise sind, ich habe gestern vergessen euch zu sagen, dass ich eine Überraschung für euch habe. Ihr könnt packen. Wir machen einen Ausflug!

Andrzej: Wohin? Trägt Transport nicht wesentlich zur Emissionssteigerung bei? Wäre es nicht besser, zu Hause zu bleiben?

Leo: Keine Sorge. In den Hafen fahren wir mit dem Zug, dort erwartet uns ein mit Solarbatterien betriebener Katamaran.

Bożena: Aber wohin fahren wir?

Leo: Unser Ziel ist die Arktis. Wir werden schmelzende Gletscher ansehen! Und unterwegs gelingt es vielleicht, eine erste künstliche Insel zu sehen, die nur aus dem in die Meere gekippten Müll entstanden ist.

Andrzej: Lebt jemand darauf?

Leo: Noch nicht, soweit ich weiß. Dafür verrecken dort sicherlich eine Menge Fische und Vögel, die diesen Müll für Nahrung halten. Wenn ihr jemanden kennt, der sich von Plastik ernähren kann, dann ist das vielleicht ein extra für ihn geschaffenes Zuhause.

Andrzej: Ich wollte schon immer eine private Insel haben.

Leo: Wie gesagt, sobald du es beherrschst, dich von Plastik zu ernähren, gehört die Insel ganz dir!

 

SZENE 10

Unsere Protagonisten fahren mit einer Yacht durch das arktische Meer und trinken Cocktails. Im Hintergrund läuft ein Film mit zerfallenden Gletschern: [youtube http://www.youtube.com/watch?v=hC3VTgIPoGU&w=560&h=315]

Andrzej: Als du gesagt hast, dass uns ein Katamaran erwartet, habe ich mir ein Segelboot vorgestellt. Jetzt sehe ich, dass wir eine richtige Yacht zur Verfügung haben.

Bożena: Und eine reichlich ausgestattete Bar.

Leo: Die Abende auf hoher See können lang werden, man muss sie sich nett gestalten.

Bożena: Wie viel von der Treibgasemission hat die Spirituosenbranche zu verantworten?

Leo: Das zu überprüfen, habe ich mich zurückgehalten. Man muss ja irgendwie Spaß haben.

Andrzej: Sag mir jetzt aber, Leonardo, wo wir nun allein durch die Meere fahren, kannst du es mir doch sagen. Glaubst du wirklich an diese ganze globale Erwärmung? Schau, wie schön es um uns herum ist. Glaubst du wirklich, dass der Mensch all das zerstören kann?

Leo: Du lässt mich auflaufen, was?

Andrzej: Ein bisschen schon, aber jetzt sag es mir ernsthaft: wir können doch nicht so schlecht sein.

Leo: Wir sind sogar noch schlimmer. Gezielt verstecken wir vor uns Fakten, damit wir uns mit uns selbst besser fühlen. So funktioniert nun mal das menschliche Gehirn. Aus Millionen wahrgenommener Informationen selektiert es sorgfältig diejenigen, mit denen es sich einigermaßen sicher leben lässt. Und bequem. Wenn wir wirklich versuchen sollten, der Wahrheit ins Gesicht zu blicken, würden wir darin eine so grausame Wirklichkeit sehen, dass sie jeden von uns in Sekunden wegfegte. In Kenntnis dieser Wahrheit, lässt sich nicht leben. Bożenko, würdest du mir noch ein Tröpfchen von diesem exzellenten Vodkachen einschenken?

Bożena: Hast du diese Wahrheit erkannt?

Leo: Ich würde lügen, wenn ich Ja sagen würde. Niemand kann sie bis zuletzt erkennen. Manchmal habe ich aber den Eindruck, dass ich mich ihr gefährlich nähere. In solchen Augenblicken beginnen meine Knie weich zu werden, im Kopf beginnt es sich zu drehen, die Hände versuchen, sich an irgendetwas Stabilen festzuhalten, aber sie schweben schlaff in der Luft.

Andrzej: Es geht mir auch manchmal so. Das ist ein Zeichen, dass du betrunken bist und wir ein Taxi rufen sollten.

Leo: Nein, nein. Ich trinke gern und ich weiß, wie das ist. Das ist etwa anderes. Etwas viel schlimmeres. Ernsthaft.  Es ist, als würde man in den Kopf Gottes hineinschauen und sehen, dass er von Analverkehr an Kindern durch Pferde träumt.

Bożena: Ich weiß nicht, was du nimmst, aber es ist höchste Zeit aufzuhören.

Leo: Ich nehme nichts, trinke nur manchmal. Oh, mein Glas ist wieder leer. Wo ist die Flasche?

Bożena: Hier. Aber trink vielleicht nicht mehr so viel, oder?

Leo: Du hast gefragt, ob ich an die globale Erwärmung glaube. Das ist keine Frage des Glaubens. 97 Prozent der Klimaforscher sind sich darüber einig, dass die globale Erwärmung die Folge menschlicher Tätigkeiten ist. Unter ihnen gibt es Forscher aus der ganzen Welt. Von Grönland bis Südafrika. Glaubst du, dass sie sich bei irgendeiner geheimen Konferenz abgesprochen und eine Verschwörung eingegangen sind, mit der das Wirtschaftswachstum der Europäischen Union verlangsamt werden soll? Warum sollten sie das tun? Um Zuschüsse für die Forschung zu bekommen? Sie können doch irgendetwas untersuchen. Sie würden wahrscheinlich auch etwas anderes untersuchen wollen als ein Phänomen, welches ihnen zeigt, wie beschissen die Gattung Mensch ist und wie weit sie den Planeten bringen kann, wenn man ihr ein bisschen Macht gibt. Wirklich, das ist nichts Angenehmes. Noch weniger angenehm wird es, wenn du davon den Leuten erzählen musst. Zum Beispiel Politikern, die für die Liberalisierung der Märkte arbeiten und dadurch das Ausmaß der Katastrophe vergrößert haben. Und es weiter vergrößern. Weil sie natürlich nicht zur Kenntnis nehmen wollen, dass ihre Politik falsch ist. Was wären es denn auch für Politiker, wenn sie ihre Fehler eingestehen würden? Blöde Ärsche, keine Politiker. Die Logik der ganzen Welt, in der wir leben, wird vom Wirtschaftswachstum angetrieben. Wir werden es nicht für den Schutz irgendwelcher Pflänzchen aufgeben. Bevor aber die Nachricht, dass es nicht nur mit den Pflanzen aus ist, sondern auch mit den Tieren, darunter auch mit dem Tier Mensch, die richtigen Leute erreicht, wird es zu spät sein. Es ist jetzt schon zu spät.

Andrzej: Du bist betrunken.

Leo: Na und?  Ob aus dem Fakt, das ich betrunken bin, resultiert, dass ich keine Wahrheit spreche? Wenn ich mich irgendwo irre, nur zu, korrigiere mich. Ich will es gern erfahren.

Bożena: Ich weiß nicht, ob du dich irrst. Aber ganz sicher scheinst du niedergeschlagen zu sein. Wenn ich dir etwas raten darf, sprich mit einem Arzt oder Therapeuten.

Leo: Das sagen alle. Aber nicht mit mir stimmt etwas nicht, mit dieser Welt.

Andrzej: Diese Welt ist trotzdem schön.

Leo: Ja, diese Gletscher sind sehr schön. Deshalb wollte ich, dass ihr seht, wie sie schmelzen. Eure Enkel werden dieses Vergnügen vielleicht nicht mehr haben können. Klimaveränderungen beschleunigen sich. Unter dem Arktiseis befinden sich riesige Methanlager. Dieses Treibgas ist viel schädlicher als Kohlendioxid. Wenn zu viel Eis schmilzt, wird das Methan in die Atmosphäre gelangen. Gott allein weiß, was das für Folgen für den Planeten haben wird, eins ist aber sicher. Es wird eine katastrophale Folge sein. Es wird nichts mehr zu machen sein.

Bożena: Warum bist du dann zu uns gekommen und hast uns eingeredet, dass wir etwas machen müssen?

Leo: Ich werde dafür gut bezahlt. Außerdem ist das ein gewisses Vergnügen, eine richtige Sache zu vertreten, auch wenn man weiß, dass sie von Anfang an verloren ist. Am Ende werde ich zumindest sagen können: Habe ich es nicht gesagt?

 

SZENE 11

Schlussszene

Im Hintergrund läuft Celine Dion mit My heart will go on: [youtube http://www.youtube.com/watch?v=zmbw8OycJrE&w=420&h=315]  Vielleicht singt es der schmelzende Gletscher? Leo schenkt sich Vodka nach, dann springt er aus dem Boot auf die im Ozean driftende Eisscholle. Er kuschelt sich an sie.

Andrzej: Und nun? Sollten wir ihn nicht retten gehen?

Bożena: Weißt du denn wie? Ich habe den Eindruck, dass er uns extra hierher brachte, damit wir Zeugen seines Todes in der Umarmung des schmelzenden Gletschers werden.

Andrzej holt die Kamera heraus.

Andrzej: Dann lass uns das zumindest verewigen. Sein Tod soll nicht umsonst sein.

Bożena holt das Telefon heraus und beginnt damit zu filmen.

Bożena: Du hast recht. Zumindest so viel können wir machen.

Andrzej: Und danach? Was machen wir danach?

Bożena: Das gleiche wie bis jetzt, Pinky. Die Menschheit vor der Vernichtung retten.

Andrzej: Glaubst du, dass es gelingt?

Bożena: Ich fürchte, dass ich es nicht weiß. Aber ich denke, dass wir keinen andern Ausweg haben.

 

ENDE

 

Übersetzung aus dem Polnischen Małgorzata Agnieszka Bartula

Global warming of the hearts

 

 

Characters:

Leonardo DiCaprio – actor and activist, kind of God

Andrzej – Polish language teacher, kind of a loser

Bożena – biology teacher, kind of a hag

Crazy Disposable Bag King – Fool for Christ, Nietzsche’s last man

 

 

SCENE 1

Andrzej and Bożena watch Leonardo DiCaprio’s speech at the Climate Summit

[youtube http://www.youtube.com/watch?v=vTyLSr_VCcg&w=560&h=315]

Andrzej: You believe him?

Bożena: I liked him better in Titanic.

Andrzej: He looked better without a beard.

Bożena: I just hope he hasn’t become one of those… What do you call them… Veganins?

Andrzej: Veganses.

Bożena: Vegans? Whatever… I mean those who don’t eat meat or even cheese.

Andrzej: Cheese? But that’s one of the best inventions of humankind. Barbarians, simply barbarians.

Bożena: Let’s hope DiCaprio has nothing to do with them, though looking at this beard of his, I’m not sure. I worry about him, you know? He used to be so cute and handsome.

Andrzej: They say that those veganses don’t even eat honey.

Bożena: Not even honey? Why don’t they eat honey?

Andrzej: They think it’s unfair to steal the fruits of bees’ hard labour.

Bożena: That’s really weird.

Andrzej: Isn’t it just? Bees wouldn’t even notice. And anyway they are given water with sugar instead. They have no right to complain.

Bożena: Everybody has the right to complain. If only those who were worst off complained… Only women who had to walk ten kilometres across the desert to get water from a well and got raped by guerillas on their way there and back. Raped so brutally that their water got spilled and they had to go back for more.

Andrzej: Do you always have to be so drastic?

Bożena: It’s not me; it’s the times we live in. I didn’t rape anybody.

Andrzej: No, you didn’t. But you talk about it as if you didn’t know a better way to spend an evening.

Andrzej and Bożena freeze in front of the screen.

Crazy Disposable Bag King crosses the stage as if looking for something. As if something was lost.

 

SCENE 2

Leonardo DiCaprio enters the stage.

Leo: Hello. Hi there. Hiya. I apologise, but Polish is not a natural language for me. Did I say hi the wrong way?

Andrzej: My students say “wassup”.

Bożena: They also say “later ago”. Some authority…

Andrzej: Chill. All I’m saying is that the language is fluid and formed by its users. And I wanted to help this guy here.

Bożena: I wanted this, I wanted that. You always have something to say for yourself. And for those rascals of yours. If I said “wassup”, you wouldn’t let me forget about it for a month.

Andrzej: I never laugh at you.

Bożena: All the time.

Leo: Excuse me, am I interrupting something?

Bożena: Not at all. We’re just talking.

Andrzej: Bożena, let it go. He must have come here for a reason, let him speak.

Bożena: Exactly. But first I’d like to know what you are doing in our home, sir.

Leo: This is not your home. It’s the home of us all. Planet Earth.

Andrzej: Technically speaking you are right, but, as it happens, you are in its 45-square-metre section which we like to call our apartment and for which we pay a substantial mortgage. If not for direct debit, I would cry every time I pay money into the bank. What I’m trying to say is that I work very hard to have those several square metres to myself, without unexpected guests popping in. Your sudden appearance evidently disturbs my space-time. That’s just to clarify Bożena’s question.

Leo: Of course. I was expecting that. Indeed. Narrow-minded clinging to private property. So pathetic when half of the planet is owned by several dozens of the wealthiest people. And anyway this apartment doesn’t belong to you but to the bank. You can be evicted the minute you cease being good citizens. But whatever you say. My name is Leonardo DiCaprio. People recognize me everywhere I go. They call my name, they say hello. But there are people whose lives mean nothing to most of us in the first world. They starve and die so that we can drive for a weekend in the Karkonosze Mountains and have a smartphone, which is always fully charged. I came to see you on their behalf, but in our common cause.

Bożena: Seriously? Nobody told you that you look better without a beard, sir?

Leo: Oh, stop it. Call me Leo. We are going to spend some time together over the next few days.

Andrzej: But we… We don’t even have a guest room.

Leo: I’ve been informed about it, of course, and that’s why I brought a mat and a sleeping bag with me. I’ll sleep on the floor in the kitchen.

Bożena: But Mr Leonardo! I’m sure there are hotels in this town, which would happily give you a room for free if you agreed to have a picture taken in front of their logo.

Leo: Leo, not Mr. My name is Leo.

Bożena: Leo. We have many excellent hotels here. Built for UEFA Euro.

Leo: Bożena, I think you don’t realise how much CO2 emissions are linked with tourism. Every room rented in a hotel affects the health of our planet forever. I have no intention of contributing to that. The floor will be just fine.

Andrzej: But we are not going to bed just yet, are we?

Leo: No, of course not. I haven’t told you about the most important thing yet.

Bożena: I thought so…

Leo: I will be brief. You have been chosen out of millions. The big lottery machine constructed by our best experts has picked you as extremely ordinary people, proper Sèvres prototypes of ordinariness. You are neither smart nor stupid, neither rich nor poor, neither skinny nor fat. All within the norm. What’s more, you live in this average country, with history neither terribly interesting nor very tragic. Just an ordinary history of an ordinary country located in the middle of everything. A place neither particularly good for dying nor for living. Though you can do it. Go through days like a zombie, happy that you have those days behind you.

Andrzej: You exaggerate. It’s not that bad.

Bożena: That’s true. We have no reasons to complain.

Leo: Exactly! That’s what pisses me off the most. This attitude of carefree negation. As if we weren’t on the verge of a climate disaster. As if we were not speeding in a jet straight to hell. Global warming is a fact, and it will forever change the future of life on Earth. But the size of the disaster is up to us. We can still avoid the worst. And you have no reasons to complain? Corporations kill you and make you infertile, they poison your children, get them addicted to their products. Millions of people on Earth will have to leave their homes as a result of wars, droughts and increased water levels. Soon some of them will knock on your door asking what you had done to our planet. But no, don’t complain. Keep thinking it’s not so bad. Why worry? What will be will be.

Bożena: Leo, please, take a sit. Let’s stay level-headed. We are all adults here, rationally thinking people. No need to get so upset.

Leo: You are right. I apologise. My sincere apologies to both of you. Sometimes I just don’t have energy to explain it all over again.

Andrzej: If I understood you correctly, we have been chosen for your programme. Are we entitled to some kind of a fee for our participation?

Leo: And saving the planet is not enough for you?

Andrzej: Planet aside, it will be us making fools out of ourselves in front of the TV viewers from across the world.

Leo: Wait a minute. Who said anything about TV?

Andrzej: Well, I know a bit about those programmes of yours. You think we don’t have MTV Cribs here?

Leo: I’m not here in a professional capacity. I came on behalf of myself and other people who think like me, who care about the future of the planet. We know less and less about what to do to avoid running the Earth into the ground completely within the next 100 years. Each year we know more and more about how we destroy the planet. And each year it gets worse. We can’t stop the machine of consumption and devastation.

Bożena: It makes me sad at times too, but I don’t quite know how we could help.

Leo: Your participation is key, I admit.

Andrzej: Is shit.

Leo: (to Andrzej) Very funny. (to both) If we could persuade people like you to fight for saving the planet, people so absolutely average and ordinary, then we would know we can persuade pretty much everybody. Planet Earth would be saved.

Andrzej: Ok. You’ve persuaded us. What now? You pay cash or by bank transfer?

Leo: (to Andrzej) I don’t think so. (to both) We have to come up with a plan to persuade people like you to get involved in active reduction of consumption, decarbonization and learning how to live with negative GDP growth.

Andrzej: A bit much.

Leo: Too late for it to be less than that.

Andrzej: And couldn’t we spread it somehow? Between several people perhaps? For example I could reduce consumption and Bożena could go into decarbonization. She cycles to work anyway. Bożena?

Bożena: Decarbo-what?

Leo: Eliminating carbon as an energy source.

Bożena: Miners would be very happy, I’m sure.

Andrzej: They would be so happy, they would burn tyres in front of the Parliament building and sing crude songs.

Bożena: I always wonder how they find time to come here and protest. Don’t they have jobs to go to?

Leo: But they can’t! They are on strike, after all!

Bożena:  Yeah, they are on strike and there is nobody to work.

Andrzej: And no way to get to work.

Leo: (to Andrzej) Seriously, man? You go to work by the Parliament building? Really?

Andrzej: You got me.

Leo: It would be worse if you weren’t following clichés you’ve heard on the radio for economically aspiring.

Bożena: Leave him alone, Leo. Let me remind you that you are a guest here. You really don’t need to be such a jerk.

Leo: You are right again. I have to say I was doubtful, but now I can see you were a good choice.

Andrzej: A choice? And who exactly have chosen us? What are we supposed to do? And is it going to hurt much?

Leo: So you agree?

Bożena: All we do is talk. And perhaps Leo would like something to drink? Tea? It’s too late for coffee, I think. We might also have beer. If Andrzej didn’t knock it all back.

Andrzej: I didn’t knock it all back. We have beer.

Bożena: Would you like a beer then?

Leo:  No, thank you. Tap water will do.

Bożena leaves for the kitchen, but comes back quickly.

Bożena:  Tap water? We don’t have tap water. We only have mineral water. Is that OK?

Leo: Of course you have tap water. You have running water here, don’t you? Or do you bring water from a well?

Andrzej: Of course we have running water. We aren’t barbarians.

Bożena: But that water is not good for drinking, is it?

Leo: Don’t you use the same water to wash vegetables, which you then eat? Don’t you drink that water in your tea?

Bożena: Yes, but after it’s been boiled. I can boil some and leave it to cool down, but that would take a while.

Leo: Thank you. No need. I will drink water straight from the tap. No boiling necessary. From a regular tap in the kitchen.

Bożena: OK, but I can’t guarantee quality. This is not Hollywood, we don’t have Dom Perignon coming from our taps.

Andrzej: Dom Perignon is not water.

Bożena: I know.

Leo: Me too.

Andrzej: Fab. All experts.

Bożena leaves for the kitchen again. Andrzej turns on the radio. It is playing Tomek Saciłowski’s song “W lipcu będzie maj”. The men sit in the living room in silence.

 

SCENE 3

Leo: So what would you do if you were to persuade people that global warming is a serious problem, which they need to face now?

Bożena: I don’t know.

Andrzej: Wait a minute. Not so fast. We haven’t agreed to participate in this circus yet.

Leo: It’s not a circus. It’s about the future of our planet and life on Earth.

Andrzej: Whatever. For you it is the future of the planet, for me it’s a regular circus. How often do you think Hollywood stars visit us?

Leo: I can only guess, but would rather not. I might have to be unpleasant again.

Bożena: Let me help you out then. Definitely not often enough to take your word for it. Do you have any ID, a proof that this is indeed an official visit? Ah, forget the proofs. It’s after evening news already. The offices have been long closed and you expect us to take it seriously?

Andrzej: Just because your name is Leonardo DiCaprio…

Bożena: And we can’t even be sure of that, I’m afraid. Yes, you look like DiCaprio, but after all we only know you from TV and everybody knows what TV is like.

Andrzej: TV lies.

Leo: I’m not a TV actor. I’m a film actor.

Bożena: And that’s all you can say for yourself?

Andrzej: My secondary school students are better in finding excuses.

Leo: That’s not an excuse. Just a casual remark, which doesn’t have much to do with the topic of our conversation. I didn’t come here as an actor, but as a human being deeply worried about the state of the world.

Andrzej: Shall I tell you something about people worried about the world? There are plenty of them everywhere! They do nothing all day long, just hang around town and worry – EVERYTHING worries them. They worry about the air, they worry about the water, they worry about the soil. They worry about GMO, pesticides, food additives and carcinogens. They worry about mercury in vaccines, they worry about gluten. They worry about animal species that are dying out. Let me tell you something about disappearing species, OK? Saving endangered species is just another arrogant attempt of man to control nature!

Bożena: Andrzej!

Andrzej: An arrogant intervention. That’s exactly what caused the problems. Doesn’t anybody understand that?

(Leo and Bożena don’t understand)

Meddling with nature! Over ninety per cent, well over ninety per cent of all species that have ever lived on this planet went EXTINCT! They vanished! We didn’t kill them all. They have simply disappeared. That’s nature. Currently they disappear at the rate of twenty-five species a day.

Leo: Two hundred…

Andrzej: Don’t interrupt me! Two hundred species disappear each day. What’s the difference? Let me stress that their vanishing has nothing to do with our actions.

Leo: You can stress whatever you like, but that doesn’t make you correct.

Andrzej: Regardless of our behaviour on this planet, two hundred species living today will not see tomorrow. Let them pass with dignity! Leave nature alone! Haven’t we done enough? Everybody is saving something now. “Let’s save the trees, let’s save the bees, let’s save the whales and snails!”. And the height of arrogance: “Let’s save the planet”! WHAT? Are you kidding us? To save the planet? We don’t even know how to take care of ourselves! We still haven’t learned how to take care of each other and you want us to save the PLANET?

There is nothing wrong going on with the planet. The planet is just fine. It’s humans who are fucked. Compared to the humans, the planet is just dandy. It’s been there for four and a half billion years. And humans? How long? Hundred thousand, perhaps two hundred? The Industrial Revolution took place two hundred years ago. Two hundred years versus four and a half billion. And we have the cheek to even think that we are the threat? This beautiful green and blue globe circling calmly around the Sun went through much worse stuff. Earthquakes, volcanoes, plate tectonics, continental drift, solar flares, sunspots, magnetic storms, geomagnetic reversal. Hundreds of thousands of years of being bombarded with comets, asteroids, meteors, global floods and fires, tides, erosion, cosmic rays, temporary ice ages and we think plastic bags and aluminium tin cans can change anything?

The planet will exist long, long time after we’re gone. And it will heal itself and clean itself, because that’s its nature. It’s a self-correcting system. Air and water will get healthy, soil renewed. And even if it is true that plastic won’t decompose, so what? The planet will include it in its new formula: “Earth + plastic”. The Earth doesn’t share our prejudice against plastic. Plastic was created of the Earth and the Earth probably sees plastic as another one of its children. The Earth wanted to have plastic. It didn’t know how to create it, so it used us. And now it makes islands out of it upon which it can create some new, better and wiser form of life. Plastic already exists, our job is done and we can withdraw.

Leo: Try explaining it to people in India. They spend their whole lives sorting out your rubbish. Hi there. Hiya. Sort out this rubbish and die.

Andrzej: To be honest the planet most likely sees us as a minor threat. Something that can be dealt with. And I am sure the planet will deal with it the way large organisms defend themselves, like a bee or an ant colony. It will come up with a defence system.

Bożena: What would you do if you were a planet trying to defend itself against some pesky, troublesome species? What could it be? Viruses?

Andrzej: Viruses are clever. They mutate and create new strains every time a new vaccine gets invented. What would probably work well is a sexually transmitted virus attacking the immune system. That would make people a bit more reluctant to get involved in breeding activities.

Bożena: I’ve only just realised why I still have no children, even though I’m with such a hopeless romantic.

Andrzej: A person can dream, can’t they? That’s why I don’t worry about small things, about trees, bees, whales and snails. I think we are part of a larger sense, which we can never understand.

Leo: You have just delivered the most pathetic attempt at self-justification I have ever heard. Arrogance, ignorance, selfishness, hypocrisy, sanctimoniousness and plain laziness all swimming in a sauce of self-righteousness. Very funny indeed. And I would find it even funnier if it wasn’t so disgusting. This planet is heading straight to hell because of such smug males. There is nothing we can do, there is nothing we can do, they cry. As if you were not ruining the world by doing what you are doing. Just stop damaging the planet. But you can’t do that, because you would have to change your lifestyle. Fuck the planet; what matters is that we can go on for a little longer with our destructive lifestyle, which we like so much. The fact that species are dying out doesn’t mean it is necessarily us who contribute to their death. The fact that somebody will die doesn’t give us the right to kill them. Quite soon we will possibly share the fate of the dinosaurs. At our own request. The dinosaurs weren’t aware of it. We are. Or at least we like to think so. But you know best, of course. Why worry about the fate of worms? But what if those worms’ existence is crucial for our ecosystem? Murder the bees and you might never see flowers.

Bożena: Oh, stop arguing already. It’s not often that we have such a star visiting. Let’s not waste time on futile quarrels. Better tell us, Leo, what’s up in the big world. Chinese still going strong?

Leo: Contrary to common opinion, Chinese care more and more about climate policy. No wonder. The most polluted cities on Earth are in China. Residents of those cities never see the sun. They live in a land of ever-present smog. Landscape around them is like Mordor. No wonder they aren’t blind to the problem, because they see it right in front of their eyes. Last year China has become the largest producer of solar panels in the world. And it signed the climate change agreement, so we can’t fob the problem off any longer by saying that it all rides on China and China doesn’t do anything. It does.

Bożena: You are a very matter-of-factly young man, aren’t you? You must read a lot when you are not busy acting in films?

Leo: I try. Thank you. It’s very nice of you to notice.

Andrzej: If only our students read so much. When we sort out the issue of global warming, couldn’t we work towards increasing readership amongst Polish youth?

Leo: Don’t know. I would have to ask my supervisors.

Andrzej: Just kidding. Nothing can increase readership amongst the youth. You would probably have to scrap the Internet.

Leo: That can be done.

Andrzej: Seriously?

Leo: We are working on it. Going back to the Stone Age would undoubtedly be one of few practical and long-term ways of lowering emissions.

Andrzej: Seriously?

Leo: Nooooo. I’m pulling your leg. You are so naive. You think I would be here if it were enough to pull the plug on the Internet to sort everything out? You really think I would come to this muddy country if we had better ideas?

Andrzej: You are right. Sorry. There is no denying you must be desperate to have landed in Poland.

Bożena: Let me just remind you, Leo, that you have promised to be nice and you are again picking on Andrzej who hasn’t done anything wrong to you.

Leo: We all do wrong. Nobody is innocent. Nowadays we support depravity and suffering simply by living and consuming.

Andrzej: And supposedly it was different in the past?

Bożena: Andrzej is no more to blame than all the other residents of the planet, so calm down, please, and tell us exactly what it is all about.

Leo: OK, I’m sorry. Let me start from the beginning again. I was sent by a group of concerned citizens who care about the future of our planet.

Andrzej: You must be quite unpopular in this group if they sent you to Poland.

Bożena: Andrzej!

Leo: The group has been organising working meetings and conferences for years. During those meetings we deliberate on what to do to stop humankind from bringing destruction upon themselves.

Andrzej: And I presume you hold those meetings in 5 star hotels where you get by jets…

Leo: No. We meet on the Internet.

Andrzej: You’ve never seen those people live?

Leo: Some of them I have.

Bożena: You trust them?

Leo: More than I trust my own mother.

Bożena: You still don’t have a girlfriend, do you?

Leo: Why?

Bożena: Nothing. I’ve just been wondering how much you trust your own mother. Go on.

Leo: Very much. So while working in this group of people, who were getting more and more desperate, we came to a conclusion that to successfully save the planet we need to persuade ordinary people, people like you, to change their attitudes.

Andrzej: But what attitudes do we have?

Leo: You said it yourself a moment ago. Selfish, short-sighted and justifying everything with a shrug as if to say that the situation is what it is and it doesn’t make sense to do anything. But that’s not true. A lot can still be done. The fate of the world is in our hands.

Andrzej: Maybe in your hands.

Leo: Now in yours as well.

Bożena: We haven’t agreed to anything yet.

Leo: But you will. After all it is your only chance to succeed, to be recognisable in the press and perhaps even to save the planet. Why wouldn’t you agree? You want to go on with your boring lives of frustrated teaches?

Bożena: Excuse me, I like my job.

Leo: Yeah, yeah. And you wouldn’t leave it for a comfortable life paid for with dividends from your fee for saving the planet?

Andrzej: At last. We are getting down to business. So how much are you going to pay us?

Leo: If you succeed? Enough for you to never have to worry about anything.

Andrzej: Sounds like an offer we can’t refuse.

Leo: I wouldn’t have come with anything else.

Bożena: Is it moral at all?

Andrzej: What?

Bożena: To be paid for doing something that people should be doing on their own accord if they really care about beauty and good.

Andrzej: If somebody wants to pay me for saving the planet, I don’t see why I shouldn’t accept the money.

Bożena: You wouldn’t do it for free? Just to find your way into history textbooks?

Andrzej: I don’t know. I would have to think about it. Wouldn’t students ridicule us? Like they ridicule John Paul II.

Bożena: Andrzej! I apologise, Leo. In normal situations he isn’t so very cynical.

Andrzej: In normal situations he is just normally cynical, but this is not a normal situation.

Bożena: Tell us what you expect from us.

Leo: That’s a bit tricky. Nobody really knows that. What I do know is that you have been chosen from amongst all the residents of the planet as people who are perfectly ordinary. You activities are crucial for saving the planet. But I wasn’t told what exactly you are supposed to do. I think nobody knows it. You will have to come up with something. OK?

Andrzej: And where is to going to be broadcast?

Leo: I know nothing about any broadcast. This is not a reality show. But if you succeed, you can be sure you will be invited to TV stations all over the world.

Bożena: I knew I should have put more effort into learning English. It would come in handy.

Andrzej: Take it easy. First we have to save the planet. And I don’t expect us to succeed easily, so you might have done the right thing by not learning the language of the imperialists.

Bożena: But knowing the language might be useful in saving the planet too.

Leo: We’ll get translators if need be.

Andrzej: I would prefer to have it in writing.

Leo: What? Translation?

Andrzej: I meant the contract. Shouldn’t we sign something?

Leo: Of course. Give me five minutes.

Bożena: How about you write the contract in the kitchen, while I have a few words in private with Andrzej?

Leo: Sure. Think it through. Will five minutes be enough?

Bożena: We’ll see. We’ll call you. Make yourself comfortable.

Leo leaves for the kitchen and practices yoga there. He writes the contract while in a headstand

Bożena: So what do you think?

Andrzej: He looks like the real Leonardo DiCaprio.

Bożena: But we’ve never met the real Leonardo. It might be his very good doppelgänger?

Andrzej: So what? What do we have to loose?

Bożena: You really believe in this dud? We’ll never come up with an idea on how to stop climate change. We’ll just go through a lot of trouble for nothing.

Andrzej: How do you know? We’ve been chosen, there must be a good reason. Perhaps we really have some potential? To do something bigger. I always felt that I was meant to be a hero, a doomed soldier or something along those lines. I won’t miss such an opportunity.

Bożena: But you don’t even believe the planet needs saving…

Andrzej: The planet will do fine without us. But survival or extinction of the humankind is in part up to us. Though all in all I’m not sure if we deserve to survive.

Bożena: So you will engage in an active fight if they pay you for it?

Andrzej: Why not?

Bożena: That’s illogical.

Andrzej: Life is illogical. On the one hand I hate humankind, on the other hand I am part of it. I don’t wish to die that much. What do you think?

Bożena: I don’t know. It’s all a bit questionable. However I would be willing to do a lot just to have a chance to show up in town in the company of Leonardo DiCaprio. I would even try to save the planet, if it matters so much to him.

Andrzej: Let me call him back then.

Bożena: OK.

Leo comes back and gives the couple their contracts.

Leo: You need to add your details and sign here. And here. And here too.

Andrzej: The world would be safe if it weren’t so full of bureaucracy, don’t you think?

Leo: I think that too sometimes, but on the other hand… Who would believe that Leonardo DiCaprio paid you a visit and promised a mountain of gold for saving the planet? Don’t you think it’s better to have it in writing?

Andrzej: Yeah, yeah. Just saying. Did you know there are over four hundred thousand civil servants in Poland?

Leo: Not enough, judging by the state of this country.

Andrzej: Civil servants won’t sort it all out.

Leo: Who then? Businessmen? Politicians? Putin?

Andrzej: That’s not funny.

Leo: OK. It’s getting late. I would like to get some sleep. Do you need anything from the kitchen? Don’t hesitate to come in if you do. I will try to set up the bed out of the way.

Bożena: I’ll go grab that beer.

Bożena and Leonardo go to the kitchen. Leo sets up his mat and sleeping bag. Bożena takes beers out of the fridge and leaves the kitchen. They drink in silence. The radio is playing Obywatel G.C.’s “Nie pytaj o Polskę”. Bożena and Andrzej start dancing. The lights fade slowly.

 

SCENE 4

Leo, Bożena and Andrzej are at a meeting in a classroom at school. They have dragged the actor here insisting that this is the best place to think.

Bożena: Did you see everybody staring?

Andrzej: Difficult not to notice.

Leo: That’s something you get used to. In time you even stop reacting to your own name. You think it’s just fans, so you don’t look.

Bożena: And you don’t look?

Leo: I try not to.

Bożena: What if you lost your wallet?

Leo: I would call my assistant and he would bring me a new one.

Bożena: And what if you lost your phone?

Leo: I’m sure they would let me make a phone call from a nearest café.

Bożena: And if somebody was dying and needed help?

Leo: Then they wouldn’t shout, “I love you, Leonardo” but “Help, I’m dying”.

Andrzej: Makes sense. Shall we get busy?

Leo: Let’s. Think what you could do to persuade people that if we don’t start acting fast and on a large scale, we won’t be able to stop or even slow down the global warming!

Andrzej: A social campaign, perhaps?

Leo: Indeed, a social campaign. I’ve tried that too. Why not try a social campaign? Exactly. Why? Because it doesn’t work! But we can always try. Why not? Let’s try. It’s worth giving it a go. So what would your campaign be like?

Bożena: It could be a film. We are seeing the sea, close-up on an ice floe. A polar bear is sitting on the floe. Close-up and we are seeing that it’s crying. It’s crying because its icy home has melted. The viewer identifies with the sad bear.

Leo: Great. Perfect. You should work in advertising, you know? For an idea like this Leo Burnett would charge at least 2 million.

Andrzej: But we don’t even have a camera…

Leo: Not to worry. My organisation will take care of everything.

Numerous statists come out onto the stage with filming equipment. When they leave, we see a sad polar bear in the middle. It’s singing Lebanon Hanover’s ”Ice Cave”:

[youtube http://www.youtube.com/watch?v=oVQSLEcIdVA&w=420&h=315]

The floe melts and the bear drowns.

Leo: I was moved. Do you think it will persuade all the people in the world to stop consuming so much electrical energy and generally change their attitudes to everything?

Bożena: No.

Andrzej: Don’t think so.

Leo: What now then?

Andrzej: Don’t know.

Bożena: Neither do I.

Leo: You have to come up with something. It doesn’t have to be anything on a global scale, not straightaway. Why not start with your own yard first?

Andrzej: Our yard has been recently sorted out as part of the Clean Up the World campaign. Though it wasn’t easy to persuade the kids to clean our yard before they went cleaning the woods. But we are teachers; we know how to use certain educational tools.

Leo: The yard was a metaphor of a kind. What I meant was that it might be worth to think about changing yourself and things around you before you start persuading the whole world that they should change.

Bożena: Exactly what I was thinking. That’s why I always unplug my charger when not charging the phone and I bought an extension lead, which allows me to switch all the electronics off instead of keeping them in a stand-by mode. Stand-by mode, as we all know, still uses energy. And quite a lot of it over a period of a year.

Leo: Very well. That’s exactly what I meant. Now we have to spread it wider. Persuade other people to do the same.

Andrzej: But why should they do it? To save 5 złoty? Come on. You spent more energy doing all the switching on and off, plugging and unplugging than you save in electricity.

Leo: But human energy is renewable and fossil fuels aren’t.

Andrzej: Perhaps yours is.

Leo: What?

Andrzej: If I spent my energy on something, I don’t have it anymore.

Bożena: That’s why you need to save it.

Andrzej: That’s why you should work little and in decent conditions. But nothing is that simple. For God’s sake. I teach Polish, I know something about it.

Leo: What, children don’t want to learn Polish?

Andrzej: What do they need it for? Some dying language of some barbarian country…

Leo: You, Poles… You always underestimated yourselves. What about Małysz? Copernicus? Skłodowska-Curie? Christopher Columbus?

Andrzej: None of them actually spoke Polish. Columbus spoke Italian, Spanish and Portuguese, Copernicus – German, Skłodowska – French. Małysz speaks Highlanders’ dialect. Perhaps that’s why we’ve invented Esperanto.

Leo: Which nobody uses either. A shame, as it would be easier if we shared the same language with words meaning what they should mean.

Bożena: You are talking about very interesting things but weren’t we supposed to come up with a plan?

Andrzej: I still think an advertising campaign is a good idea. If you can persuade so many people in the world to drink dark, carbonated, sweetened water, then you can persuade them to do anything.

Leo: Historically speaking you might be right, but mind that the development of neoliberal capitalism brought an overabundance of stimuli. As a result we simply ignore most of the information reaching us.

Bożena: Leo, you are so smart. I would never have thought.

Leo: I’ll take it as a compliment.

Andrzej: Oh, stop sucking up to him. He might be a well-known actor, but let me remind you that he came here asking for help.

Bożena: Because we are perfectly ordinary!

Andrzej: That’s an achievement too!

Bożena: Perhaps for somebody with your level of ambition!

Leo: Stop shouting as if you were in the theatre. We need to discuss something.

Andrzej: Yeah, we really needed somebody to tell us off. Thanks, Leo.

Leo: Oh, stop being so oversensitive. Don’t forget it’s me who is paying you.

Bożena: That’s not a reason to be so bossy.

Leo: I’m sorry, I’m sorry. Let’s get back to the subject, could we?

Andrzej: Let’s make a huge bomb and drop it on almost everybody. We probably couldn’t drop it on everybody. Human beings are like rats. They survive everything. So all things considered, we could drop the bomb on everybody and some of them would survive anyway.

Bożena: Let me remind you that currently there are enough nuclear weapons to blow the Earth three times over, so I’m not quite sure where they could survive.

Andrzej: They would find a place, I know them well.

Leo: Stop it. We are not dropping any bombs.

Andrzej: Why not? It’s obvious that with the ever-growing population it is impossible to lower the emission of the carbon dioxide into the atmosphere. People, who are born and get richer, want to consume more and not less than their parents. And who could stop them?

Bożena: But a bomb?

Andrzej: They won’t even feel anything.

Leo: Stop it!

Andrzej: Stop telling us off. Are we supposed to come up with a plan to save humankind or not? Surely you don’t want to limit us with political correctness?

Leo: You are planning mass extinction of humans. That’s not incorrect, that’s simply evil.

Andrzej: And?

Leo: It’s not right. We are here to save human race, not to terminate it.

Andrzej: And what if survival of the humankind required victims?

Leo: In the form of a massacre of civilians? I know that you, Poles, were always good at it, but I’m not sure if these are examples worth following.

Andrzej: Are you going to offend us now, on top of everything else?

Bożena: That is actually true.

Andrzej: Due to these sacrifices we managed to regain independence!

Leo: Or rather due to a geopolitical change.

Andrzej: I still can’t understand what you have against mass destruction of humankind.

Leo: There must be a better way.

Andrzej: Yes. Mass sterilisation. People don’t die, they just stop being born.

Bożena: And who will take care of all those old people?

Leo: That is indeed a problem.

Andrzej: So wouldn’t it be better for them if they just died?

A voice sounds through the loudspeaker: ”Mr and Mrs Waśniewski please go to the head teacher’s office”.

Bożena: Excuse us. Don’t go anywhere. We’ll be back soon.

The Waśniewskis leave.

 

SCENE 5

Andrzej and Bożena come back.

Leo: Everything all right?

Andrzej: The head teacher wanted to know if it was indeed you.

Leo: What did you tell him?

Bożena: The truth.

Leo: Which is?

Andrzej: That you are Leonardo DiCaprio’s doppelgänger and you act in our play about global warming which we will present at the school assembly.

Leo: I hope it is not actually true.

Andrzej: Are you worried that you are not a real Leonardo DiCaprio?

Leo: No, I’m just worried that a school play will not save the world.

Andrzej: But since you are here, why not act in a little play?

Bożena: And what about Dziady?

Leo: What?

Bożena: Adam Mickiewicz’s drama. After its staging in 1968 there were massive social protests across Poland.

Andrzej: The play was just a catalyst for the sense of oppression felt subconsciously by the whole nation.

Bożena: No, not whole. I don’t think Jerzy Urban felt oppressed.

Andrzej: How do you know it?

Bożena: “The government won’t go hungry.” Hello-o?

Leo: Perhaps nowadays the nation feels something subconsciously too and it needs space to let it out.

Andrzej: I know this nation a little bit and somehow I’m not seeing it.

Leo: And have you seen a million dollars?

Andrzej: What?

Leo: Have you ever seen a million dollars with your own eyes?

Andrzej: No.

Leo: But you still believe it exists?

Andrzej: Sure.

Leo: Then why don’t you believe that the nation has a need to rebel? How is it that you can imagine a million dollars, but the revolution is beyond your imagination?

Andrzej: Are you serious?

Leo: Yes!

Andrzej: You know, we had Stalin, Lenin, Pol Pot, Che Guevara. Quite a few people tried the revolution and I don’t need to tell you what the results were.

Leo: And a million dollars never hurt anybody? If you count properly, you will find that more people have died for money than in the name of ideals of equality and justice. Money has better PR.

Andrzej: Don’t blame money; it’s just a symbol.

Leo: Indeed, but that’s not a reason to believe in it.

Andrzej: Who says to believe in money? It’s just worth having. The more, the better.

Leo: The planet is worth having too. And the healthier, the better. Do you know that this year the level of carbon dioxide in the atmosphere is above 400ppm? According to the scientists the safe level is 350 ppm and before the Industrialisation era it was 280 ppm.

Bożena: And how could we decrease the level of carbon dioxide in the atmosphere if it is already high?

Leo: I was hoping you would tell me.

Bożena: Artificial photosynthesis? I read somewhere that scientists from Lublin have found a method of extracting methanol from water and carbon dioxide using catalytic converter and ultraviolet radiation.

Leo: Sure, but to radiate carbon dioxide they need to use more energy that they would produce.

Andrzej: Why are you such a pessimist? You don’t believe in Polish scientists’ innovativeness?

Leo: Their nationality has nothing to do with it. Scientists have been working on the artificial photosynthesis since the 1970s and so far nobody managed to find an economically viable method of turning carbon dioxide into fuel.

Andrzej: Which doesn’t mean they can’t succeed in the future.

Bożena: I read about it a good few years ago. I think they haven’t succeeded so far.

Andrzej: You can always call and ask.

Leo: They would probably brag about it if they succeeded. After all that would be a revolution in the power industry, a dream technology of tomorrow. Bill Gates would lick their feet to get his hands on it. Richard Bransons would have already landed his private jet in Lublin. Has he?

Andrzej: Who?

Leo: Richard Branson, British businessman, billionaire, founder of the Virgin Group consisting of over four hundred companies.

Andrzej: Haven’t heard of him.

Leo: Which means he probably hasn’t landed in Lublin yet. Which means your innovative technology is shit.

Bożena: Talking about shit, don’t you think that obtaining methane from manure is quite promising? We eat more and more meat, so we have more and more livestock. The animals could be walking biogas power plants.

Leo: A herd of cattle can produce 250 to 300 litres of pure methane a day. Enough energy for 24 hours for something like a fridge. But fridge is probably not the only appliance hungry for power in the same 24 hours.

Andrzej: And you don’t have a herd of cattle.

Leo: And I don’t think we will soon get to the point when every person has a herd of cattle powering their fridge.

Bożena: But perhaps it’s not such a stupid idea? In Argentina, one of the largest exporters of beef, cattle is responsible for about 30 per cent of emissions of all greenhouse gases. If all cows had mini biogas power plants installed in their asses, at least the level of emissions would be lower.

Leo: Not necessarily. Methane from cows’ farts is just part of greenhouse gases emitted to the atmosphere during the production of meat. Most of the production is on the industrial scale. Forests are cut in Argentina to make space for pastures. Forests, which absorb carbon dioxide, are cut so that you can have a steak!

Andrzej: Maybe you. We can’t afford Argentinian beef.

Leo: I haven’t eaten meet for years.

Bożena: You eat it in films.

Leo: And I kill. But that’s just films.

Bożena: But you still contribute to making meat consumption fashionable. People see Leonardo DiCaprio eating a steak. Which means eating steaks must be cool.

Leo: What do you want me to do then? Only accept scripts in which my character is vegan? Perhaps I should call the writers? Hi, listen, it’s DiCaprio. Great script, but could you please change it so that my character is at least vegetarian?

Bożena: Why not? If you want to change the world, why don’t you start with yourself?

Leo: But I don’t eat meat.

Andrzej: People think that you do. Same difference.

Bożena: If eating animal flesh contributes to increased emissions of greenhouse gases, then giving up on eating meat and promoting meat dishes in Hollywood films could have a positive effect on the planet.

Andrzej: Sorted then. Can we have our reward now, please?

Leo: Not sure if converting humankind to veganism will completely sort out the global warming problem.

Bożena: But it’s a step in the right direction.

Leo: It’s not enough to come up with the idea and suggest what to do. You need to actually do it.

Andrzej: No problem. As of today I’m vegan. Or even as of yesterday. I didn’t have any ham yesterday.

Bożena: You were making fun of vegans yesterday.

Andrzej: I didn’t know that ham produces so much CO2.

Bożena: And you won’t have honey ever again?

Andrzej: Don’t push it. And anyway bees don’t produce greenhouse gases, do they?

Leo: No idea. Do you have a phone? I’ll talk to my supervisors.

Bożena: You don’t have a mobile phone?

Leo: Indeed I do.

Leo takes out his phone and leaves the room to make a call. He comes back a moment later.

Andrzej: And? Have we won?

Leo: Not quite. It’s true that animal farming is responsible for 18 per cent of the world emissions of greenhouse gases, which is more than is caused, for example, by transport, so veganism is a good idea, but, as I suspected, for us to transfer money into your account, you would have to persuade a larger group of people to become vegans.

Andrzej: A larger group? Like Chinese?

Leo: Or Indian. That would be best. But you can start with your compatriots.

Andrzej: I think I would rather teach veganism to Chinese. In this country, if you don’t serve pork for lunch on Sunday, everybody thinks you are poor.

Bożena: Or Jewish.

Andrzej: Or Jewish.

Leo: Perhaps the time has come to change the state of things. I suggest you think about it for a while and let’s meet in 2 hours time in the gym. You will tell me then what you came up with, OK?

Andrzej: Can we say no?

Leo: Well, if you want to pull out, feel free. I’m sure there will be other people happy to take your place. You are perfectly ordinary, but there are others as ordinary as you are who could replace you.

Bożena: Thanks, Leo. It’s very nice of you to say.

Leo: No time for niceties when the future of the world hangs by a thread.

Bożena: There is always time for niceties, regardless of the circumstances. Why save human beings if they are not nice?

Leo: You are right. I’m sorry.

Bożena: It’s not the first time you are apologising. I would rather you stopped behaving like that. You wouldn’t have to apologise.

Leo: I would rather that too. But, believe me, it’s hard. I don’t think I’ve ever had such a difficult task.

Bożena: OK. As you wish. Go and think about your behaviour and we will think about what to do to stop people eating meat.

 

SCENE 6

In the middle of the gym we see a reconstructed piggery with pens on a slatted floor. The size of the pen is so small that pigs can’t move. Bożena and Andrzej, dressed up as pigs, sit in the pen, which is covered in manure and urine. There are also some bloodstains. Leonardo enters.

Bożena: Oink, oink.

Andrzej: Oink, oink.

Leonardo: Are you out of your fucking mind?

Bożena: Oink, oink. I’m a pig and I can’t speak like a human.

Andrzej: Oink, oink. I’m a pig too and I can’t speak like a human either. Though I would really like to say that the conditions they rear me in are outrageous. Humans, who allow this to happen, shouldn’t be called humans anymore.

Bożena: Barbarians, not humans. Oink, oink.

Leonardo: Barbarians were humans too.

Andrzej: Holocaust is a piece of cake in comparison, oink, oink.

Bożena: To maximize their profits the farmers ignore our most basic needs. We never see the sun, we never see outside world, not to mention the forest floor, which our ancestors liked to dig in so much. Legends are told about it in the piggery.

Andrzej: Nobody believes it though. Some pigs claim that it’s just the propaganda spread by the farmers who want to give us some hope. They say that the forest floor with roots to dig out did not in fact exist. They say that there is no world outside of the piggery and our fate is to be slaughtered.

Bożena: That is actually true, oink, oink. Slaughterhouse is our destiny.

Andrzej: True, oink, oink. They treat us like cannon fodder.

Bożena: Andrzej, we are cannon fodder.

Andrzej: I’m not Andrzej; I’m a pig. I have neither first name nor surname. I only have a reference number. My dead body will be minced and made into hot dogs.

Bożena: The truth about our fate is hidden from the eyes of the public, because the most sensitive part of the public might not be able to bear the truth and would stop eating hot dogs.

Andrzej: We are fed high-protein feed, full of growth hormones and antibiotics, which make us so fat we can barely stand. We have so little space in the pens that we suffer arthritis and sometimes our bones split when they can’t support our obese bodies.

Bożena: We shit and piss on the floor. We stand in our own waste, urea burns our skins.

Andrzej: Ee are naturally very clean animals but we have nowhere to wash ourselves.

Bożena: We are also very intelligent, so those conditions, an insult to the honour and dignity of humans, are even more painful for us to bear.

Leo: If you were indeed so intelligent, you wouldn’t let people put you in those pens.

Andrzej: Would you say the same thing to the concentration camp prisoners? Oink, oink.

Bożena: Devoid of contact with nature, isolated from our friends from the drove, we become unsociable, dazed, aggressive and bored. We don’t even want to oink.

Andrzej: Don’t want. Oink, oink.

Bożena: Our short lives are marked with contempt, exploitation and suffering.

Andrzej: Nobody respects us as individual pig beings.

Bożena: Each of us is just a number in the books.

Andrzej: Dinner on the table.

Bożena: But before we get there, we are given an electric shock, which is supposed to kill us.

Andrzej: It doesn’t always work though.

Bożena: Sometimes the shock only knocks us unconscious for a while, but our torturers are not bothered and they skin us alive.

Andrzej: Oink, oink.

Leo: Poor piggies. But I’m not the one you need to persuade. I know it all.

Bożena: We just wanted to tell you about our sad existence.

Andrzej: It’s not you who is our main target though.

Bożena: In less than half an hour there will be a special school assembly here.

Andrzej: Which will be transmitted on the school radio.

Bożena: Thankfully the head teacher is on holidays, so there was nobody to say no.

Leo: Are you sure that showing such things to children is a good idea?

Andrzej: They see far worse things on TV.

Bożena: And on the Internet. Recently one student has shown me a clip on the computer where a beautiful 8-year-old girl executes two grown-up men. She simply shoots them in the backs of their heads. And then she says she did it in the name of God. This was no film; it was a commercial encouraging people to join the army. I told the student not to worry. I told him it was obvious it was edited. But it wasn’t really edited. She really did kill them.

Leo: Why don’t you persuade her to fight against global warming instead of infidels?

Bożena: Are you kidding?

Leo: Not really. We need determined activists.

Bożena: But not 8-year-old murderers.

Andrzej gets up from his knees and leaves the pen.

Andrzej: I’ve had enough of this fucking pen and the pig costume. It stinks of manure.

Bożena: And what can pigs say? That’s how they live their lives. Bear it for another 30 minutes, until the children come…

Andrzej: Children, children. I know these children very well. You can’t persuade them to do anything. They like ham sandwiches too much to worry about the fate of piggies. They will just enjoy seeing us making fools out of ourselves.

Bożena: An hour ago you liked this idea.

Andrzej: An hour ago I wasn’t sitting in a small pen in a pig’s costume covered in excrements and urine. On top of that I’m sweating terribly. Could somebody open the window here?

Leo: Has somebody said something? I thought I’ve heard some “oink, oink”.

Andrzej: Don’t pretend you don’t understand what I am saying.

Leo: Yes, I was right. A piggy is oinking.

Leo approaches Andrzej.

Leo: What are you oinking about, piggy? You would like to go for a walk, eh?

Andrzej: Oink, oink.

Leo: Walks are not for pigs, go back to your pen. Now! Or we will organise a ritual slaughter for you and you will bleed in a kosher way in front of your relatives.

Andrzej obediently goes back into the pen

Leo: You have to be tough with pigs. You give them a finger and they will bite the hand off.

Andrzej: How long to the assembly?

Bożena: Don’t know. I’m a pig. Pigs don’t use watches.

Leo: I’ll put some music on for you for entertainment and I’ll go for a walk. See you soon. I will, of course, be back to see how your attempt at persuading young people goes. By the way, aren’t you afraid that they will kick you out of school?

Bożena: Oink, oink.

Andrzej: I never liked that fucking school anyway.

Leo puts on Closer” by Nine Inch Nails with chorus: “I want to fuck you like an animal” and leaves.

I want to fuck you like an animal

I want to feel you from the inside

I want to fuck you like an animal

My whole existence is flawed

You get me closer to god

 

SCENE 7

Lights in the room go off.

Bożena: Why is it so dark here?

Andrzej: We are saving energy. People have long forgotten how to live without energy at their disposal. Enough for the strong wind to break electrical wires and we are completely hopeless. Do you know that two days without electricity in Europe would be enough for people to start dying in the streets? Anyway I want to check how it is to live without having a negative effect on the environment. We will sit here in the darkness until we have solar panels installed.

Leo: Production of solar panels is not without a price for the environment. Some of their parts are made of rare noble metals.

Andrzej: It won’t happen anytime soon. With our wages we would have to save for years for solar panels.

Bożena: Fortunately there are various ways to get some financing.

Leo: So they haven’t kicked you out of school after all?

Bożena: It was close. Parent board was outraged. There were even rumours that we exposed our genitalia in front of the students.

Andrzej: But in the end we’ve managed to persuade them that a performance aiming to show children the cruelty of breeding animals on the industrial scale is within our school’s curriculum which attempts not only to teach, but also to show values.

Bożena: According to John Paul II: „Freedom can not be had, it can not be used. It has to be constantly won and created through the truth”. You will find this line above the entrance to the school. And everybody knows the truth about the conditions of breeding animals on the industrial scale. The students of this school saw it yesterday.

Leo: Well, you are lucky that the Pope has helped you. HIV positive children in Africa, where you can’t use condoms, were not that lucky.

Bożena: Have you just suggested that John Paul II was a mass murderer?

Leo: You said it. I’ll admit though that I appreciate your reasoning and I have no intention of arguing.

Andrzej: A local TV station has called. Very interested in our little piece of performance art. They want us to talk about it in the studio.

Bożena: There is one condition though. We need to be dressed as pigs. Could we switch the light on now?

Andrzej: Unfortunately not. If you need light, there should be candles somewhere here. Though I would rather suggest using my own method of providing light by using the muscle power.

Bożena: What?

Andrzej: I’ve installed our old bike on a handy contraption, which turns it into a stationary bike. There is a lamp powered by a dynamo. You can even read a book. If you cycle fast enough.

Bożena: Can I use my mobile to produce light instead?

Andrzej: You can. But I’ve blocked all the plugs, just in case, so you won’t be able to recharge it. If I were you, I would use the battery sparingly.

Bożena: You are crazy. Don’t you think we should discuss it first?

Leo: We’ve been discussing it long enough. And you still haven’t managed to come up with anything. That’s why Andrzej’s proposition has my support. It’s time to stop talking and start acting.

Bożena: We got dressed as pigs. That’s nothing for you? Try sitting for a few hours in a small, stinky pen. You would appreciate our commitment.

Leo: I do appreciate it, but I still think we need more radical solutions.

Bożena: That’s just great. And how long are we supposed to sit in the darkness?

Andrzej: Don’t know. Until further notice.

Bożena: And what are we supposed to do in the darkness?

Andrzej: Don’t know. You could get on the bike and read a book. I got some books on ecology from the library.

Bożena: You know what? You read them yourself. I’ll go visit my friend. If I sit with her and she has the lights on, which she would have on anyway, I won’t add to the climate change, will I?

Leo: Seemingly not, but it would be good if you could use the time spent with her to explain the scale of the problem. Perhaps you don’t have to have the lights on at all?

Bożena: If you don’t mind I will decide what to talk to my friend about. Anyway I’m not convinced that consumers’ individual choices can change the current state of affairs. What we need is a system change. And now, if you excuse me, gentlemen, I am temporarily fed up with those antics. I’ll go have some fun.

Bożena leaves. Andrzej gets on the bike and starts reading a book in its light.

Leo enters. He asks if there is a woman with a child amongst the audience who cares about the environment. If there is one, he delivers his monologue. If not, he delivers it anyway.

Leo: Do we have a parent, a mother or a father amongst us, who care about the environment?

Do we have parents who think that we are all responsible for the future of the planet?

If not, where do children come from?

If so, why did you procreate it, Sir? Why did you give birth to it, Madam? Why do you make children? And another one? Why?

In its lifetime your child will produce five hundred and fifteen tonnes of carbon. That’s forty large trucks. One child is an equivalent to almost 6500 flights to Paris. You could go to Paris ninety times a year back and forth and that would still have a smaller effect on the environment than bringing offspring into the world. Not to mention pesticides and detergents, plastic and fuels, which will keep them warm. By having a child you’ve been selfish. It’s cruel to bring suffering onto others. If you care about the environment, you would cut their throats straightaway. Or I could get a knife and do it for you. And then I’ll disappear; and you will have served the future generations.

Yes? No?

Perhaps a mutated flu or some other rotavirus will get them and that’ll be it. Yes, that’ll be it. Sorted. It might be even better if it was never born. I won’t argue, as it’s not in my nature, but the environment will eventually retaliate. And your child will have to watch it. And let me tell you, it will blame you for it.

Leo leaves.

 

SCENE 8

Bożena comes home slightly tipsy.

Bożena: Oh, the light is back. Have you come up with an idea how to produce electricity without damaging the environment?

Andrzej: I didn’t really have to come up with anything. People have known those methods for centuries. For example hydroelectricity. After all watermills are nothing more than ecological generators of free power.

Bożena: God, I hope you haven’t turned our home into a hydroelectric power station and we don’t have a river running through our bathroom, do we?

Andrzej: No. For now I’ve decided to use conventional energy. I’ve been thinking about what you’d said and indeed, it’s pointless to focus on individual consumer choices. And anyway, our mission is so important that we can afford to emit a small amount of CO2 into the atmosphere. If we succeed, the environment will be more than compensated.

Bożena: Everybody thinks that about their own actions. They think that their actions matter for the world and for them, so they can afford to further pollute the environment. And that’s why we’ll never stop the climate change. Because we have too good an opinion about ourselves. What are you actually doing here?

Andrzej: Building an artificial volcano.

Bożena: You are completely fucked up in your head.

Andrzej: No. I’ve been reading a lot about it recently, I’ve been exploring the topic. American geoengineers think that is the only way.

Bożena: Artificial volcanoes? We are really fucked.

Andrzej: Stop swearing, please. There are children here.

Bożena: What children? You really are fucked up in your head. There are no children here. We are not at school.

Andrzej: No? I thought I heard their laughter.

Bożena: Perhaps it wasn’t laughter but silent cries. Perhaps it wasn’t children but IVF embryos sold to Germany straight from a freezer.

Andrzej: Please, stop joking like that. I know you hate Gowin for his ignorance of the basic biology rules, but that’s not a reason to make fun of his religious sensibilities.

Bożena: I think that’s good enough a reason. And anyway look at yourself. You are building an artificial volcano. That’s an artificial, unnatural way of combating global warming. Jarosław Gowin would be very unhappy.

Andrzej: Who cares about Gowin?

Bożena: Enough people to make him an MP. And you? Who cares about you? What have you achieved in life?

Andrzej: Do you have to have a go at me right now? When I’ve finally found a way to save the planet and stop global warming?

Bożena: Haven’t you just said it was some American geoengineers who found a way, not you?

Andrzej: True. But I am the one gutsy enough to make it happen. You know how it is in America. Plenty people have plenty brilliant ideas, but to be able to patent something you need a thick wallet and well connected friends. Meanwhile in Poland I can build an artificial volcano in my yard and nobody will even blink an eye. Everybody will thank me for it when I save the world.

Bożena: How is this brilliant idea of yours supposed to work?

Andrzej: Simple. Because we can’t seem to find a way to stop the emissions of greenhouse gases into the atmosphere, we have to find a way to limit the amount of light reaching the Earth and, as a result of that, we will also limit global warming. Thanks to my artificial volcano we will emit sulphur into the atmosphere, which will in reflect sunlight. And that’s it. Less light gets through to the Earth. The planet is saved.

Bożena: Have you told Leonardo about it?

Andrzej: Not yet. He’s disappeared somewhere.

Bożena: That’s good. Because I haven’t heard anything equally stupid in my life. Do you really think that the solution to littering the atmosphere with carbon dioxide is shoving sulphur there on top of everything else? Really? Really? Biology was never your strong point, but you don’t need to know biology to understand that. A bit of common sense is enough. Which have clearly evaporated from your brain as a result of overheating. Ha ha. You must have experienced a global warming of the brain. You really want to win so much that you are willing to shoot sulphur into the atmosphere? I don’t know what books you’ve read, but if you’ve read them carefully you would know that global warming is not just a problem of rising temperatures, but also of acidification of the oceans. Growing levels of carbon dioxide in the atmosphere has increased the acidity of the oceans by 30 per cent. The Great Barrier Reef is dying! And all the beautiful creatures living there are dying with it. You won’t save it with an artificial volcano.

Andrzej: You are such an expert in putting a damper on people’s ideas. A real Polish mother.

Bożena: You’ll thank me for it. I simply protect you from you own male idiocy. If women ruled the world, the planet would never have got so damaged. But of course you, guys, always have to dominate everything. For you mother Earth is just a common hooker that should be shagged. And if she doesn’t want a shag, then let’s at least blow your load into her atmosphere. Well done you!

Andrzej: Could you stop yelling at me and blaming me for all the mistakes of the male kind?

Bożena: No, I couldn’t. I’ve had enough of this circus. I want my boring life and my cynical Andrzej back!

Leonardo enters. He too is a bit tipsy.

Leo (burps): Oops, sorry. Am I interrupting something?

Andrzej: Yes.

Bożena: No.

Leo: So? I haven’t realised that I had so many female fans in this city. I thought they were going to rip me apart.

Andrzej: But they only got you drunk, eh? I hope it wasn’t one of my students and you didn’t get her pregnant?

Leo (burps): Never. I never fuck my fans. And I always use a condom.

Andrzej: I hope you had your own. Many girls here would do much more than prick a condom with a needle in order to have a child with such a star.

Leo: As I said, I don’t fuck children. I mean fans. And I certainly don’t fuck fans who would like to have children.

Bożena: So why do you have condoms?

Leo: Best to be on the safe side. Never say never.

Andrzej: Don’t worry. We need good genes in Poland. They won’t be wasted, I’m sure.

Leo: I better go lie down. It was a tiring day.

Leo goes to the kitchen to go to bed. Bożena and Andrzej have quiet make-up sex.

 

SCENE 9

Leo (stretches): Another beautiful spring day. How good it is to live on this wonderful planet!

Andrzej: Shame it’s going straight to hell.

Leo: Yeah, they did say something about it in some bestseller. I think it was called “The New Testament”. Have you read it?

Andrzej: No, but I know what you are talking about. You think that global warming is the hell we are condemned to for the sins committed on this planet, don’t you?

Leo: Makes sense.

Bożena: There is one thing we can be sure of. Road to hell is definitely not straight but winding and bumpy. A lot can still happen.

Leo: Since you mentioned travelling… I forgot to tell you yesterday that I have a great surprise for you. Better start packing; we are going on a trip!

Andrzej: Where to? Isn’t transport a big factor in increased emissions? Wouldn’t it be better to stay at home?

Leo: Not to worry. We will take a train to the harbour where a catamaran with solar cells is waiting for us.

Bożena: But where are we going?

Leo: Our destination is the Arctic. We will watch melting glaciers! On our way we might even visit the first artificial island made entirely of rubbish thrown into the sea.

Andrzej: Who lives there?

Leo: Nobody yet, as far as I know. But I do know that plenty of fish and birds die because they think plastic is something to eat. If you know somebody who can live on plastic, it could be a perfect home for them.

Andrzej: I always wanted to have my own island.

Leo: As I said. If you learn to eat plastic, it’s all yours!

 

SCENE 10

Our protagonists are on a yacht in the Arctic Sea. They sip drinks. In the background a film is screened showing glaciers disintegrating: [youtube http://www.youtube.com/watch?v=hC3VTgIPoGU&w=560&h=315]

Andrzej: When you said there was a catamaran waiting for us, I imagined a small sailing boat, but I see it’s a proper yacht.

Bożena: With a generously stocked bar.

Leo: Evenings out in the sea can be long. You need something to make them bearable.

Bożena: How much of greenhouse gas emissions are linked to the alcohol production?

Leo: I’ve restrained myself from checking it. One needs some pleasures in life.

Andrzej: Tell us, Leonardo. Now, when we are going across the sea on our own, you can tell us. Do you really believe in this whole global warming thing? Look around, see how beautiful it is. You really think humans could destroy it all?

Leo: You are pulling my leg, aren’t you?

Andrzej: A tad, but I’d really like to know. We can’t be so very bad, can we?

Leo: We are even worse than that. We hide the facts from each other on purpose, to feel better about ourselves. That’s how human brain works. From millions of pieces of information it receives, it carefully selects those it can live with considerably safely and comfortably. If we really wanted to face the truth, we would see the reality so cruel it would wipe us out in a second. You can’t live when you know the truth. Bożena, could I have a bit more of this delicious vodka, please?

Bożena: But you know the truth, don’t you?

Leo: I’d lie if I said yes. Nobody can know it in depth. But sometimes I think that I’m getting dangerously close. My knees give in, I get dizzy, my hands want to hold on to something solid, but they just flap in the air chaotically.

Andrzej: I know the feeling. That means you are drunk and it’s time to call a cab.

Leo: No, no. I like a drink so I know what it’s like. But that’s something different. Much worse. Seriously. It’s like peeking into God’s head and seeing that he is dreaming about small children being anally raped by horses.

Bożena: I don’t know what you’ve been taking, but you should stop.

Leo: I don’t take anything. I just have a drink every now and then. O, my glass is empty again. Where is the bottle?

Bożena: Here. But perhaps you should stop drinking now?

Leo: You asked if I believed in global warming. That’s not a question of belief. 97 per cent of climatologists agree that global warming is the result of the actions of a man. Amongst them are scientists from around the world, from Greenland to South Africa. You think they’ve met at some secret conference and agreed to form a conspiracy in order to slow down the economic development of the European Union? Why would they do that? To get research grants? They can research anything. And they would probably prefer to research something else, not the phenomenon, which shows what a fucked up species humans are and what they can do to the planet if given the tiniest amount of power. Really, it’s nothing nice. And it’s even less nice when you have to tell people about it. For example politicians who, while working towards deregulation of markets, only increased the scale of the disaser. And are still increasing it, because they refuse to accept that their policies are wrong. What kind of politicians would they be if they admitted to making mistakes? Wusses, not politicians. The logic of the world we live in is based on the economic development. We won’t give it up in the name of protecting some plants. And by the time the right people realise that it is not just plants that are fucked, but also animals, including the animal called human, it will be too late. It’s already too late.

Andrzej: You are drunk.

Leo: So what? Does that mean I am not telling the truth? If I am wrong about something, then, please, go ahead, correct me. I’ll be happy to know.

Bożena: I don’t know if you are wrong but you definitely seem down. If I can give you some advice, I would suggest seeing a doctor or a therapist.

Leo: Everybody tells me the same thing. It’s not me who is not right, it’s the world.

Andrzej: What a beautiful world it is though.

Leo: Yes. Those glaciers are indeed stunning. That’s why I wanted to see them melting. Your grandchildren will not have that pleasure. Climate change is speeding up. There are huge deposits of methane below the ice of the Arctic. It’s a greenhouse gas much more damaging than carbon dioxide. When enough ice melts, it will get into the atmosphere. God only knows what effect it will have for the planet, but one thing is certain. The effect will be disastrous. And nothing can be done about it.

Bożena: Then why did you come to us and got us involved? Why did you say that something needed to be done about it?

Leo: They pay me handsomely for that. And it’s a pleasure to speak on behalf of the good cause, even if I know we can’t succeed. At least at the end I will be able to say to everybody “Didn’t I tell you so?”

 

SCENE 11

The Final

In the background Celine Dion sings, My heart will go on: [youtube http://www.youtube.com/watch?v=zmbw8OycJrE&w=420&h=315]. Or perhaps it’s the melting glacier singing? Leo pours more vodka into his glass and then jumps out of the boat onto the drifting ice floe. He hugs it.

Andrzej: What now? Should we come to the rescue?

Bożena: Do you know how to do it? I have an impression that he brought us here on purpose so that we witness his death in the embraces of the melting glacier.

Andrzej takes his camera out.

Andrzej: Let’s immortalize it at least. This way his death won’t be wasted.

Bożena takes her mobile out and starts filming Leonardo with it.

Bożena: You are right. That’s the least we can do.

Andrzej: And then what? What are we going to do?

Bożena: Same as earlier, Pinky. Keep saving the humankind from self-extinction.

Andrzej: You think we will succeed?

Bożena: I’m afraid I don’t know. But I think we have no choice.

 

THE END

 

Translated by Anna Hyde

Globalne ocieplenie serc

 

Postaci:

Leonardo DiCaprio – aktor i aktywista, trochę Bóg

Andrzej – nauczyciel języka polskiego, trochę frajer

Bożena – nauczycielka biologii, trochę jędza

 

 

SCENA 1

Andrzej i Bożena oglądają w telewizorze wystąpienie Leonarda DiCaprio na Szycie Klimatycznym

[youtube http://www.youtube.com/watch?v=vTyLSr_VCcg&w=560&h=315]

Andrzej: Wierzysz mu?

Bożena: Wolałam go w Titanicu.

Andrzej: Lepiej wyglądał bez brody.

Bożena: Mam nadzieję, ze nie został jednym z tych… jakim im tam… weganininów?

Andrzej: Weganów.

Bożena: Wegan? Mniejsza z tym… tych, co nie jedzą mięsa ani nawet sera.

Andrzej: Sera? przecież to jeden z najlepszych wynalazków ludzkości. Dzikusy, po prostu dzikusy.

Bożena: Więc mam nadzieję, że DiCaprio nie ma z nimi nic wspólnego, choć z tą brodą, to już sama nie wiem. Boję się o niego, wiesz? Taki był ładny i przystojny.

Andrzej: Podobno weganiny nie jedzą nawet miodu.

Bożena: Nawet miodu? Czemu nie jedzą miodu?

Andrzej: Uważają, że nie można okradać pszczół z efektów ich ciężkiej pracy.

Bożena: No to już naprawdę dziwactwo.

Andrzej: Nie sądzisz? Przecież pszczoły nawet nie zauważą. Poza tym dostają w zamian wodę z cukrem. Nie mają prawa narzekać.

Bożena: Każdy ma prawo narzekać. Gdyby narzekać mogli tylko ci, co mają najgorzej. Nie mógłby narzekać nikt poza kobietami chodzącymi dziesięć kilometrów przez pustynię do studni po wodę i gwałconymi przez partyzantów po drodze w każdą stronę. Gwałconymi tak gwałtownie, że woda im się rozlewała i będą musiały po nią wracać z powrotem.

Andrzej: Czy ty zawsze musisz być tak drastyczna?

Bożena: To nie ja, to takie czasy. Ja nikogo nie gwałcę.

Andrzej: Nie. Tylko opowiadasz o tym jakbyś naprawdę nie znała przyjemniejszych sposobów spędzenia wieczoru.

Andrzej i Bożena zastygają wpatrzeni w ekran.

Przez scenę przechodzi Szalony Foliówkarz, ewidentnie czegoś szuka. Coś zaginęło.

 

SCENA 2

Na scenę wkracza Leonardo Dicaprio.

Leo: Siemka. Cześć. Dzieńdoberek. Przepraszam, ale polski nie jest moim naturalnym językiem. Czy coś źle się witam?

Andrzej: Moi uczniowie mówią „strzała”.

Bożena: Mówią też „skisłem”. Nie powoływałabym się tutaj na ich autorytet.

Andrzej: Nie powołuję się. Po prostu mówię, że język jest płynny i kształtują go jego użytkownicy. No i chciałem pomóc panu.

Bożena: Chciałem to, chciałem tamto. Zawsze masz coś na swoje wytłumaczenie. I tych swoich gagatków. Gdybym ja do Ciebie powiedziała „strzała”, to byś mi to mi wypominał przez miesiąc.

Andrzej: Ja się nigdy z Ciebie nie śmieje.

Bożena: Ciągle.

Leo: Przepraszam, czy w czymś przeszkodziłem?

Bożena: Nie, skąd. Tak sobie tylko dyskutujemy.

Andrzej: Bożena, daj spokoj. Pan tu z pewnością po coś przyszedł, daj mu powiedzieć.

Bożena: Dokładnie. Proszę mi najpierw powiedzieć, co pan robi w naszym domu?

Leo: To nie jest wasz dom. To dom nas wszystkich. Planeta Ziemia.

Andrzej: Technicznie ma pan rację, ale tak się akurat składa, że znajduje się w pan w jej czterdziestopięciometrowym wykroju, który lubimy nazywać mieszkaniem i za którą to przestrzeń płacimy solidną ratę kredytu, przy której wpłacaniu do banku płakałbym za każdym razem, gdyby nie miał ustawianego automatycznego zlecenia. Dążę do tego, że codzienną krwawicą płacę za to, by na tych paru metrach podłogi, na których żyję, nie zjawiał się nikt nieproszony. Tymczasem pan ewidetnie mi zaburza czasoprzestrzeń swoim tu nagłym się zjawieniem. Jeśli mogę tak dookreślić pytanie Bożenki.

Leo: Oczywiście. Spodziewałem się tego. Doprawdy. Drobnomieszczańskie przyzwyczajenie do własności prywatnej jest takie żałosne w czasach, gdy połowa planety znajduje się w rękach kilkudziesięciu najbogatszych ludzi. To mieszkanie zresztą też nie należy do was. Tylko do banku. Który może was w każdym momencie stąd eksmitować, jeśli tylko na chwile przestaniecie być dobrymi obywatelami. Ale jak tam sobie chcecie. Nazywam się Leonardo DiCaprio. Dokądkolwiek nie pójdę, ludzie rozpoznają mnie. Wołają moje imię, pozdrawiają. Ale są ludzie, których życie nie znaczy nic dla większości z nas, mieszkańców pierwszego świata. Oni głodują i umierają abyśmy mogli jeździć autem na weekendowe wypady w Karkonosze oraz mieli zawsze naładowanego smartfona. Przyszedłem do państwa w ich imieniu, ale w naszej wspólnej sprawie.

Bożena: Ale serio nikt panu nie powiedział, że bez brody wygląda pan lepiej?

Leo: Och, już bez przesady. Mów mi Leo. W końcu w najbliższych dniach przyjdzie nam spędzić trochę czasu razem.

Andrzej: Ale my… ale my nie mamy pokoju dla gości.

Leo: Zostałem o tym oczywiście poinformowany, dlatego zebrałem ze sobą karimatę i śpiwór.

Będę spał na podłodze w kuchni.

Bożena: Ależ panie Leonardzie. Jestem pewna, że znajdą się w tym mieście hotele, które z przyjemnością przyjmą pana za darmo. Jeśli tylko pozwoli pan sobie zrobić zdjęcie na tle ich logo.

Leo: Leo, nie pan. Nazywam się Leo.

Bożena: Leo. Mamy wiele świetnych hoteli. Wybudowali na Euro.

Leo: Bożena, ty chyba nie zdajesz sobie sprawy za jaką ilość emisji CO2 jest odpowiedzialna branża turystyczna. Każde wynajęcie pokoju w hotelu odbija się na zawsze na zdrowiu naszej planety. Nie zamierzam przykładać do tego ręki. Podłoga będzie doskonała.

Andrzej: Ale chyba nie idziemy jeszcze spać?

Leo: Nie. Oczywiście, że nie. Przecież wciąż nie powiedziałem wam o najważniejszym.

Bożena: Też odnoszę takie wrażenie…

Leo: Zatem będę się streszczał. Zostaliście wybrani spośród milionów. Wielka maszyna losująca skonstruowana przez naszych najlepszych ekspertów wskazała was jako osoby całkowicie typowe, wzorzec z Sevres przeciętności. Nie jesteście ani mądrzy ani głupi, ani bogaci ani biedni, ani chudzi ani grubi. Wszystko w normie. Do tego żyjecie w tym przeciętnym kraju, którego historia nie była ani specjalnie ciekawa ani bardzo tragiczna. Taka sobie historia takiego sobie kraju gdzieś pośrodku wszystkiego. Ani tu umierać, ani żyć za bardzo się nie warto. Ale można. Sunąć jak zombie przez kolejne dni, ciesząc się, że już minęły.

Andrzej: Przesadzasz. Nie jest tak źle.

Bożena: To prawda. Nie mamy powodów narzekać.

Leo: No właśnie! To jest to, co mnie najbardziej wkurwia. To postawa beztroskiej negacji. Jakbyśmy wcale nie znajdowali się na skraju katastrofy klimatycznej. Jakbyśmy nie mknęli odrzutowcem prosto do piekła. Globalne ocieplenie jest faktem, który na zawsze wpłynie na przyszłość życia na ziemi. Od nas zależy, jak szerokie kręgi zatoczy katastrofa. Jeszcze możemy uniknąć najgorszego. A wy nie macie powodów narzekać? Korporacje zabijają was i czynią bezpłodnymi, trują wasze dzieci, uzależniają od swoich produktów. Miliony ludzi na ziemi będzie musiało opuścić swoje na domy na skutek wojen o zasoby, susz i podnoszenia się poziomu wody. Niedługo część z nich zapuka do waszych drzwi z pytaniem, co uczyniliście naszej planecie. Ale nie. Nie narzekajcie. Uważajcie, że nie jest wcale tak źle. Po co się martwić. Jakoś to będzie.

Bożena: Leo, proszę cię, usiądź. Porozmawiajmy spokojnie. Wszyscy tutaj jesteśmy dorosłymi i racjonalnymi ludźmi. Nie ma potrzeby się tak unosić.

Leo: Racja. Przepraszam. Bardzo wasz przepraszam. Czasami po prostu nie mam już siły ciągle tego tłumaczyć.

Andrzej: O ile dobrze zrozumiałem, zostaliśmy wybrani do jakiegoś programu. Czy przysługuje nam za to jakieś honorarium?

Leo: Nie wystarczy wam perspektywa uratowania planety?

Andrzej: Planeta planetą, ale to my będziemy się wygłupiać na oczach telewidzów całego świata.

Leo: Chwila. Kto mówił o telewidzach?

Andrzej: Już ja znam te wasz programy. Myślisz, że my tutaj nie mamy MTV Cribs?

Leo: Nie jestem tutaj zawodowo. Przychodzę w imieniu swoim i podobnych mi ludzi, którym leży  na sercu los przyszłości planety. Powoli kończą nam się już pomysły, co robić, żebyśmy w ciągu najbliższych stu lat nie zajechali ziemi do szczętu. Z każdym rokiem wiemy coraz więcej o tym jak niszczymy planetę i z każdym rokiem jest coraz gorzej. Nie potrafimy zatrzymać machiny konsumpcji i zniszczenia

Bożena: Mnie też czasem to smuci, ale nie bardzo wiem jak moglibyśmy tutaj pomóc.

Leo: Wasz udział jest kluczowy!

Andrzej: Chujowy.

Leo (do Andrzeja): Bardzo śmieszne. (do obojga) Jeśli udałoby się przekonać do walki o ratowanie planety ludzi tak absolutnie przeciętnych i standardowych jak wy, to by oznaczało, że można do tego przekonać każdego. Planeta Ziemia zostałaby uratowana.

Andrzej: Ok. Przekonałeś nas. Co teraz? Płacicie przelewem czy w gotówce?

Leo: (do Andrzeja) Nie sądzę. (do obojga)  Musimy razem opracować plan jak przekonać ludzi takich jak wy, aby włączyli się w aktywne zmniejszanie konsumpcji, dekarbonizację i nauczyli się żyć z ujemnym wzrostem gospodarczym.

Andrzej: Trochę dużo.

Leo: Mniej już nie będzie.

Andrzej: A nie można by tego jakoś podzielić? Na kilka osób? Ja na przykład ograniczę konsumpcję, a Bożena wejdzie bardziej w dekarbonizację. I tak jeździ do pracy rowerem.

Bożena?

Bożena: Dekarbo co?

Leo: Eliminację węgla z energetyki.

Bożena: Górnicy się na pewno ucieszą.

Andrzej: I z tej radości będą palić opony pod Sejmem i śpiewać rubaszne piosenki.

Bożena: Ja się zawsze zastanawiam jak oni znajdują czas, żeby tu przyjeżdżać protestować. Czy oni nie muszą chodzić od jakiejś pracy?

Leo:  Nie mogą! Przecież strajkują!

Bożena:  Oni sobie strajkują i pracować nie ma komu.

Andrzej: Ani jak dojechać do pracy.

Leo: (do Andrzeja) Serio, stary, jeździsz Wiejską do pracy? Naprawdę?

Andrzej: Masz mnie.

Leo: Byłoby trudniej, gdybyś nie myślał kalkami zasłyszanymi w programie radiowym dla ekonomicznie aspirujących.

Bożena: Zejdź z niego Leo. Przypominam, że jesteś u nas w gościach. Naprawdę nie musisz być takim bucem.

Leo: Znowu masz rację. Muszę powiedzieć, że wątpiłem. Ale teraz widzę, że słusznie was wybrali.

Andrzej: Wybrali? Ale kto dokładnie nas wybrał? I co mielibyśmy robić? I jak bardzo będzie bolało?

Leo: Czyli się zgadzacie?

Bożena: Gadamy i gadamy, a może Leo chciałby się czegoś napić. Herbata? Na kawę już chyba za późno. Mamy też jakiś piwo chyba. Jeśli Andrzej wszystkiego nie wychlał.

Andrzej: Nie wychlałem. Jest.

Bożena: To może piwka?

Leo:  Nie, dziękuję. Wystarczy woda z kranu.

Bożena wychodzi do kuchni, lecz po chwili wraca

Bożena:  Wody z kranu? Nie mamy wody z kranu. Jest tylko mineralna. Może być?

Leo:  Oczywiście, że macie wodę z kranu. Chyba macie tutaj bieżącą wodę? Czy chodzicie po nią do studni?

Andrzej: Oczywiście, że mamy wodę w kranie. Nie jesteśmy dzikusami.

Bożena: Ale to woda chyba nie nadaje się do picia?

Leo: Przecież myjecie nią warzywa, które potem jecie. Pijecie ją w herbacie.

Bożena: Ale po przegotowaniu. Mogę ci przegotować i potem odstawić do wystudzenia, ale to trochę może potrwać.

Leo: Dziękuję. Nie trzeba. Napiję się po prostu wody z kranu. Bez gotowania. Ze zwykłego kranu, który macie w kuchni.

Bożena: Dobrze. Ale od razu mówię, że nie gwarantuję jej jakości. Nie jesteśmy w Hollywood i tutaj z kranu nie leci Dom Perignion.

Andrzej: Dom Perignion to nie woda.

Bożena: Wiem.

Leo: Ja też.

Andrzej: Super. Sami koneserzy.

Bożena wychodzi do kuchni po raz drugi, Andrzej włącza radio, z radia leci piosenka Tomka Saciłowskiego „W lipcu będzie maj”. Panowie siedzą w salonie i milczą.

 

SCENA 3

Leo: To co byście zrobili, gdybyście mieli przekonać ludzi, że globalne ocieplenie to poważny problem, z którym już dziś powinni się zacząć na serio mierzyć?

Bożena: No, nie wiem.

Andrzej: Czekaj, czekaj. Nie tak szybko. Na razie jeszcze nie zgodziliśmy się, że w ogóle bierzemy udział w tym cyrku.

Leo: To nie cyrk, tutaj się ważą losy przyszłości naszej planety i życia na ziemi.

Andrzej: Jak zwał, tak zwał. Dla ciebie to losy przyszłości planety, dla mnie to zwykły cyrk. Myślisz, że jak często odwiedzają nas w naszym domu hollywoodzcy gwiazdorzy?

Leo: Mogę tylko zgadywać, ale wolałbym tego nie robić. Bo musiałbym znowy być niemiły.

Bożena: Wyręczę cię zatem. Zdecydowanie za rzadko, żebyśmy mogli ci uwierzyć w to wszystko na słowo. Masz jakieś dokumenty, potwierdzenie, że to oficjalna wizyta? Zresztą co tu po potwierdzeniach. Jest już po Wiadomościach. Urzędy już dawno zamknięte, a ty się spodziewasz, że potraktujemy to poważnie?

Andrzej: Tylko dlatego, że nazywasz się Leonardo DiCaprio…

Bożena: Obawiam się, że nawet tego nie możemy być pewni. Niby wyglądasz podobnie, ale ostatecznie znamy cię tylko z telewizji, a wszyscy wiemy jak to jest z telewizją.

Andrzej: Telewizja kłamie.

Leo: Nie jestem aktorem telewizyjnym, tylko filmowym.

Bożena: I to jest wszystko, co masz na swoje wytłumaczenie?

Andrzej: To już moi gimnazjaliści potrafią znaleźć lepsze wymówki.

Leo: To nie wymówka. To tylko luźna uwaga, bliżej niezwiązana z tematem. Nie przyszedłem do was jako aktor, tylko jak człowiek głęboko zaniepokojony stanem świata.

Andrzej: Wiesz, co ci powiem o ludziach zatroskanych światem? Jest ich wszędzie pełno! Cały dzień nic nie robią, tylko kręcą się po mieście i zamartwiają  — martwi ich WSZYSTKO. Martwią się o powietrze, martwią się o wodę, martwią się o glebę. Martwią się o GMO, pestycydy, dodatki do żywności i substancje rakotwórcze. Martwią się o rtęć w szczepionkach, martwią się o gluten. Martwią się o ginące gatunki zwierząt.

Powiem ci coś o zagrożonych gatunkach, ok? Ratowanie zagrożonych gatunków jest tylko kolejną arogancką próbą człowieka, by kontrolować naturę!

Bożena: Andrzej!

Andrzej: To arogancka interwencja, to nam właśnie przysporzyło kłopotów. Czy nikt tego nie rozumie?

(Leo i Bożena nie rozumieją)

Wtrącanie się w naturę! Ponad dziewięćdziesiąt procent, znacznie ponad dziewięćdziesiąt procent wszystkich gatunków, które kiedykolwiek żyły na tej planecie WYGINĘŁO! Są wymarłe! Nie zabiliśmy ich wszystkich. Po prostu zniknęły. Taka jest natura. Obecnie znikają w tempie dwudziestu-pięciu gatunków dziennie.

Leo: Dwustu…

Andrzej: Nie przerywaj mi! Dwieście gatunków ginie dziennie. Co za różnica. Podkreślę, że giną niezależnie od naszego zachowania.

Leo: Możesz sobie podkreślać, ale to nie sprawi, że będziesz miał rację.

Andrzej: Bez względu na to jak będziemy się zachowywać na tej planecie, dwieście gatunków żyjących dzisiaj, nie zobaczy jutra. Dajmy im odejść z godnością! Zostawmy naturę w spokoju! Czy nie zrobiliśmy już wystarczająco dużo? Każdy będzie coś teraz ratować. “Ratujmy drzewa, ratujmy pszczoły, ratujmy wieloryby i ślimaki!”. I największa arogancja ze wszystkich — “Ratujmy Planetę”! CO? Czy robisz sobie z nas żarty? Ratować planetę? Nie wiemy nawet jak zadbać o nas samych! Nie nauczyliśmy się jeszcze jak dbać o siebie nawzajem, a będziemy ratować PLANETĘ?

Z planetą nic złego się nie dzieje. Planeta ma się dobrze. To ludzie mają przejebane. W porównaniu do ludzi planeta ma się świetnie. Istnieje od czterech i pół miliarda lat. A my od ilu? Stu tysięcy, może dwustu? Rewolucja przemysłowa miała miejsce dwieście lat temu. Dwieście lat kontra cztery i pół miliarda. I mamy jeszcze czelność myśleć, że jesteśmy w jakiś sposób zagrożeniem? Ta piękna zielono niebieska kula, która krąży sobie spokojnie wokół Słońca, przechodziła przez o wiele gorsze rzeczy. Trzęsienia Ziemi, wulkany, wędrówki płyt tektonicznych, wędrówki kontynentów, rozbłyski słoneczne, plamy na Słońcu, burze magnetyczne, odwrócenie biegunów magnetycznych. Setki tysięcy lat bombardowania kometami, asteroidami, meteorami, globalne powodzie i pożary, fale pływowe, erozje, promieniowanie kosmiczne, okresowe epoki lodowcowe, a nam się wydaje, że jakieś plastikowe torebki i aluminiowe puszki coś zmienią?

Planeta będzie istnieć jeszcze przez długi, długi czas, kiedy nas już zabraknie. I sama się uzdrowi i sama się oczyści, bo taka jest jej natura. To samo-korygujący się system. Powietrze i woda ozdrowieją, ziemia się odnowi. Nawet jeśli to prawda, że plastik się nie rozłoży, to co? Cóż planeta włączy go do nowego wzoru: “Ziemia + plastik”. Ziemia nie podziela naszych uprzedzeń do plastiku. Plastik powstał z Ziemi i Ziemia prawdopodobnie widzi plastik jako kolejne swoje dziecko. Ziemia chciała mieć plastik. Nie wiedziała jak go stworzyć, więc wykorzystała nas. I teraz sobie robi z niego wyspy, na których być może powstanie jakaś inna, lepsza i mądrzejsza forma życia. Plastik już jest, nasze zadanie jest wykonane i możemy się wycofać.

Leo: Powiedz to ludziom w Indiach, którzy spędzają całe swoje życie na segregowaniu waszych śmieci. Cześć, czołem. Posegregujcie jeszcze te śmieci do końca i możecie zdychać.

Andrzej: Szczerze mówiąc, planeta pewnie widzi nas jako niewielkie zagrożenie. Coś z czym można sobie poradzić. I jestem pewien, że planeta obroni się metodami dużego organizmu, jak rój pszczół lub kolonia mrówek, wypracuje sobie obronę.

Bożena: A co ty byś zrobił gdybyś był planetą próbującą obronić się przed tym nieznośnym, kłopotliwym gatunkiem? Co by to mogło być? Wirusy?

Andrzej: Wirusy są sprytne. Mutują i tworzą nowe odmiany, zawsze gdy zostanie wynaleziona na nie szczepionka. Dobrze pewnie sprawdziłby się wirus układu odpornościowego rozprzestrzeniany drogą płciową, sprawiający, że ludzie będą nieco bardziej niechętni do angażowania się w akt reprodukcji.

Bożena: Dotarło do mnie właśnie, dlaczego będąc z tak niepoprawnym romantykiem, jeszcze nie mam dzieci.

Andrzej: Chyba mogę marzyć? Prawda? Dlatego nie martwię się, o małe rzeczy, drzewa, pszczoły, wieloryby, ślimaki. Uważam, że jesteśmy częścią większego sensu, którego nigdy nie pojmiemy.

Leo: Wygłosiłeś właśnie najbardziej żałosną próbę samousprawiedliwienia się jaką kiedykolwiek słyszałem. Arogancja, ignorancja, egoizm, hipokryzja, obłuda i zwykłe wygodnictwo doprawione sosem z przekonania o własnej słuszności. Ubawiłem się setnie. A bawiłbym się jeszcze lepiej, gdyby to nie było takie obrzydliwe. To przez takich zadowolonych z siebie samców, ta planeta zmierza prosto do piekła. Nic nie możemy zrobić, nic nie możemy zrobić, płaczą. Jakbyście nie doprowadzali świata do ruiny robiąc to, co robicie. Wystarczyłoby przestać niszczyć planetę. Ale tego nie możecie zrobić, bo musielibyście zmienić styl życia. Chuj z planetą, ważne, że możemy kontynuować jeszcze jakiś czas nasz destrukcyjny styl życia, który tak bardzo lubimy. To, że gatunki wymierają, nie znaczy, że musimy się koniecznie przyczyniać do ich śmierci. Fakt, że ktoś umrze, nie daje nam prawa, żeby go zabić. Być może już niedługo podzielimy los dinozaurów. I to na własne życzenie. Bo dinozaury nie były świadome. A my jesteśmy. A przynajmniej za takich się lubimy uważać. Ale ty oczywiście wiesz lepiej. Nie warto przejmować się losem robaków. Tylko, co jeśli istnienie tych robaków jest kluczowe dla naszego ekosystemu? Wymorduj pszczoły, a być może już nigdy nie zobaczysz kwiatów.

Bożena: No, nie kłóćcie się już. Nie tak znowu często gościmy w domu taką gwiazdę, żeby tracić czas na bezproduktywne swary. Opowiedz lepiej Leo, co tam słychać w wielkim świece. Chińczycy trzymają się mocno?

Leo: Wbrew temu, co się mówi Chińczykom coraz bardziej leży na sercu polityka klimatyczna. Zresztą nic dziwnego. W Chinach położone są najbardziej zanieczyszczone miasta na ziemi. Miasta, których mieszkańcy nigdy nie widują słońca. Żyją w krainie wiecznego smogu. Wszystko, co znają to krajobraz, którym wygląda zupełnie jak Mordor. Więc trudno, żeby byli ślepi na problem, skoro go mają prosto przed oczami. Już w zeszłym roku Chiny stały się największym producentem paneli słonecznych na świecie. Do tego podpisały porozumienie klimatyczne i już nie możemy dłużej zbywać problemu, gadaniem, że wszystko zależy od Chin, a one nic nie robią. Robią.

Bożena: Jesteś bardzo rzeczowym młodym człowiekiem. Pewnie dużo czytasz, gdy nie musisz występować w filmach?

Leo: Staram się. Dziękuję, to bardzo miłe z Twojej strony, że to zauważyłaś.

Andrzej: Żeby nasi uczniowie tyle czytali. Czy po rozwiązaniu problemu globalnego ocieplenia, nie moglibyśmy się zająć pracą na rzecz zwiększenia czytelnictwa wśród polskiej młodzieży?

Leo: Nie wiem. Musiałbym zapytać moich przełożonych.

Andrzej: Żartuję. Nic nie jest w stanie podnieść czytelnictwa wśród młodzieży. Trzeba by chyba zlikwidować internet.

Leo: Da się zrobić.

Andrzej: Serio?

Leo: Pracujemy nad tym. Powrót do epoki kamienia łupanego to niewątpliwie jeden z nielicznych realnych i perspektywicznych sposób na obniżenie emisji.

Andrzej: Serio?

Leo: Nieeee. Wkręcam cię. Strasznie jesteś naiwny. Myślisz, że byłbym tutaj, gdyby wystarczyło wyłączyć internet i załatwić sprawę? Naprawdę myślisz, że przyjechałbym do tego błotnistego kraju, gdybyśmy mieli lepsze pomysły?

Andrzej: Masz rację. Przepraszam. Nie da się ukryć, że musicie być zdesperowani skoro wylądowaliście w Polsce.

Bożena: Przypominam ci Leo, że obiecałeś być miły, a znowu masz jakieś wąty do Andrzeja, który nic ci złego nie zrobił.

Leo: Wszyscy robimy coś złego. Nikt nie jest niewinny. Żyjący i konsumując w obecnych czasach wspieramy zło i cierpienie.

Andrzej: A kiedyś może było inaczej?

Bożena: Andrzej nie jest bardziej winny niż wszyscy inni mieszkańcy globu, więc proszę cię, żebyś stonował emocje i powiedział dokładnie, o co ci właściwie chodzi.

Leo: Dobrze, przepraszam. Więc jeszcze raz od początku. Zostałem wysłany przez grupę zaniepokojonych obywateli, którym na sercu leży przyszłość planety.

Andrzej: Chyba nie bardzo cię lubią w tej grupie, skoro cię wysłali do Polski.

Bożena: Andrzej!

Leo: Grupa ta od lat organizuje robocze spotkania i konferencje, na których zastanawiamy się, co zrobić, żeby gatunek ludzki nie sprowadził na siebie zagłady.

Andrzej: I pewnie macie te spotkania w pięciogwiazdkowych hotelach i latacie na nie odrzutowcami…

Leo: Nie. Spotykamy się w przestrzeni internetu.

Andrzej: Nigdy ich nie widziałeś na żywo?

Leo: Niektórych widziałem.

Bożena: I ufasz im?

Leo: Bardziej niż własnej matce.

Bożena: Ciągle nie masz dziewczyny, co?

Leo: A co?

Bożena: A nic. Zastanawiałam się jak bardzo ufasz swojej matce. Kontynuuj.

Leo: Bardzo. Zatem podczas pracy w tej grupie – coraz bardziej zdesperowanej, powinniście mieć świadomość – doszliśmy do wniosku, że kluczowe dla skutecznego uratowania planety jest przekonanie zwykłych ludzi, takich jak wy, do zmiany nastawienia.

Andrzej: Ale jakie my mamy nastawienie?

Leo: Przecież powiedziałeś przed chwilą. Egoistyczne, krótkowzroczne i tłumaczące sobie wszystko wzruszeniem ramion, że tak już to jest i nic nie ma sensu robić. Ale to nieprawda. Można jeszcze wiele zrobić. Los świata jest w naszych rękach.

Andrzej: Może w twoich.

Leo: Teraz w waszych również też.

Bożena: Na nic się jeszcze nie zgodziliśmy.

Leo: Ale zgodzicie się. Przecież to dla was jedyna szansa, żeby osiągnąć jakiś sukces, zdobyć rozpoznawalność w mediach, a może nawet uratować planetę. Dlaczego mielibyście się nie zgodzić? Chcecie dalej wieść swoje nudne życie sfrustrowanych belfrów?

Bożena: Przepraszam, ale ja lubię swoją pracę.

Leo: Tak, jasne. I nie rzuciłabyś jej, gdybyś miała perspektywę wygodnego życia z dywidend od honorarium za uratowanie planety?

Andrzej: W końcu. Dochodzimy do konkretów. To ile nam zapłacicie?

Leo: Jeśli wam się uda? Tyle, że nigdy już nie będzie musieli o nic się martwić.

Andrzej: Brzmi jak propozycja nie do odrzucenia.

Leo: Z inną bym nie przychodził.

Bożena: Czy to w ogóle moralne?

Andrzej: Ale co?

Bożena: Płacić nam za coś, co ludzie powinni i tak zrobić sam z siebie, gdyby naprawdę leżało im na sercu piękno i dobro.

Andrzej: Jeśli ktoś chce zapłacić za ratowanie planety, to ja nie wiem, dlaczego miałbym tych pieniędzy nie przyjąć.

Bożena: A nie zrobiłbyś tego za darmo? Tylko po to, żeby się znaleźć w podręcznikach historii?

Andrzej: Nie wiem. Musiałby się zastanowić. Czy wtedy uczniowie nie będą się z naś śmiali? Jak z Jana Pawła Drugiego.

Bożena: Andrzej! Przepraszam cię Leo, normalnie on nie jest aż taki cyniczny.

Andrzej: Normalnie jestem normalnie cyniczny, ale to nie jest normalna sytuacja.

Bożena: To powiedz jeszcze, co mielibyśmy robić.

Leo: To podchwytliwa część, bo nikt właściwie do końca tego nie wie. Wiem tyle, że zostaliście wybrani spośród wszystkich mieszkańców globu jako osoby doskonale przeciętne, a wasza działalność ma być kluczem do uratowania ziemi. Ale co macie robić, nikt mi nie powiedział. Chyba po prostu nikt sam tego nie wie. Ale będziecie musieli to wymyślić. Pasuje?

Andrzej: I to będzie transmitowane gdzie?

Leo: Nic nie wiem o żadnej transmisji. To nie reality show. Ale jeśli się wam uda, możecie być pewni, że będziecie zapraszani do studiów telewizyjnych całego świata.

Bożena: Wiedziałam, że powinnam lepiej się przykładać do tego angielskiego, bo jeszcze kiedyś mi się przyda.

Andrzej: Spokojnie. Najpierw musimy uratować planetę, a nie wróżę nam specjalnego sukcesu, więc być może słusznie nie marnowałaś czasu na uczenie się języka imperialistów.

Bożena: W ratowaniu planety znajomość języka też mogłaby się przydać.

Leo: Załatwimy tłumaczy jak będzie trzeba.

Andrzej: Jednak chciałbym to dostać na piśmie.

Leo: Co? Tłumaczenie?

Andrzej: Chodziło mi o umowę. Nie powinniśmy czegoś podpisać?

Leo: Oczywiście. Dajcie mi pięć minut.

Bożena: To może ty spiszesz umowę w kuchni, a my tymczasem zamienimy z Andrzejem kilka słów na osobności?

Leo: Jasne. Przemyślcie to na spokojnie. Pięć minut wam wystarczy?

Bożena: Zobaczymy. Zawołamy cię. Czuj się jak u siebie w domu.

Leo wychodzi do kuchni i ćwiczy tam jogę. Umowę spisuje, stojąc na głowie. 

Bożena: No i co o tym myślisz?

Andrzej: Wygląda jak prawdziwy Leonardo DiCaprio.

Bożena: Ale przecież nigdy nie poznaliśmy prawdziwego Leonarda. Może to po prostu świetny sobowtór?

Andrzej: Nawet jeśli, to co mamy do stracenia.

Bożena: Serio wierzysz w ten poroniony pomysł? Przecież nie uda nam się wymyślić sposobu jak powstrzymać zmiany klimatu i tylko się namęczymy bezsensu.

Andrzej: Skąd wiesz? Skoro wybrali właśnie nas, to widocznie mieli ku temu jakieś ważne powody. Może rzeczywiście jest w nas jakiś potencjał. Potencjał, żeby zrobić coś większego. Zawsze czułem, że jest mi pisany los bohatera, żołnierza wyklętego albo kogoś w tym stylu. Nie pozwolę, żeby taka okazja przeszła mi koło nosa.

Bożena: Ale przecież ty nawet nie wierzysz w to, że trzeba ratować planetę…

Andrzej: Bo planeta sobie poradzi bez nas. Ale to czy gatunek ludzki przetrwa czy ulegnie wyginięciu, jednak trochę zależy od nas. Choć w sumie nie jestem pewien, czy zasługujemy na to, żeby przetrwać.

Bożena: Ale będziesz aktywnie o to walczył, jeśli dobrze ci za to zapłacą?

Andrzej: A czemu nie?

Bożena: To trochę nielogiczne.

Andrzej: Życie jest nielogiczne. Trochę nienawidzę ludzkości, a trochę jestem jej częścią. Aż tak bardzo sobie śmierci nie życzę. A ty co myślisz?

Bożena: Nie wiem. To wszystko wygląda bardzo podejrzanie. Ale z drugiej strony już za samo pokazanie się na mieście z Leonardem DiCaprio byłabym gotowa zrobić bardzo wiele. Mogę nawet spróbować uratować planetę. Skoro tak mu zależy.

Andrzej: To wołam go z powrotem.

Bożena: Dobrze.

Leo wraca, daje parze umowy.

Leo: Tutaj musicie wpisać swoje dane, a tutaj się podpisać. I tutaj. I jeszcze tutaj.

Andrzej: Czy świata nie uratowałoby, gdyby było na nim mniej biurokracji?

Leo: Czasami też tak myślę, ale z drugiej strony. Kto wam uwierzy, że był u was Leonardo DiCaprio i obiecała wam górę pieniędzy za uratowanie planety? Lepiej chyba mieć to na piśmie.

Andrzej: Jasne, jasne. Tak tylko mówię. Wiesz, że w Polsce jest ponad czterysta tysięcy urzędników?

Leo: Chyba wciąż za mało, skoro ten kraj wygląda jak wygląda.

Andrzej: Urzędnicy go nie doprowadzą do porządku.

Leo: A kto? Przedsiębiorcy? Politycy? Putin?

Andrzej: To nie jest śmieszne.

Leo: Dobra. Zrobiło się późno. Kładłbym się spać. Potrzebujecie czegoś z kuchni? Jakby co to się nie krępujcie i właźcie. Postaram się rozłożyć tak, żeby nie przeszkadzać.

Bożena: To ja pójdę po to piwo.

Bożena z Leonardem idą do kuchni, Leo rozkłada śpiwór i karimatę. Bożena wyciąga piwo z lodówki i wraca do Andrzeja. Piją piwo w milczeniu. W radio leci piosenka „Nie pytaj o Polskę” Obywatel G.C.

[youtube http://www.youtube.com/watch?v=zb9Obfsfhrw&w=420&h=315]

Bożena i Andrzej zaczynają tańczyć. Powoli gaśnie światło.

 

SCENA 4

Leo, Bożena i Andrzej siedzą na naradzie w klasie w szkole, gdzie zaciągnęła aktora, twierdząc, że tam jest najlepsza przestrzeń do myślenia.

Bożena: Widzieliście jak się wszyscy gapili?

Andrzej: Trudno było nie zauważyć.

Leo: Można się przyzwyczaić. Z czasem przestajesz nawet reagować na własne imię. Bo myślisz, że to pewnie znowu jacyś fani i nie ma co się odwracać.

Bożena: I nie odwracasz się?

Leo: Staram się nie.

Bożena: A gdybyś na przykład zgubił portfel?

Leo: Zadzwoniłbym do asystenta, żeby przywiózł mi nowy.

Bożena: A gdybyś zgubił telefon?

Leo: Na pewno pozwoliliby mi zadzwonić z najbliższej knajpy.

Bożena: A gdyby ktoś umierał i potrzebował ratunku?

Leo: To krzyczałby „umieram, pomocy”, a nie „Leonardo, kocham cię”.

Andrzej: Brzmi logicznie, ale może zabierzmy się do pracy?

Leo: Słusznie. No więc zastanówcie się co byście zrobili, żeby przekonać ludzi, że jeśli nie zaczniemy działać szybko i na wielką skalę, to nie powstrzymamy ani nawet nie spowolnimy globalnego ocieplenia!

Andrzej: Może jakaś kampania społeczna?

Leo: Tak. Kampania społeczna. Też tego próbowałem. Dlaczego by nie spróbować kampanii społecznej? Właśnie. Dlaczego? Bo nie działa! Ale zawsze można spróbować. Czemu nie. Spróbujmy. Warto próbować. I jak by wyglądała ta wasza kampania?

Bożena: Może taki film. Ujęcie na morze, zbliżenie na krę. Na krze siedzi biały niedźwiedź. Zbliżenie i widzimy, że płacze. Płacze, bo roztopił się jego lodowym domek. Widz od razu utożsamia się ze smutnym misiem.

Leo: Świetnie. Doskonale. Czy ktoś ci już mówił, że powinnaś pracować w reklamie? Leo Burnett wziął by za taki pomysł co najmniej dwa miliony.

Andrzej: Nie mamy nawet kamery…

Leo: Nic się nie bój. Moja organizacja zadba o wszystko.

Na scenę wjeżdża masa statystów ze sprzętem filmowym. A gdy wychodzą widzimy pośrodku kręcą na niej smutnego niedźwiedzia. Śpiewającego piosenkę: „Ice Cave” Lebanon Hanover:

[youtube http://www.youtube.com/watch?v=oVQSLEcIdVA&w=420&h=315]

Kra się topi i niedźwiedź tonie.

Leo: Wzruszyłem się. Myślicie, że to przekona wszystkich ludzi na świecie, żeby przestali konsumować tyle energii elektrycznej i w ogóle zmienili swoje nastawienie do prawie wszystkiego?

Bożena: Nie.

Andrzej: Nie sądzę.

Leo: I co teraz?

Andrzej: Nie wiem.

Bożena: Ani ja.

Leo: No to musicie coś wymyślić. To nie muszą być od razu działania na skalę globalną. Może raczej należałoby zacząć od własnego podwórka?

Andrzej: Akurat podwórko nam ostatnio ogarnęli w ramach Wielkiego Sprzątania Świata. Choć trochę trudno było przekonać dzieciaki, że powinni posprzątać nasze podwórko zanim ruszą sprzątać las. Ale my, nauczyciele, mamy pewne metody wychowawcze.

Leo: Z tym podwórkiem to była raczej taka metafora. Chodziło mi o to, że może warto pomyśleć o zmianie siebie i swojego otoczenia, zanim zabierzemy się za przekonywanie całego świata, że powinien się zmienić.

Bożena: Dokładnie tak myślę. Dlatego zawsze wyjmuje ładowarkę z kontaktu, gdy nie ładuję telefonu oraz zakupiłam listwę z przedłużaczem, która pozwala wyłączyć wszystkie sprzęty elektronicznie, tak by nie znajdowały się w trybie czuwania. Tryb czuwania – jak wiadomo – również powoduje zużycie prądu. I to całkiem sporo w skali roku.

Leo: Bardzo dobrze. O to właśnie chodzi. Teraz jeszcze trzeba by tym działaniom nadać szerszą skalę. Przekonać innych ludzi, żeby robili tak samo.

Andrzej: Ale dlaczego mieliby to robić? Żeby oszczędzić pięć złotych? Litości. Więcej stracisz energii przy tym całym włączaniu i wyłączaniu, wkładaniu i wyjmowania niż oszczędzisz prądu.

Leo: Ale ludzka energia jest odnawialna, a paliwa kopalne nie.

Andrzej: Może twoja.

Leo: Co?

Andrzej: Jak ja na coś poświęcę energię, to potem już jej nie mam.

Bożena: Dlatego powinno się ją oszczędzać.

Andrzej: Dlatego powinno się pracować mało i w godnych warunkach. Ale tak po prostu nie ma. Na litość boską. Jestem nauczycielem języka polskiego. Wiem, coś o tym.

Leo: Dzieci nie chcą się uczyć polskiego?

Andrzej: A po co im to? Wymierający język jakiegoś dzikiego kraju…

Leo: Wy Polacy, zawsze się nie docenialiście. A Małysz? Kopernik? Curie-Skłodowska? Krzysztof Kolumb?

Andrzej: Żadne z nich nie mówiło właściwie po polsku. Kolumb po włosku, hiszpańsku i po portugalsku, Kopernik po niemiecku, Skłodowska po francusku. Małysz po góralsku. Może dlatego wymyśliliśmy esperanto.

Leo: W którym też nikt nie mówi. A szkoda, bo byłby łatwiej, gdybyśmy mieli wspólny język, w którym słowa znaczą to, co powinny znaczyć.

Bożena: Bardzo to ciekawe, co mówicie, ale chyba mieliśmy coś do wymyślenia.

Andrzej: Ciągle myślę, że kampania reklamowa to dobry sposób. Skoro ludzi na całym świecie udało się przekonać, że picie barwionej na czarno gazowanej wody z cukrem jest takie super, to znaczy, że można ich przekonać do wszystkiego.

Leo: Historycznie rzecz biorąc może i masz rację, ale zważ, że wraz z rozwojem neoliberalnego kapitalizmu nastąpił taki nadmiar bodźców, że większość informacji, które do nas docierają zwyczajnie ignorujemy.

Bożena: Leo, ale ty jesteś mądry. Nigdy bym nie pomyślała.

Leo: Uznam to za komplement.

Andrzej: Oj, już mu się tak nie podlizuj. Może i jest znanym aktorem, ale przypominam, że to do nas się zwrócił o pomoc.

Bożena: Bo jesteśmy perfekcyjnie przeciętni!

Andrzej: To też jakieś osiągnięcie!

Bożena: Może przy twoich ambicjach!

Leo: Przestańcie krzyczeć jakbyście występowali w jakimś teatrze. Mamy sprawę do przegadania.

Andrzej: Właśnie potrzebowaliśmy kogoś, kto by nas strofował. Dzięki, Leo.

Leo: Oj, już nie bądźcie tacy przewrażliwieni. Przypominam, że to ja wam płacę.

Bożena: To jeszcze nie powód, żebyś tak się rządził.

Leo: Przepraszam, przepraszam. Ale czy możemy wrócić do tematu?

Andrzej: Może zrobimy taką wielką bombę i ją spuścimy na prawie wszystkich. Na wszystkich pewnie i tak się nie da. Ludzie są jak szczury. Przetrwają wszystko. Więc w sumie można zrzucić bombę na wszystkich. Bo i tak pewnie jacyś gdzieś przetrwają.

Bożena: Przypominam, że obecny arsenał nuklearny wystarczy, żeby wysadzić ziemię trzy razy, więc za bardzo nie wiem, gdzie mieliby przetrwać.

Andrzej: Gdzieś na pewno im się uda. Już ja ich znam.

Leo: Przestańcie, nie będziemy zrzucać żadnej bomby.

Andrzej: Ale czemu nie? To oczywiste, że przy ciągle wzrastającej populacji nie da się zmniejszyć emisji dwutlenku węgla do atmosfery. Ludzie, którzy się rodzą i bogacą chcą konsumować więcej a nie mniej niż ich rodzice. I kto miałbym im tego zabronić?

Bożena: Ale bomba?

Andrzej: Nawet nie poczują.

Leo: Przestańcie!

Andrzej: Przestań nas strofować. Mamy wymyślić jak uratować ludzkość czy nie? Chyba nie chcesz, żeby nas krępowała poprawność polityczna?

Leo: Planujecie masową zagładę ludzkości. To nie jest niepoprawne, to po prostu zbrodnicze.

Andrzej: No i?

Leo: Tak nie można. Jesteśmy tu po to, żeby uratować ludzkość, a nie ją zgładzić.

Andrzej: A może przetrwanie ludzkości wymaga ofiar?

Leo: W postaci hekatomby ludności cywilnej? Wiem, że wy, Polacy, zawsze byliście w tym dobrzy, ale nie jestem pewien, czy to są dobre wzorce, ani godne naśladowania.

Andrzej: Teraz będziesz nasz jeszcze obrażał?

Bożena: Akurat taka jest prawda.

Andrzej: Dzięki tym ofiarom odzyskaliśmy niepodległość!

Leo: Raczej dzięki zmianie sytuacji geopolitycznej.

Andrzej: Ciągle nie rozumiem, co masz przeciwko masowej zagładzie ludności.

Leo: Musi istnieć jakiś lepszy sposób.

Andrzej: Tak. Masowa sterylizacja. Ludzie nie umierają, po prostu przestają się rodzić.

Bożena: I kto będzie się opiekował tymi wszystkimi starcami?

Leo: To rzeczywisty problem.

Andrzej: Nie byłoby dla nich lepiej, gdyby po prostu umarli?

Przez megafon słychać głos: Państwo Waśniewscy proszeni są do dyrektora.

Bożena: Przepraszamy Cię bardzo. Nigdzie nie wychodź. Zaraz będziemy z powrotem.

Waśniewscy wychodzą.

 

SCENA 5

Andrzej i Bożena wracają.

Leo: Wszystko w porządku?

Andrzej: Dyrektor chciał wiedzieć, czy to naprawdę ty.

Leo: I co mu powiedzieliście?

Bożena: Prawdę.

Leo: Jaką?

Andrzej: Że jesteś tylko sobowtórem Leonarda DiCaprio, który gra w naszym spektaklu teatralnym o globalnym ociepleniu, jakie przygotowujemy na szkolną akademię.

Leo: Mam nadzieję, że to jednak nie jest prawda.

Andrzej: Martwisz się, że nie jesteś prawdziwym Leonardem DiCaprio?

Leo: Raczej boję się, że szkolny spektakl teatralny może nie uratować świata.

Andrzej: No ale skoro już tu jesteś to, co ci szkodzi wystąpić w małym spektaklu?

Bożena: A Dziady?

Leo: Co za dziady?

Bożena: Dramat Adama Mickiewicza. Po jego wystawieniu w 1968 w Polsce nastąpiły masowe protesty społeczne.

Andrzej: Ale ten spektakl był tylko katalizatorem poczucia opresji, jakie podskórnie miało całe społeczeństwo.

Bożena: Chyba jednak nie całe. Jerzy Urban nie miał poczucia opresji.

Andrzej: Skąd wiesz?

Bożena: „Rząd się sam wyżywi.” Heloł?

Leo: Może teraz społeczeństwo też coś podskórnie przeżywa i trzeba dać mu przestrzeń, żeby mogło pozwolić się temu wydostać.

Andrzej: Znam trochę to społeczeństwo i jakoś tego nie widzę.

Leo: A milion dolarów widziałeś?

Andrzej: Co?

Leo: Czy widziałeś kiedyś na oczy milion dolarów?

Andrzej: Nie.

Leo: Ale wierzysz, że istnieje.

Andrzej: No jasne.

Leo: To dlaczego nie wierzysz, że w społeczeństwie tkwi podskórna potrzeba buntu? Dlaczego potrafisz sobie wyobrazić milion dolarów, ale rewolucja już przekracza granice twojej wyobraźni?

Andrzej: Serio pytasz?

Leo: Tak!

Andrzej: No wiesz, Stalin, Lenin, Pol-Pot, Che Guevara. Parę osób już tej rewolucji próbowało i sam wiesz, jakie to przyniosło skutki.

Leo: A milion dolarów nigdy nikogo nie skrzywdził? Jakby uczciwie policzyć, to więcej ludzi zostało zabitych dla pieniędzy niż w imię ideałów równości i sprawiedliwości. Jednak pieniądze ciągle mają lepszy PR.

Andrzej: Pieniądze nie są niczemu winne, tylko tylko symbol.

Leo: Owszem, ale to jeszcze nie powód, żeby w nie wierzyć.

Andrzej: Ale kto mówi, żeby w nie wierzyć? Po prostu warto je mieć. I lepiej jak jest ich więcej.

Leo: Planetę też warto mieć. I lepiej jak jest w dobrym stanie. Czy wiesz, że stężenie dwutlenku węgla w atmosferze przekroczyło w tym roku 400ppm. Naukowcy uważają, że bezpieczny poziom to 350 ppm. Przed erą industrializacji to było 280 ppm.

Bożena: I jak mielibyśmy zmniejszyć stężenie dwutlenku węgla w atmosferze, skoro on już tam jest?

Leo: Mam nadzieję, że wy mi powiecie.

Bożena: Sztuczna fotosynteza? Czytałam kiedyś, że naukowcy z Lublina opracowali metodę uzyskiwania metanolu z wody i dwutlenku węgla przy udziale katalizatorów i promieniowania ultrafioletowego.

Leo: I pewnie, żeby ten dwutlenek węgla napromieniować trzeba zużyć więcej energii niż można w efekcie uzyskać.

Andrzej: Czemu jesteś takim pesymistą? Nie wierzysz w innowacje naszych polskich naukowców?

Leo: Ich narodowość nie ma tu nic do rzeczy. Naukowcy pracują nad sztuczna fotosyntezą od lat siedemdziesiątych i jakoś nikomu nie udało się na razie opracować efektywnej ekonomicznie metody przerabiania dwutlenku węgla na paliwo.

Andrzej: Co nie znaczy, że jeszcze im się nie uda.

Bożena: Czytałam o tym parę lat temu, więc chyba na razie się nie udało.

Andrzej: Zawsze można zadzwonić i spytać.

Leo: Raczej by się pochwalili, gdybym im się udało. Przecież to byłaby rewolucja w energetyce, wymarzona technologia jutra. Bill Gates wylizałby im stopy, żeby móc położyć na niej łapy. Richard Bransons już by lądował w Lublinie swoim prywatnym odrzutowcem. Wylądował?

Andrzej: Kto?

Leo: Richard Branson, brytyjski przedsiębiorca, miliarder, założyciel Virgin Group, obejmującej ponad czterysta firm.

Andrzej: Nie słyszałem.

Leo: To pewnie nie wylądował jeszcze w Lublinie. Co oznacza, że ta wasza innowacyjna technologia jest gówno warta.

Bożena: Skoro już jesteśmy w temacie gówna, to czy pozyskiwanie metanu z odchodów nie jest obiecujące? Wzrasta spożycie mięsa, więc mamy coraz więcej trzody, z której można by zrobić chodzące biogazowie.

Leo: Stado bydła może produkować 250 do 300 litrów czystego metanu dziennie. Co jest wystarczające, aby zapewnić odpowiednią ilość energii na przykład w lodówce przez dwadzieścia cztery godziny. Ale pewnie lodówka nie jest jednym sprzętem jakiego byś chciała przez te dwadzieścia cztery godziny używać.

Andrzej: Oraz nie masz stada bydła.

Leo: I raczej prędko nie dojdziemy do sytuacji, żeby każdy człowiek posiadał stado bydła, która będzie zasilać jego lodówkę.

Bożena: Ale może to nie jest takie bezsensu? W Argentynie, jednym z największych eksporterów wołowiny, bydło odpowiada za około trzydzieści procent całkowitej emisji gazów cieplarnianych. Gdyby wszystkim tym krowom zainstalować w tyłkach mini biogazownie, to przynajmniej zmniejszyłby się poziom emisji.

Leo: Niespecjalnie. Metan z krowich pierdów to tylko część gazów cieplarnianych jakie są emitowane do atmosfery przy okazji produkcji mięsa. Przecież to w większości hodowla przemysłowa. W Argentynie wycina się lasy, żeby je zamieniać w pastwiska. Lasy, które w naturalny sposób absorbują dwutlenek węgla są wycinane, żebyście mogli sobie zjeść kotleta!

Andrzej: Chyba ty. Nas nie stać na argentyńską wołowinę.

Leo: Od lat nie jem mięsa.

Bożena: W filmach jesz.

Leo: I zabijam. Ale to tylko filmy.

Bożena: Jednak przyczyniasz się w ten sposób do kreowania mody na jedzenie mięsa. Ludzie widzą, że Leonardo DiCaprio je kotleta. Więc jedzenie kotletów musi być fajne.

Leo: No i jak to sobie wyobrażasz? Że akceptuję tylko te scenariusze, w których mój bohater jest weganiniem? Czy może powinienem dzwonić do autorów? Cześć, słuchaj, tutaj DiCaprio. Bardzo fajny scenariusz, ale czy nie mógłbyś go tak przerobić, żeby mój bohater był chociaż wegetarianinem?

Bożena: A dlaczego nie? Skoro chcesz zmienić świat, może warto zacząć od siebie.

Leo: Ale przecież nie jem mięsa.

Andrzej: Ale ludzie myślą, że jesz. Więc na jedno wychodzi.

Bożena: Skoro zjadanie zwierząt przyczynia się do wzrostu emisji gazów cieplarnianych, to rezygnacja z jedzenie mięsa oraz propagowania potraw mięsnych w hollywoodzkich filmach, mogła mieć pozytywny skutek dla planety.

Andrzej: No to wymyślone. Możemy już dostać naszą nagrodę?

Leo: No nie wiem, czy przejście ludzkości na weganizm całkowicie rozwiąże problem globalnego ocieplenia.

Bożena: Ale jest krokiem w dobrym kierunku.

Leo: Ale musicie nie tylko wymyślić, jaki krok należy zrobić, ale też go zrobić.

Andrzej: Nie ma problemu. Od dziś zostaję weganinem. Nawet od wczoraj. Bo wczoraj też nie jadłem szyneczki.

Bożena: Przecież wczoraj się z nich śmiałeś.

Andrzej: Wczoraj nie wiedziałem, że szyneczka emituje tyle CO2.

Bożena: I miodu też nie będziesz jadł?

Andrzej: No już bez przesady. Pszczoły chyba nie emitują gazów cieplarniaych?

Leo: Nie wiem. Jest tu jakiś telefon? Skonsultuję to z przełożonymi.

Bożena: Nie masz komórki?

Leo: A, rzeczywiście.

Leo wyciąga telefon i wychodzi zadzwonić. Po chwili wraca.

Andrzej: I co? Wygraliśmy?

Leo: Nie do końca. Co prawda hodowla zwierząt jest odpowiedzialna za 18 procent światowych emisji gazów cieplarnianych, czyli więcej niż powoduje na przykład transport, więc wegenizm to dobry pomysł, ale – tak jak podejrzewałem – musielibyście do niego przekonać jakieś większe grono, żebyśmy mogli wam zrobić przelew.

Andrzej: Większe grono? Chińczyków?

Leo: Albo Hindusów. Tak pewnie byłoby najlepiej. Ale możecie zacząć od swoich rodaków.

Andrzej: To już wolałbym Chińczyków weganizmu uczyć. Przecież w tym kraju jak nie podasz gościom na obiad w niedzielę kotleta, to zaraz się rozniesie po mieście, żeś biedak.

Bożena: Albo Żyd.

Andrzej: Albo Żyd.

Leo: Być może już nadszedł czas, żeby ten stan rzeczy zmienić. Proponuję, żebyście chwilę nad tym pomyśleli i spotkamy się za dwie godziny na sali gimnastycznej, gdzie zaprezentujecie mi, co wymyśliliście. Ok?

Andrzej: A możemy się nie zgodzić?

Leo: Jeśli chcecie zrezygnować, to oczywiście droga wolna. Na pewno znajdą się chętni na wasze miejsce. Nie jesteście aż tak perfekcyjnie przeciętni, żeby nie było innych podobnie przeciętnych, którzy mogliby was zastąpić.

Bożena: Dzięki, Leo. To bardzo miłe, co mówisz.

Leo: Nie czas na miłość, gdy przyszłość świata wisi na włosku.

Bożena: Na miłość zawsze jest czas, bez względu na okoliczność. Po co ratować ludzi, jeżeli są niemili?

Leo: Masz rację. Przepraszam.

Bożena: To już nie pierwszy raz, gdy nas przepraszasz. Wolałbym, żebyś po prostu tak się zachowywał, żebyś nie musiał przepraszać.

Leo: Też bym tak wolał. Ale uwierz mi, że jest mi ciężko. Chyba jeszcze nigdy nie miałem takiej trudnej roli.

Bożena: Dobrze. Niech ci będzie. To idź przemyśleć swoje zachowanie, a my pomyślimy co zrobić z tym mięsem, żeby go już ludzie więcej nie jedli.

 

SCENA 6

Na środku sali gimnastycznej widzimy rekonstrukcję chlewni mającej kojce na podłożu rusztowym. Wielkość klatki jest na tyle mała, żeby świnie nie mogły się ruszać. Bożena i Andrzej przebrani za świnie siedzą we wnętrzu klatki. Klatka jest ubrudzona odchodami i moczem, widać też plamy krwi. Wchodzi Leonardo.

Bożena: Chrum, chrum.

Andrzej: Chrumk, chrumk.

Leonardo: Całkiem was już pojebało?

Bożena: Chrum, chrum. Jestem świnią i nie umiem mówić po ludzku.

Andrzej: Chrumk, chrumk. Ja też jestem świnią i nie mogę mówić po ludzku. A bardzo chciałbym powiedzieć, że warunki w jakich jestem hodowany wołają o pomstę do nieba. Czy ludzi, którzy na to pozwalają można w ogóle jeszcze nazywać ludźmi?

Bożena: Barbarzyńcy, nie ludzie. Chrum, chrum.

Leonardo: Barbarzyńcy też byli ludźmi.

Andrzej: Holocaust to przy tym małe piwko, chrumk, chrumk.

Bożena: Aby zmaksymalizować zysk hodowcy ignorują nasze podstawowe potrzeby. Nigdy nie widujemy świata słonecznego, nie wychodzimy na powietrze, nie mówiąc o ściółce leśnej, w której tak lubili ryć nasi przodkowie, a którą znamy tylko z legend krążących po chlewni.

Andrzej: Ale nie wszyscy w nie wierzą. Niektóre świnie twierdzą, że to tylko propaganda hodowców, którzy chcą w nas zasiać nadzieję. Że tak naprawdę ściółka leśna, z której moglibyśmy wygrzebywać korzonki, nigdy nie istniała. Że nie ma świata poza chlewem, a naszym przeznaczeniem jest pójść na rzeź.

Bożena: To akurat prawda, chrum chrum. Rzeźnia to nasze przeznaczenie.

Andrzej: Prawda, chrumk, chrumk. Traktują nas jakbyśmy byli mięsem armatnim.

Bożena: Andrzej, ale my jesteśmy mięsem armatnim.

Andrzej: Nie jestem Andrzej, jestem świnią. Nie mam imienia ani nazwiska, tylko numer ewidencyjny. Moje zwłoki zostaną przemielone na tanie parówki.

Bożena: Prawda o naszym losie jest ukrywana przed oczami opinii publicznej, bo wrażliwsza część tej opinii mogłaby nie znieść prawdy i przestać zjadać parówki.

Andrzej: Jesteśmy tuczone wysokobiałkową paszą, naszprycowaną hormonami wzrostu oraz antybiotykami, przez co robimy się takie grube, że ledwie potrafimy ustać w miejscu. W kojcach mamy tak mało przestrzeni, że cierpimy na liczne zwyrodnienia stawów, a czasem wręcz nasze kości pękają, gdy nie potrafią już utrzymać tłustego cielska w powietrzu.

Bożena: Sramy i sikamy pod siebie. Stoimy we własnych odchodach, a mocznik wżera nam się w skórę.

Andrzej: Choć z natury jesteśmy bardzo czystymi zwierzętami. Ale nie mamy miejsca, żeby się umyć.

Bożena: Jesteśmy też bardzo inteligentne, więc te urągające honorowi i godności człowieka warunki, są tym bardziej dla nas bolesne.

Leo: Gdybyście były takie inteligentne, to chyba byście się nie pozwoliły zamknąć takich klatkach.

Andrzej: To samo mówiłeś więźniom obozów koncentracyjnych? Chrumk, chrumk.

Bożena: Pozbawieni kontaktu z naturą i odizolowani od przyjaciół ze stada, dziczejemy, stajemy się otępiałe, agresywne i znudzone. Nawet nie chce nam się chrumkać.

Andrzej: Nie chcę się. Chrumk, chrumk.

Bożena: Nasze krótkie życie naznaczone jest pogardą, wyzyskiem i cierpieniem.

Andrzej: Nikt nie szanuje nas jako indywidualnych istot świńskich.

Bożena: Jesteśmy tylko cyfrą w kartotece.

Andrzej: Obiadem na stole.

Bożena: Lecz zanim się na nim znajdziemy jesteśmy rażeni prądem, co ma nas uśmiercić.

Andrzej: Ale nie zawsze się to udaje.

Bożena: Bywa, że prąd ogłusza nas tylko na chwilę, ale nasi oprawcy się tym nie przejmują i jesteśmy żywcem obdzierane ze skóry.

Andrzej: Chrum, chrum.

Leo: Biedne świnki. Ale mnie nie musicie o tym przekonywać. Ja to wszystko dobrze wiem.

Bożena: Chcieliśmy ci tylko pokazać nasz smutny los.

Andrzej: Ale to nie ty jesteś naszym głównym odbiorcą.

Bożena: Za niecałe pół godziny na tej sali odbędzie się interwencyjny apel szkolny.

Andrzej: Który zostanie ogłoszony przez szkolny radiowęzeł.

Bożena: Na szczęście dyrektorka jest na urlopie i nie miał się kto nie zgodzić.

Leo: Jesteście pewni, że pokazywanie dzieciom takich rzeczy to taki świetny pomysł?

Andrzej: W telewizji widzą znacznie gorsze rzeczy.

Bożena: I w internecie. Ostatnio jeden uczeń pokazał mi na komputerze jak piękna ośmioletnia dziewczynka wykonuje egzekucje na dwóch dorosłych mężczyznach. Normalnie strzela im z pistoletu w tył głowy. A potem mówi, że to w imię Boga. To nie był żaden film, tylko reklama zachęcająca do rekrutowania się do wojska. Powiedziałam mu, żeby się nie przejmował. Że widać, że to zmontowane. Ale to nie było zmontowane. Naprawdę ich zabiła.

Leo: Może byście ją przekonali, że powinna walczyć z globalnym ociepleniem a nie z niewiernymi?

Bożena: Żartujesz?

Leo: Nie do końca. Potrzeba nam zdeterminowanych aktywistów.

Bożena: Ale raczej nie ośmioletnich morderczyń.

Andrzej wstaje z kolan i wychodzi z klatki.

Andrzej: Mam już dość tej cholernej klatki i tego świńskiego stroju. Poza tym strasznie tu śmierdzi łajnem.

Bożena: A co mają powiedzieć świnie, która w ten sposób przeżywają całe swoje życie? Weź wytrzymaj jeszcze pół godziny, dopóki nie przyjdą dzieci…

Andrzej: Dzieci, dzieci. Już ja znam te dzieci. Do niczego nie da się ich przekonać. Za bardzo lubią kanapki z szynką, żeby przejmować się losem świnek. Tylko się ucieszą, że robimy z siebie pośmiewisko.

Bożena: Przecież jeszcze godzinę temu mówiłeś, że to dobry pomysł.

Andrzej: Godzinę temu nie siedziałem w świńskim stroju w wąskiej klatce, ubabrany odchodami i moczem. Do tego strasznie się pocę. Czy ktoś mógłby tu otworzyć okno?

Leo: Czy ktoś coś mówił? Chyba słyszałem jakieś „chrum chrum”.

Andrzej: Nie udawaj teraz, że nie rozumiesz, co do ciebie mówię.

Leo: Tak, nie wydawało mi się. Jakaś świnka coś chrumka.

Leo podchodzi do Andrzeja.

Leo: Co tam chrumkasz świnko? Chciałoby się wyjść na spacer?

Andrzej: Chrumk, chrumk.

Leo: Nie dla świni spacery, wracaj do klatki. No już! Bo zrobimy ci ubój rytualny i będziesz się koszernie wykrwawiać na oczach swoich bliskich.

Andrzej posłusznie wraca do klatki. 

Leo: Ze świniami trzeba ostro. Dasz im palec, to odgryzą ci rękę.

Andrzej: To ile jeszcze do tego apelu?

Bożena: Nie wiem. Jestem świnią. Świnie nie noszą zegarka.

Leo: Puszczę wam jakąś muzykę, żebyście się nie nudzili i pójdę się przejść. Do zobaczenia za chwilę. Bo oczywiście przyjdę obejrzeć jak wam pójdzie przekonywanie młodzieży. Swoją drogą: nie boicie się, że was wypierdolą ze szkoły?

Bożena: Chrum, chrum.

Andrzej: I tak nigdy nie lubiłem tej cholernej budy.

Leo włącza piosenkę „Closer” Nine Inch Nails z refrenem „I want to fuck you like an animal” i wychodzi.

[youtube http://www.youtube.com/watch?v=PTFwQP86BRs&w=420&h=315]

 

I want to fuck you like an animal

I want to feel you from the inside

I want to fuck you like an animal

My whole existence is flawed

You get me closer to god

 

SCENA 7

Na sali gasną światła.

Bożena: Dlaczego jest tutaj tak ciemno?

Andrzej: Oszczędzamy energię. Ludzie już dawno zapomnieli jak to jest żyć bez łatwo dostępnej energii. Wystarczy, że silniejszy wiatr zerwie przewody elektryczne i jesteśmy całkowicie bezradni. Czy wiesz, że wystarczyłyby dwa dni bez prądu w Europie, a ludzie zaczęliby umierać na ulicach? Poza tym chcę sprawdzić jak to jest żyć bez wywierania negatywnego wpływu na środowisko. Będziemy siedzieć po ciemku, dopóki nie zainstalujemy sobie paneli słonecznych.

Leo: Wyprodukowanie paneli to również koszt dla środowiska. Niektóre z używanych w nich części są produkowane z rzadkich metali szlachetnych.

Andrzej: Szybko to nie nastąpi, bo z naszych pensji musielibyśmy na panele słoneczne odkładać przez lata.

Bożena: Na szczęście są liczne możliwości zdobycia dofinansowania.

Leo: Czyli jednak nie wyrzucili was ze szkoły?

Bożena: Mało brakowało. Rada rodziców była oburzona. Pojawiły się nawet plotki, że obnażaliśmy przed uczniami nasze genitalia.

Andrzej: Ale ostatecznie udało się ich przekonać, że perfomans mający na celu ukazanie dzieciom okrucieństwa chowu przemysłowego mieście się w programie naszej szkoły, która stara się nie tylko uczyć, ale również wychowywać do wartości.

Bożena: Zgodnie z mottem Jana Pawła II „Wolności nie można tylko posiadać, nie można jej zużywać. Trzeba ją stale zdobywać i tworzyć przez prawdę”, które wisi u nas nad wejściem do szkoły. A jaka jest prawda o warunkach chowu przemysłowego, każdy widzi. A przynajmniej wczoraj zobaczyli uczniowie naszej szkoły.

Leo: No to macie szczęście, że papież wam pomógł. Dzieci zarażone HIV-em w Afryce, bo nie wolno używać prezerwatyw, nie mogą o sobie tak powiedzieć.

Bożena: Czy ty właśnie sugerujesz, że Jan Paweł II był masowym mordercą?

Leo: To ty to powiedziałaś. Ale przyznam, że doceniam Twój tok rozumowania i nie zamierzam się kłócić.

Andrzej: Dzwoniła też do nas lokalna telewizja. Bardzo ich zainteresował nasz mały performans. Chcieliby, żebyśmy o nim opowiedzieli w studio.

Bożena: Tylko mają jeden warunek. Musimy być przebrani za świnie. Czy możemy już włączyć światło?

Andrzej: Niestety nie. Ale jeśli potrzebujesz światła, to gdzieś powinny być świeczki. Choć proponowałbym ci raczej skorzystanie z opracowanej przeze mnie metody oświetlania pomieszczenia za pomocą pracy ludzkich mięśni.

Bożena: Co takiego?

Andrzej: Zainstalowałem nasz stary rower na poręcznej konstrukcji, dzięki czemu można pedałować w miejscu, a zasilana przez dynamo lampka pozwala oświetlić kawałek pokoju. Można nawet czytać książkę. O ile się szybko pedałuje.

Bożena: A mogę poświecić sobie komórką?

Andrzej: Możesz. Ale na wszelki wypadek zablokowałem wszystkie kontakty. Więc nie będziesz mogła jej więcej naładować. Więc na twoim miejscu używałbym oszczędnie baterii.

Bożena: Zwariowałeś. Nie uważasz, że powinniśmy to wcześniej przedyskutować?

Leo: Dość długo już dyskutujemy. A jakoś ciągle nic nie wymyśliliście. Więc popieram postulat Andrzeja, że czas przejść od słów do czynów.

Bożena: Przebraliśmy się za świnie. Dla ciebie to nic? Może gdybyś sam posiedział parę godzin w ciasnej, śmierdzącej klatce, to byś docenił nasze zaangażowanie.

Leo: Doceniam. Ale myślę, że potrzebujemy bardziej radykalnych rozwiązań.

Bożena: No pięknie. A długo tak mamy siedzieć po ciemku?

Andrzej: Nie wiem. Do odwołania.

Bożena: I co będziemy w tej ciemności robić?

Andrzej: Nie wiem. Możesz wsiąść na rower i poczytać książkę. Wypożyczyłem z biblioteki parę książek na temat ekologii.

Bożena: Wiesz, co? Sam sobie je czytaj. Ja tymczasem idę odwiedzić koleżankę. Jeśli będę siedzieć w świetle, którego on i tak by używała, to chyba nie przyczyniam się do nasilenia zmian klimatu?

Leo: Niby nie, ale dobrze by było, gdybyś spędzony u niej czas poświęciła na wytłumaczenie jej skali problemu. Może wcale nie musicie siedzieć przy włączonym świetle?

Bożena: Pozwól, że sama zdecyduje o czym będę rozmawiać z koleżanką. Poza tym naprawdę nie jestem przekonana, że indywidualne wybory konsumenckie mogą zmienić obecny stan rzeczy. Potrzebujemy raczej zmiany systemowej. A teraz wybaczcie mi panowie, ale mam chwilowo dość do tej groteski. Idę się rozerwać.

Bożena wychodzi. Andrzej wsiada na rower i zaczyna czytać książkę oświetloną lampką.

Wchodzi Leo. Pyta się, czy jest na widowni jakaś kobieta z dzieckiem, która dba o środowisko, a gdy jakaś się zgłosi wygłasza swój monolog, jeśli nie – i tak go wygłasza.

Leo: Czy jest dziś z nami rodzic, matka lub ojciec, którzy dbają o środowisko?

Rodzice, którzy uważają, że wszyscy jesteśmy odpowiedzialni za przyszłość planety?

Jeśli nie, skąd się biorą dzieci?

Jeśli tak, dlaczego je pan spłodził, dlaczego pani je urodziła? Dlaczego je robicie? I kolejne? Dlaczego?

Za swojego życia wasze dziecko wyprodukuje pięćset piętnaście ton węgla. To czterdzieści TIRów. Jedno dziecko to równowartość prawie 6500 lotów do Paryża. Mogliby państwo latać do Paryża dziewięćdziesiąt razy w roku tam i z powrotem, a to i tak miałoby mniejszy wpływ na środowisko niż urodzenie potomka. Nie wspominając o pestycydach i detergentach, plastiku i paliwach, które go ogrzeją. Sprowadzając na ten świat dziecko zachowali się państwo samolubnie. To okrutne skazywać innych na cierpienie. Gdyby państwu zależało na środowisku, natychmiast podcięlibyście im gardła. Albo ja mogę wyjąć nóż, zrobić to za was. Potem zniknę, a państwo przysłużycie się przyszłym pokoleniom.

Tak? Nie?

A może po prostu dopadnie ich jakaś zmutowana grypa czy inny rota wirus i będzie po sprawie.

Tak, będzie po sprawie. Z głowy. Może byłoby dla niego lepiej, gdyby się nigdy nie urodziło? Nie będę się kłócił, bo to nie leży w mojej naturze, ale środowisko się w końcu zemści. A wasze dziecko będzie musiał na to patrzeć. I nie miejcie wątpliwości, że będzie was za to obwiniać.

Leo wychodzi

 

SCENA 8

Bożena przychodzi do domu lekko podchmielona.

Bożena: O, znowu mamy światło. Czyżbyś wymyślił jak produkować energię w sposób nie szkodzący środowisku?

Andrzej: Nie do końca muszę coś w tym temacie wymyślać. Ludzkość od wieków zna takie sposoby. Choćby elektrownie wodne. Przecież młyny wodne to nic innego niż ekologiczne generatory darmowej energii.

Bożena: Boże, mam nadzieję, że nie zrobiłaś nam w domu elektrowni wodnej i przez łazienkę nie przepływa właśnie rzeka?

Andrzej: Nie. Na razie zdecydowałem się na wykorzystanie energii konwencjonalnej. Przemyślałem, co powiedziałaś i rzeczywiście nie ma sensu koncentrować się na indywidualnych wyborach konsumenckich. Zresztą nasza misja jest na tyle ważna, że możemy sobie pozwolić na wyemitowanie odrobiny CO2 atmosfery. Ostatecznie jeśli nam się powiedzie, zwróci się to środowisku z nawiązką.

Bożena: Wszyscy tak myślą o swoich działaniach. Że są takie ważne dla świata albo dla nich, że mogą sobie pozwolić na dalsze zanieczyszczanie środowiska. I dlatego nigdy nie powstrzymamy zmian klimatycznych. Bo myślimy o sobie za dobrze. A co właściwie tutaj robisz?

Andrzej: Konstruuję sztuczny wulkan.

Bożena: Całkiem cię już powaliło.

Andrzej: Nie. Dużo ostatnio czytałem, zgłębiałem temat. Amerykańscy uczeni geoinżynierowie uważają, że to jedyna droga.

Bożena: Sztuczne wulkany? No to chyba naprawdę mamy przejebane.

Andrzej: Proszę cię nie przeklinaj, tu są dzieci.

Bożena: Jakie dzieci? Ciebie już naprawdę całkiem powaliło. Nie ma tu żadnych dzieci. Nie jesteśmy w szkole.

Andrzej: Nie ma? Wydawało mi się, że słyszałem ich śmiech.

Bożena: Może to nie był śmiech, tylko niemy płacz. Może to nie były dzieci, tylko ginące gatunki.

Andrzej: Kogo obchodzą ginące gatunki?

Bożena: A kogo ty obchodzisz? Co w życiu osiągnąłeś?

Andrzej: Musisz się mnie czepiać akurat teraz? Gdy w końcu odnalazłem sposób jak uratować planetę i powstrzymać sztuczne ocieplenie?

Bożena: Przed chwilą mówiłeś, że to nie ty wymyśliłeś, tylko jacyś amerykańscy geoinżynierowie.

Andrzej: To prawda. Ale dopiero ja mam odwagę wcielić ich pomysł w życie. Wiesz jak to jest w Ameryce. Pełno ludzi ma mnóstwo świetnych pomysłów, ale żeby coś opatentować to trzeba mieć już portfel pełen pieniędzy i wysoko postawionych znajomych. Tymczasem w Polsce mogę sobie zbudować taki sztuczny wulkan na podwórku i nikt się nawet nie będzie pytał, o co z nim chodzi. Ale wszyscy mi będę dziękować, gdy już uratuję świat.

Bożena: I jak ma działać ten twój świetny pomysł?

Andrzej: Normalnie. Ponieważ nie za bardzo umiemy powstrzymać emisję gazów cieplarnianych do atmosfery, to trzeba znaleźć jakiś sposób, żeby zmniejszyć ilość światła, która dociera do ziemi, a co za tym idzie – globalne ocieplenie. No i dzięki mojemu sztucznemu wulkanowi będziemy do atmosfery emitować cząstki siarki, które będą odbijać światło słoneczne. No i już. Mniej światła dostaję się na ziemię. Planet jest uratowana.

Bożena: Mówiłeś o tym Leonardowi?

Andrzej: Jeszcze nie. Gdzieś sobie poszedł.

Bożena: To dobrze, że nie mówiłeś, bo większej bzdury w życiu nie słyszałam. Naprawdę uważasz, że rozwiązaniem problemu zaśmiecania atmosfery dwutlenkiem węgla jest dowalenie do niej jeszcze siarki? Serio serio? Biologia może nigdy nie była twoją mocną stroną. Ale tutaj nie potrzeba nawet znać się na biologii. Wystarczy odrobina zdrowego rozsądku. Którego resztki najwyraźniej ci wyparowały na skutek przegrzania mózgu. Haha. Najwyraźniej nastąpiło u ciebie globalne ocieplenie mózgu. Aż tak bardzo ci zależy na zwycięstwie, że chcesz strzelać siarką do atmosfery? Nie wiem, co za książki czytałeś, ale gdybyś je czytał dokładniej, to byś wiedział, że globalne ocieplenie to nie tylko problem wzrastającej temperatury, ale również choćby zakwaszenia oceanów. Więcej dwutlenku węgla w atmosferze, spowodowało już wzrost kwasowości oceanów o 30%. Wielka Rafa Koralowa umiera! I wszystkie piękne stworzenia na niej żyjące umierają razem z nią. Nie uratujesz jej sztucznym wulkanem.

Andrzej: To ty to potrafisz człowieka do wszystkiego zniechęcić. Prawdziwa Matka-Polka.

Bożena: Jeszcze mi za to podziękujesz. Po prostu chronię cię przed twoim samczym debilizmem. Gdyby władza nad światem był w rękach kobiet, nigdy by nie doszło do takiego zniszczenia planety. Ale wy faceci oczywiście musicie wszystko sobie podporządkować. Matka ziemia to dla was zwykła kurwa, którą należy wydymać. A jak nie chce się ruchać, to przynajmniej spuścimy się jej do atmosfery. Brawo wy!

Andrzej: Mogłabyś już przestać na mnie krzyczeć i obwiniać mnie o wszystkie błędy rasy męskiej?

Bożena: Nie, nie mogłabym. Dość już mam tego cyrku. Chcę z powrotem do mojego nudnego życia i mojego cynicznego Andrzejka!

Wchodzi z Leonardo. Również trochę podchmielony.

Leo (beka): O, przepraszam. W czymś przeszkadzam?

Andrzej: Tak.

Bożena: Nie.

Leo: Zatem? Nie wiedziałem, że mam w waszym mieście tyle fanek. Myślałem, że mnie rozerwą na strzępy.

Andrzej: Ale tylko cię upiły? Mam nadzieję, że to nie była żadna z moich uczennic i nie zrobiłeś jej dziecka?

Leo (beka): Nigdy. Nigdy nie rucham się z fankami. I zawsze używam prezerwatywy.

Andrzej: Mam nadzieję, że miałeś swoje, bo tutaj niejedna dziewczyna posunęłaby się znacznie dalej niż do przebicia szpilką kondoma, żeby mieć dziecko z taką gwiazdą.

Leo: Jak już mówiłem, nie rucham się z dziećmi. To znaczy z fankami. A już na pewno nie z fankami, które chciałyby mieć dzieci.

Bożena: To po co ci prezerwatywy?

Leo: Przezorny zawsze ubezpieczony. Nigdy nie mów nigdy.

Andrzej: Nie przejmuj się. Potrzebujemy w Polsce takich dobrych genów. Na pewno się nie zmarnują.

Leo: To ja chyba się pójdę do położyć. To był męczący dzień.

Leo idzie spać do kuchni. Bożena i Andrzej po cichu uprawiają seks na zgodę.

 

SCENA 9

Leo (przeciąga się): Kolejny piękny wiosenny dzień. Jak dobrze żyć na tej wspaniałej planecie!

Andrzej: Tylko trochę szkoda, że zmierza ona prosto do piekła.

Leo: Tak, coś sie zdaje o tym pisali w jakiejś bestsellerowej książce. “Nowy testament” to się chyba nazywa. Czytałeś?

Andrzej: Nie, ale kojarzę o co chodzi. Myślisz, że globalne ocieplenie to piekło, na które jesteśmy skazani za grzechy jakie popełniliśmy na planecie?

Leo: Zdarza mi się.

Bożena: Jednego możemy być pewni: droga do piekła z pewnością nie jest prosta, lecz raczej kręta i wyboista. Jeszcze wiele może się na niej wydarzyć.

Leo: Skoro już jesteśmy w temacie podróży, to zapomniałem wam wczoraj powiedzieć, ale mam dla was super niespodziankę. Możecie się zacząć pakować. Jedziemy na wycieczkę!

Andrzej: Dokąd? Czy transport nie przyczynia się znacząco do wzrostu emisji? Czy nie byłoby lepiej zostać w domu?

Leo: Nic się nie martw. Do portu dojedziemy pociągiem, a tam już czeka na nas katamaran zasilany na baterie słoneczne.

Bożena: Ale dokąd jedziemy?

Leo: Naszym celem jest Arktyka. Będziemy oglądać topniejące lodowce! A może po drodze uda się nawet zahaczyć o pierwszą sztuczna wyspę w całości złożoną z wyrzuconych do morza śmieci.

Andrzej: Ktoś na niej mieszka?

Leo: Jeszcze nie, o ile mi wiadomo. Za to na pewno ginie na niej mnóstwo ryb i ptaków, którym się wydaje, że ten plastik to pokarm. Jeśli znacie kogoś, kto się potrafi odżywiać plastikiem, to być może jest to dom stworzony specjalnie dla niego.

Andrzej: Zawsze chciałem mieć prywatną wyspę.

Leo: Tak jak mówię. Jeśli tylko nauczysz się odżywiać plastikiem, jest cała Twoja!

 

SCENA 10

Nasi bohaterowie płyną jachtem przez arktyczne morze racząc się drinkami. W tle leci film pokazujący rozpadające się lodowce: [youtube http://www.youtube.com/watch?v=hC3VTgIPoGU&w=560&h=315]

Andrzej: Gdy mówiłeś, że czeka na nas katamaran, wyobrażałem sobie bardziej jakąś żaglówkę, a tu widzę, że mamy do dyspozycji prawdziwy jacht.

Bożena: I obficie wypełniony barek.

Leo: Wieczory na pełnym morzu bywają długie, trzeba umieć sobie je jakoś umilić.

Bożena: Za jaką ilość emisji gazów cieplarnianych odpowiada branża alkoholowa?

Leo: Powstrzymałem się od tego, żeby sprawdzać. Trzeba mieć jakieś przyjemności.

Andrzej: Ale powiedz mi Leonardzie, teraz gdy płyniemy sami przez morze, chyba możesz mi powiedzieć. Ty tak naprawdę wierzysz w to całe globalne ocieplenie? Spójrz jak tu jest dookoła pięknie. Naprawdę myślisz, że człowiek może to wszystko zniszczyć?

Leo: Podpuszczasz mnie, co?

Andrzej: Trochę, a trochę chciałbym po prostu wiedzieć. Przecież nie możemy być aż tacy źli.

Leo: Jesteśmy nawet gorsi. Celowo ukrywamy przed sobą fakty, żeby poczuć się lepiej z samymi sobą. Tak już działa ludzki mózg. Z milionów postrzeganych informacji starannie selekcjonuje te, z którymi da się żyć w miarę bezpiecznie I wygodnie. Gdybyśmy naprawdę chcieli spróbować spojrzeć prawdzie w oczy, zobaczylibyśmy w nich rzeczywistość tak okrutną, że zmiotłaby każdego z nas w sekundę. Znając tę prawdę, nie da się żyć. Bożenko, czy dolałbyś mi jeszcze odrobinę tej wyśmienitej wódeczki?

Bożena: Ale ty poznałeś tę prawdę?

Leo: Skłamałbym mówiąc, że tak. Nikt nie jest w stanie jej do końca poznać. Ale czasami mam wrażenie, że się do niej niebezpiecznie zbliżam. W takich momentach nogi zaczynają mi mięknąć w kolanach, w głowie zaczyna się kręcić, ręce próbują przytrzymać się czegoś stałego, ale tylko bezładnie wirują w powietrzu.

Andrzej: Też tak miewam. To znak, że jesteś pijany i czas dzwonić po taksówkę.

Leo: Nie, nie. Lubię pić i wiem jak to wygląda. To coś innego. O wiele gorszego. Serio. To jak zajrzeć do głowy Boga i ujrzeć, że marzy on o analnym gwałceniu mały dzieci przez konie.

Bożena: Nie wiem, co ty bierzesz, ale najwyższy czas przestać.

Leo: Nic nie biorę, tylko czasem piję. O, moja szklanka znowu jest pusta. Gdzie ta butelka?

Bożena: Tutaj. Ale może nie pij już tyle?

Leo: Pytałeś, czy wierzę w globalne ocieplenie. To nie kwestia wiary. 97 procent klimatologów zgadza się, że globalne ocieplenie jest skutkiem działalności człowieka. Są wśród nich naukowcy z całego świata. Od Grenlandii, po Republikę Południowej Afryki. Myślisz, że się dogadali na jakiejś tajnej konferencji i zawiązali spisek, który ma na celu spowolnienie rozwoju gospodarczego Unii Europejskiej? Dlaczego mieliby to robić? Żeby zdobyć granty na badania? Przecież badać mogą cokolwiek. I pewnie nawet woleliby badać coś innego, niż zjawisko pokazujące nam jak chujowym gatunkiem jest człowiek i do czego potrafi doprowadzić planetę, jeśli tylko dać mu odrobinę władzy. Naprawdę, to nic przyjemnego. A jeszcze mniej przyjemnie się robi, gdy musisz o tym powiedzieć ludziom. Na przykład politykom, którzy działając na rzecz liberalizacji rynków, tylko powiększyli skalę katastrofy. I powiększają ją dalej. Bo oczywiście nie chcą przyjąć do wiadomości, że ich polityka jest błędna. Jacy by z nich zresztą byli politycy, gdyby przyznawali się do błędów? Dupy wołowe, nie politycy. Cała logika świata, w którym żyjemy jest napędzana przez rozwój gospodarczy. Nie zrezygnujemy z tego w imię ochrony roślinek. A zanim do odpowiednich ludzi dotrze, że nie tylko roślinki mają przejebane, ale zwierzęta również, w tym także zwierzę człowiek, będzie już za późno. Już jest za późno.

Andrzej: Upiłeś się.

Leo: I co z tego? Z czy faktu, że jestem pijany, wynika, że nie mówię prawdy? Jeśli w którymś miejscu się mylę, to śmiało, popraw mnie. Chętnie się dowiem.

Bożena: Nie wiem, czy się mylisz. Ale z pewnością wydajesz się przygnębiony. Jeśli mogę ci coś poradzić, to radziłabym ci się skonsultować z lekarzem lub terapeutą.

Leo: Wszyscy mi to mówią. Ale to nie ze mną jest coś nie tak, to ten świat.

Andrzej: Mimo wszystko ten świat jest piękny.

Leo: Tak. Bardzo piękne są te lodowce. Dlatego chciałem, żebyście zobaczyli jak topnieją. Wasze wnuki mogą już nie mieć tej przyjemności. Zmiany klimatyczne przyśpieszają. Pod lodami Arktyki znajdują się potężne złoża metanu. To gaz cieplarniany o wiele bardziej szkodliwy od dwutlenku węgla. Gdy roztopi się za dużo lodu, dostanie się on do atmosfery. Bóg jeden wie jaki będzie miało to skutek dla planety, ale pewne jest jedno. Będzie to skutek katastrofalny. Nic już nie da się zrobić.

Bożena: To dlaczego do nas przyjechałeś i wkręciłeś nas, że musi coś z tym zrobić?

Leo: Dobrze mi za to płacą. Poza tym to pewna przyjemność występować w imieniu słusznej sprawy, nawet jeśli wiemy, że jest ona z góry przegrana. Przynajmniej na koniec będę mógł powiedzieć wszystkim: A nie mówiłem?

 

SCENA 11

finałowa

W tle słychać Celine Dion śpiewającą My heart will go on: [youtube http://www.youtube.com/watch?v=zmbw8OycJrE&w=420&h=315]

A może to śpiewa topniejący lodowiec? Leo dolewa sobie jeszcze wódki, a potem wyskakuję z łodzi na dryfująca po oceanie krę. Przytula się do niej.

Andrzej: I co teraz? Czy nie powinniśmy wyruszyć mu na ratunek?

Bożena: A wiesz jak to zrobić? Mam wrażenie, że specjalnie nas tutaj zabrał, żebyśmy byli świadkami jego śmierci w objęciach topniejącego lodowca.

Andrzej wyciąga kamerę.

Andrzej: To przynajmniej to uwiecznijmy. Niech jego śmierć nie pójdzie na marne.

Bożena wyciąga telefon i zaczyna kręcić Leonarda komórką.

Bożena: Masz rację. Tyle przynajmniej możemy zrobić.

Andrzej: A potem co? Co będziemy robić?

Bożena: To samo, co wcześniej, Pinky. Ratować ludzkość przed samozagładą.

Andrzej: Myślisz, że się uda?

Bożena: Obawiam się, że nie wiem. Ale myślę, że nie mamy innego wyjścia.

 

KONIEC

Dlaczego papież chce rozstrzelać górników?

673801Wyciekł tekst papieskiej encykliki o ekologii i zmianach klimatu. W Watykanie twierdzą, że to tylko projekt, ale w Watykanie wiele rzeczy twierdzą i w większość z nich nie należy wierzyć, bo to zwykłe bajki dla dużych dzieci. A jednak fakt, że ktoś postanowił wykraść tekst, który ma zostać upubliczniony dopiero za parę dni, a lewicowy tygodnik  “L’Espresso” zdecydował się go opublikować świadczy, że sprawa jest ważna. O ile bowiem większość z tego, co mówi Kościół katolicki to trochę śmieszne, a trochę straszne, bajki dla dużych dzieci, o tyle kwestia zmian klimatycznych jest jednym z najważniejszych tematów obecnych czasów. Rzeczą decydującą o przyszłości rasy ludzkiej i naszej planety. Polskich polityków wciąż jednak mało to obchodzi. Może jednak, gdy na temat globalnego ocieplenia wypowie się najwyższy zwierzchnik Kościoła katolickiego, otwórzy to części katolików oczy. W końcu większość polskich polityków to katolicy. Ale Polscy katolicy bywają dość oporni na dogmaty swoje wiary. Niewątpliwie przydałoby się jednak niektórym wyznawcom trochę doedukować. Działaczka Greenpeace’u z Australii opowiadała mi, że część wyspiarzy wyznania katolickiego nie wierzy w globalne ocieplenie i w to, że ich wyspy zatoną, bo Bóg obiecał Noemu, że nie ześle na ziemie kolejnego potopu. Hehe.

Bóg oczywiście nic na ziemie nie ześle, bo nie istnieje. Globalne ocieplenie robimy sobie sami. Odkąd naukowcy odkryli, że spalanie paliw kopalnych może nam dostarczyć energii i wielu innych pożytecznych rzeczy. Jednak od co najmniej czterdziestu lat naukowcy alarmują, że zwiększanie się ilości CO2 w atmosferze ma tragiczne skutki dla klimatu. Średnia temperatura na ziemi podniosła się o około 0,74°C od czasów rewolucji przemysłowej i podnosi się dalej. Zmiany klimatyczne, to zresztą nie tylko podnoszenie się temperatury, ale również narastanie ekstremalnych zjawisk pogodowych, czy zwiększające się zakwaszenie oceanów, które doprowadza do obumarcia rafy koralowe. To wszystko są problemy dobrze znane, więc nie będę ich tu streszczał. To, co jest dla mnie ciekawsze, to to, że choć dla zdecydowanej większości Polaków (86%) zmiany klimatu są ważnym problemem, to jednocześnie poziom debaty medialnej na ten temat jest żenująco niski i wyznaczać go zdaje się Janusz Korwin-Mikke, znany ekspert od ekologii.

Niewątpliwie za ten niski poziom debaty odpowiada lobby węglowe i ulegli mu politycy. Całkiem niedawno Minister Środowiska wystąpił na Barbórce w stroju górnika. To tylko pozorny paradoks. Ministerstwo Środowiska już dawno – jak się zdaje – zamiast zajmować się ochroną środowiska, zajmuje się raczej jego ekspolotacją. Wysługiwanie się górnictwu, jednemu z najbrudnieszych i najbardziej deficytowych sektorów naszej gospodarki to tylko jeden z przykładów, które można by mnożyć. Na przykład przyjrzeć się działaniom MŚ w kwestii gazu łupkowego.

Nic dziwnego, że ponoć wśród polskich urzędników w Watykanie się mówi, że nowa encyklika jest „antypolska”, skoro papież sporo miejsca poświęca w niej kwestii wydobycia węgla kamiennego i związanej z tym degradacji środowiska. Franciszek zwraca też uwagę, że kraje, których przemysł energetyczny oparty jest na węglu, niszczą środowisko przez emisję dwutlenku węgla i apeluje o zaprzestanie tego procederu. Tymczasem Polska jest wśród dwudziestu krajów, które emitują najwięcej CO2. Stanowisko papieża oczywiście nie jest „antypolskie”, tylko proludzkie. Nam wszystkim będzie żyło się lepiej, jeśli będziemy mniej zatruwać środowisko. Korzystne jest to nawet dla samych górników.

Kopalnie w Polsce od dawna są deficytowe. „Polskie górnictwo węgla kamiennego zamknęło pierwsze cztery miesiące 2015 r. stratą netto 800,6 mln zł – wynika z danych katowickiego oddziału Agencji Rozwoju Przemysłu (ARP), który monitoruje wyniki branży. To ponad 6 mln zł dziennie.” Nic więc dziwnego, że właściciele starają się jak mogą ograniczyć koszta, a oczywiście najłatwiejsze do ograniczenie są koszta ludzkie. Można np. oszczędzać na bezpieczeństwie ludzi pracujących pod ziemią ludzi. Do wybuchu metanu i śmierci pięciu ludzi w kopalni Mysłowice-Wesoła pewnie by nie doszło, gdyby zarabianie pieniędzy nie było ważniejsze niż bezpieczeństwo ludzi. Z niektórych doniesień medialnych wynika, że czujniki badające stężenie metanu bywają stawiane przy nawiewach powietrza, żeby za bardzo nie pikały i nie przeszkadzały w pracy. Co więcej: władze spółki wiedziały o zagrożeniu, a jednak nie zaprzestano wydobycia. Wraz z pogarszającą się sytuacją ekonomiczną polskich kopalni, można się spodziewać, że będzie tylko gorzej. Co tam ludzkie zdrowie i życie, trzeba fedrować nasze czarne złoto. Choć może już czas zacząć nazywać węgiel „czarną śmiercią”, skoro znamy jego zgubny wpływ na środowisko i zdrowie ludzi?

Polska musi czym prędzej odejść od bycia gospodarką węglowową. Papież ma rację. Oczywiście należałoby też górnikom zapewnić inną pracę. Ale nie widzę powodu, dla którego nie mogliby się zająć produkcją paneli słonecznych, wiatraków i elektrowni wodnych. Już niedługo Bytom ma zostać siedzibą rządowej instytucji ds. energii odnawialnej. Pozostaje mieć tylko nadzieję, że polscy politycy wysłuchają głosu papieża Franciszka również uważnie jak wsłuchiwali się w głos Jana Pawła II. Zachowanie Ewy Kopacz w Watykanie pokazuje, że nie jest to niemożliwe. Pytanie tylko, czy naszym politykom starczy odwagi, żeby wprowadzać słowa papieża w czyn, czy skończy się tylko na całowaniu jego pierścieni?

Wie ich die globale Erwärmung nicht aufgehalten habe. Klimatisches Tagebuch eines engagierten Verbrauchers.

Zum Schreiben des Klimatischen Tagebuches haben mich Claus Leggewie und Harald Welzer, die Autoren des Buches Das Ende der Welt, die wir kennen, mit folgenden Worten ermuntert: „Jeder handelt mehrmals täglich gegen seine tiefsten Überzeugungen. Der in diesem Buch behandelte Fall betrifft den Energieverbrauch, den wir wider eigenes Wissen und oft ohne eine klare Notwendigkeit erhöhen, indem wir Taxis, Autos, Flugzeuge benutzen. Es gibt unzählige Beispiele dafür, wie leicht wir über den Widerspruch zwischen unseren Überzeugungen und unseren Handlungen hinweg zur Tagesordnung übergehen. Ein Beweis? Wenn Sie die Sache des Klimaschutzes bewusst angehen, legen Sie ein Tagebuch an, in dem Sie notieren werden, wie oft, in welcher Weise und in welchen Situationen Sie Ihre eigenen, aus diesem Bewusstsein hervorgegangenen Regeln verletzt haben.“ Als eine Person, die die Sache des Klimaschutzes bewusst angeht, beschloss ich, mir so ein Tagebuch anzulegen.

den 2. Dezember, 10.30 Uhr

Ich habe die Heizung aufgedreht. Weil ich das Gefühl hatte, krank zu werden. Dabei möchte ich heute wirklich nicht krank sein. Ich habe wirklich keine Zeit, krank zu sein. Es ist doch gewichtiger, dass ich gesund bleibe als das Aufdrehen der Heizung, damit sie etwas mehr wärmt.

14.30 Uhr

Ich ging mit einer Freundin zum Mittagessen und holte eine Suppe zum Mitnehmen. Dabei hatte ich für sie keinen Behälter mit, also bekam ich eine Einwegbox aus Styropor. Die Suppe war aber im Lunchmenü für 5 Zloty inbegriffen und ich hatte auf sie Lust, aber auch Sorge, dass den zweiten Gang nicht schaffe, wenn ich sie vor Ort esse,. Also nahm ich sie mit.

den 3. Dezember, 15.00 Uhr

Ich ging wegen Tabak und Lindenblütentee zum Lebensmittelladen, weil ich ein wenig erkältet war. Gegen Erkältung helfen am besten Zigaretten. Scherz. Bei Erkältung liegt man am besten unter einer Wolldecke und trinkt Tee, also habe ich keine weiteren Einkäufe geplant und keine Einkauftasche mitgenommen. Nachdem ich aber schon draußen war und den Tabak gekauft habe, kam ich zu dem Schluss, dass es sich vielleicht lohnt, auch Obst, die natürliche Quelle leicht absorbierbarer Mikroelemente und Vitamine, zu kaufen. Da ich aber keine Einkaufstasche mit dabei hatte, musste ich im Gemüselädchen eine Plastiktüte mitnehmen.

den 4. Dezember

Ich habe mir einen neuen Computer gekauft. Das heißt, einen nicht ganz neuen, weil gebrauchten. Jedoch neu, da ich immer noch meinen alten habe. Den alten habe ich vor ein paar Jahren gekauft und er konnte wirklich nicht mehr. Ständig hing er sich auf und stockte, also kam ich zu dem Schluss, dass es höchste Zeit ist, mir einen neuen zuzulegen. Obwohl ich damit zugleich das Dilemma hatte, dass der alte ja immer noch arbeitete, auch wenn er sich aufhing und stockte. Na, aber schließlich werfe ich den alten ja nicht weg, sondern gebe ihn meinem Bruder weiter, der damit bestimmt irgendetwas Nützliches anfangen wird. Zudem war der neue Computer ganz in Luftpolsterfolie eingewickelt, von der ich jetzt nicht weiß, wohin mit ihr. Nur irgendwie schade sie wegzuwerfen, so liegt sie im Sessel und schaut mich strafend an.

den 5. Dezember, 12.00 Uhr

Ich bin einkaufen gegangen. Im Gemüselädchen sagte ich zu dem Herrn, dass ich die Plastiktüte, in die er zwei Zwiebeln legte, nicht brauche, er aber scherzte:
– Immerhin ein Dekagramm mehr.
Er meinte, er verdiene mehr dank der Plastiktüte, auch wenn ich eine Weile brauchte, um den Witz zu verstehen. Also lachten wir und schließlich nahm ich diese Plastiktüte, die ich nicht wollte. Ich hoffe, er hat wirklich etwas daran verdient.

13.18 Uhr

Ein Kurier ist mit einer Sendung gekommen, was mich daran erinnerte, dass ich das Dilemma habe, ob es ethisch ist, Kurierdienste zu nutzen. Nicht nur, dass sie das Verkehrsaufkommen erhöhen, die Arbeitsbedingungen der Kuriere und auch der Sortierer schreien zum Himmel. Das Schreien zum Himmel hilf ihnen aber gar nicht, also sollte man vielleicht selbst mit dem Fahrrad all diese Dinge abholen, die man jetzt so einfach mit einem Klick im Internet kaufen kann? Es käme vielleicht teurer, aber insgesamt billiger, weil ich die Hälfte davon gar nicht kaufen würde.

den 9. Dezember

Ich habe das Telefon gegen ein neues ausgetauscht und habe jetzt wieder Gewissensbisse. Ich denke an all diese Kinder, die zur Arbeit in Gold- und Platinmienen gezwungen werden und denen wir die Freude an einem neuen Handy alle zwei Jahre verdanken. Ich möchte ihnen mal die Hand drücken können. Mich bedanken für alle diese Jahre, in denen sich meine Lebensqualität auf einem hohen technologischen Niveau gehalten hat. Wahrscheinlich werde ich jedoch keine Gelegenheit dazu haben, mir bleibt also nur, wegen ihres Schicksals einen Moment lang traurig zu sein. Vielleicht wäre es angebracht, für sie eine Kerze anzuzünden? Vielleicht sollte man sich einfach keine neuen Telefone holen? Schließlich funktioniert das alte noch und wenn man ein wenig Arbeit investieren und es entmüllen würde, dann könnte es weiterhin ganz gut funktionieren. Es hat mich zwar genervt, dass es eine schwache Kamera hatte, aber wenn ich eine gute Kamera haben will, dann muss ich mir vielleicht eine Kamera kaufen und nicht alle zwei Jahre das Handy austauschen und damit rechnen, dass irgendeine Kamera schließlich gut genug ist. Vielleicht muss ich das, aber vorläufig ist das geschehen, was geschehen ist. Ich habe ein neues Handy gekauft und habe den Vertrag mit dem Anbieter um weitere zwei Jahre verlängert. Arm sind wir.

den 10. Dezember

Unterwegs nach Lubomierz (Liebenthal, so ´ne Ortschaft im Gebirge, wo ich das Häuschen von meinen Großeltern habe) habe ich ein Hefegebäck und einen Krakauer Kringel gekauft. Das eine wurde wie das andere in Folie gepackt und ich war zu sehr in Eile, um zu protestieren. Es soll mal ein Experiment gemacht worden sein, bei dem man junge Pastoren eine Predigt über den guten Samariter schreiben ließ und dann sagte, sie haben sofort zu einem weiteren Gebäude hinzugehen und sie vorzutragen. Die meisten beeilten sich so, dass sie einen Mann, der auf dem Bürgersteig lag und einen epileptischen Anfall simulierte, nicht einmal sahen. Nur wenige blieben stehen um nachzusehen, was los ist.

den 12. Dezember

Ich bin ins Gebirge gefahren, sitze hier und schreibe ein Buch. Ich bin mit dem Zug und dem Bus gekommen, also für das Klima nicht so schlecht. Aber heute bin ich zum Beispiel mit einem Kleinbus nach Mszana Dolna gefahren, das ein wenig größer als Lubomierz ist, in dem ich das Haus von meinen Großeltern habe, und ich überlege, ob es nicht sinnlos war, zu fahren. Ich habe viele Dinge gekauft, die ich sicher gebrauchen kann, aber einen Teil davon könnte ich doch im Dorflädchen kaufen (wenn auch die meisten nicht). Im Übrigen, selbst wenn ich im nächsten Geschäft verschiedene Dinge nicht kaufen könnte, die ich mir zurecht gedacht habe, dann ist es vielleicht an der Zeit, zu lernen, wie gute Gerichte aus dem zuzubereiten sind, was im nächsten Geschäft da ist. Und nicht immer Sojamilch und getrocknete Tomaten aus dem Biedronka-Markt. Dosenbohnen sind schließlich auch ein Superprodukt, das ich in meiner Küche bis jetzt unterschätzt habe. Vielleicht ist es an der Zeit, mich mit ihnen anzufreunden? Auch wenn es besser wäre, Bohnen nicht aus der Dose zu nehmen, aber wer hat schon Zeit zum Einweichen? Obgleich, wenn ich mir schon Sorgen um das Klima mache, dann werde ich die Zeit wohl bald finden müssen.
Im Prinzip bin ich in die Stadt gefahren, weil ich gestern in die Berge zu gehen versuchte, es aber schnell wieder aufgab, da die Steigeisen, die ich anlegte, zerrissen waren und ständig zurecht gezogen werden mussten. Also dachte ich mir, neue zu kaufen. So ein Produkt sollte es letztlich in jedem zweiten Geschäft einer Gebirgsstadt geben. Schließlich gehen hier viele Leute in die Berge und brauchen so etwas ganz sicher. Es stellte sich aber heraus, dass es nicht so ist. Offenbar haben hier alle bessere Schuhe und Fähigkeiten zum Herumlaufen im Schnee. Niemand braucht Steigeisen. Also kaufte ich schlussendlich neue Schuhe. Das Gute daran ist, dass sie nicht aus Leder sind, trotzdem ganz hübsch. Alles in allem brauche ich sowieso neue Schuhe, denn für den Winter habe ich nur ein Paar Offiziersstiefel. Ich kann doch nicht überall hin in Offiziersstiefeln gehen. Vielleicht kann ich es doch? Vielleicht brauche ich diese Schuhe gar nicht? Und die anderen Produkte, die ich gekauft habe, auch nicht. Wäre ich zum Beispiel vorausschauender, hätte ich von Zuhause die Sonnenbrille mitgenommen und keine neue kaufen müssen. Ich bin aber nicht vorausschauend genug. Ich war mit anderen Dingen beschäftigt als mit den Gedanken, was ich in den Bergen brauchen könnte. Im Endeffekt habe ich ein weiteres, langfristig überflüssiges Produkt gekauft. Und das Bruttoninlandsprodukt wächst, wächst, wächst und wird die alte Welt unter sich begraben.
Noch eine Sache macht mir Kummer, an die ich gewöhnlich nicht denke. Der Strom. Ich kann nicht ohne Strom leben. Ich habe das heute verstanden, als es stark wehte und plötzlich das Licht ausging. Es war 21 Uhr und die Idee, den Rest des Abends ohne Strom und bei Kerzen zu verbringen, erschien mir unerträglich. Um so mehr, dass als ich die Kerzen endlich gefunden und angezündet hatte, sie sich als kümmerliche Stummel erwiesen. Nicht einmal Lesen ging dabei. Ich schrieb auf Facebook, dass ich keinen Strom habe und was nun. Eine Bekannte fragte, wie viel Prozent von der Batterie mir noch bleibt. (Das ist auch bezeichnend, dass ich keinen Strom habe und doch habe ich von ihm genug, um auf Facebook zu schreiben.) Ich überdachtte diese Frage und antwortete: „Im Laptop, Tablet, Handy oder im zweiten Handy?“ Als ich diese Worte schrieb, war mir ihrer doppeldeutigen Aussage bewusst. Als eine in Klimaangelegenheiten engagierte Person sollte ich nicht mit so einer technologischen Zügellosigkeit prahlen. Aber eben weil ich es nicht sollte, habe ich Lust es zu tun. Ich denke doch ständig darüber nach, wie der Stromverbrauch einzuschränken ist. Meistens schalte ich den Computer, das Tablet, das Handy aus, wenn ich sie nicht mehr benutze. Ok, nur ein Handy. Aber immer wieder.

den 15. Dezember

Ich bin immer noch in den Bergen, was meine ökologische Lebensweise unterstützt. Schon den zweiten Tag gehe ich nicht aus dem Haus. Aber ich emittiere ständig CO2, indem ich im Kamin Feuer mache, den Computer benutze usw. Als ich einen nächsten Text zum Thema Nachhaltigkeit, genauer gesagt zur Exkrementenwirtschaft, las, stieß ich auf den Gedanken, dass es unsinnig ist, nach dem Pinkeln zu spülen, nach dem Kacken reicht. Ich war mit dem Gedanken einverstanden, da die Beförderung von Wasser zur Bergspitze nur, um es gemischt mit Urin wieder hinunterzuspülen, ziemlich absurd ist. Die Reflexe sind jedoch stärker. Und ich erwische mich ständig beim Spülen nach dem Pinkeln. Ein langer Weg vom Entschluss zur Umstellung.

den 16. Dezember

Ich muss nach Kielce fahren, weil ich Zeuge in der Sache des Fotos bin, das ich mir mal mit dem Schriftzug „Papst ist Schwanz, Polen Hure“ gemacht habe. Ich weiß nicht, ob sie die Schuldigen finden werden, wenn ich doch keine Ahnung habe, wer diesen Schriftzug gemacht hat. Vermutlich bin ich aber der einzige Zeuge, da das Foto aus Berlin stammt und wenn nicht ich darauf wäre, gäbe es keine Gerichtssache. Das Gute ist, dass ich nicht angeklagt bin. Und doch muss ich unsinnigerweise nach Kielce fahren, was meine Kohlespur vergrößert, ganz zu schweigen von der Kohlespur der Staatsanwaltschaft, die das Erdöl für so sinnlose Angelegenheiten verzehrt.
Für unterwegs habe ich mir eine Schnitte mit Hummus gemacht und den Salat eingepackt, der nach dem Besuch von Tante und Onkel mit Kindern übriggeblieben ist. Ich musste in Krakau umsteigen. Den Krakauer Bahnhof hat man praktisch in ein Einkaufszentrum verwandelt, also kann man sich dort nicht wirklich irgendwo hinsetzen, wenn man nicht in einem Café, Restaurant oder einer Konditorei sitzen will, die zu einer Kette gehört. Schlussendlich fand ich ein Bänkchen, wo ich mich hinducken und die Mahlzeit zu mir nehmen konnte. Ich war sehr stolz auf mich, so etwas Oberpeinliches zu tun, wie das Essen der von Zuhause mitgebrachten Nahrung inmitten eines Handelstempels. Zwar schenkte diesem meinem Widerstandsakt niemand eine besondere Beachtung, aber das ist nicht das Wichtigste. Heute beachtete man ihn vielleicht nicht, aber morgen wird derjenige auf den Gedanken kommen, dass es vielleicht keinen Sinn hat, einen Hamburger zu holen, wenn man doch eine Schnitte von Zuhause mitbringen und es billiger, leckerer und gesünder haben kann.
Die Anhörung dauerte so lange, dass ich nicht einmal Zeit hatte, mir im Vorbeigehen etwas Weiteres zu essen zu kaufen, also nahm ich zumindest keinen weiteren Plastikbeutel mit.

den 18. Dezember

Ich bin zu einer Bekannten nach Cieszyn (Teschen) gefahren, wo mehr Ressourcen vergammeln als daheim in Lubomierz. Zum Beispiel habe ich mir drei paar Socken gekauft nur, weil sie mit der Aufschrift „fuck you“ verziert waren. Es gibt aber eine andere Sache, die mich erfreut (selbstverständlich außer, dass Ausflüge Spaß machen, die Bekannte Spaß macht und es überhaupt nett ist). Also, bei der Bekannten ist die Klospülung kaputt und um zu spülen, genügt es nicht, sie zu drücken, sondern man muss auch das Absperrventil aufdrehen. Dadurch verlangt die Handlung des Spülens einen Augenblick des Nachdenkens, anlässlich dessen ich mich erinnerte, dass das Spülen nach Pinkeln Verschwendung ist und ich es nicht tue. Ich spüle nur nach längeren Sitzungen.

den 19. Dezember

Ich bin einkaufen gegangen und habe den Baumwollbeutel nicht mitgenommen, weil ich nur ein Brötchen und eine Zeitung kaufen wollte. Selbstverständlich kamen aber noch Äpfel, eingelegte Paprika, ein zweites Brötchen dazu und letztlich hatte ich keinen Platz mehr in den Hosen- und Jackentaschen, nahm dennoch den angebotenen Plastikbeutel nicht mit.

den 20. Dezember

Ich bin nach Hause in die Bergen zurückgekommen und überlege, ob sich allein im Haus aufzuhalten, wirklich so ökologisch ist. Ich kaufe sicherlich weniger Dinge, aber die Beheizung von Häusern macht einen schwerwiegenderen Beitrag zur globalen Erwärmung aus als die Herstellung von Plastikbeuteln, die ich manchmal unabsichtlich mitnehme. Der Winter ist zwar besonders warm, aber nicht so warm, dass man im Pullover sitzen könnte. Zum Glück kommt bald meine Familie hierher und es wird energetisch effektiver.

den 27. Dezember

Und schon ist Weihnachten wieder vorbei. Wir haben ganze Tage lang konsumiert, es gelang, Handgreiflichkeiten zu vermeiden, ich bin nur drei mal Faschist genannt worden. Zum Glück war es die Mutter, die das meiste eingekauft hat, also muss ich mir die Mühe nicht machen zu errechnen, wie viel Kohlendioxid wir dabei emittiert haben. Ich habe sie aber ermahnt, als sie versuchte, Plastik im Kamin zu verbrennen. Schließlich haben wir Recycling nicht dafür, mit Abfällen zu heizen. Vermutlich habe ich sie nicht überzeugt und sie heizt weiter mit Müll, nur macht sie es so, dass ich es nicht sehe. Ich mache mir ein wenig Sorgen, ob ich von alldem nicht zugenommen habe, aber zum Glück habe ich den Stoffwechsel eines Fünfzehnjährigen, also gelang es mir, das, was ich gegessen habe, fast so schnell wieder auszuscheiden. Mal sehen, was die Waage im Fitnessstudio zeigt. Sobald es mir gelingt, sie zu erreichen. Nach dem Pinkeln nicht zu spülen, erwies sich schwieriger als ich dachte, aber langsam beginne ich, mich daran zu gewöhnen. Und mich zurückzuhalten.

den 30. Dezember

Ich bin in die Stadt zurückgekehrt und das Problem mit den Plastiktüten kommt wieder auf. Alle wollen sie mir geben, ich bemühe mich abzulehnen, aber es kommt manchmal anders. Nicht immer ist es leicht abzulehnen, manchmal ist es einfacher, sie zu nehmen und mich damit abzufinden. Das heißt, so ist es immer einfacher, trotzdem gebe ich es nicht auf. Zum Glück gibt es in meiner Straße einen Laden, in dem verschiedene Grützen, Backobst, Nüsse und Gewürze in Papiertüten eingepackt werden, also bemühe ich mich, dort einzukaufen. Früher gab es den Laden auch, aber darin arbeitete ein Typ mit einem Nazionalistenshirt, also empfinde ich ein gewisses Unbehagen beim Gedanken, dort einzukaufen. Schließlich kämpfe ich mit der globalen Erwärmung nicht, um den Nationalismus zu unterstützen. Zum Glück wechselte das Personal. Ich weiß nicht, ob ich es schon geschrieben habe, dass ich ein Veganer zu werden beabsichtige. Es wird sicher meine Kohlespur verringern, da die Fleischindustrie ja über zwanzig Prozent der CO2-Emission zu verantworten hat. Beim Gemüsekauf lässt es sich zwar schwer vermeiden, dass das Gemüse in Plastiktüten gepackt wird, aber sicherlich lässt sich das irgendwie lösen. Ich werde mich damit im neuen Jahr beschäftigen. So ein Entschluss.

Übersetzung Małgorzata A. Bartula

How I didn’t stop global warming. The Climate Diary of a concerned consumer

I started writing The Climate Diary encouraged by Claus Leggewie and Harald Welzer. In The End of the World as We Once Knew It they wrote: “every day we do things that go against our deepest beliefs. This book is about energy consumption, which we increase despite the fact that we know better and often don’t have to do it. We do it by using taxis, cars and planes. There are plenty of examples showing how easy it is for us to gloss over the contradictions between our beliefs and our behaviour. Proof? If you are aware of the climate protection issues, start writing your own climate diary, noting how often, in what way and in which situations you break your own principles stemming from that awareness.” As a person aware of the climate protection issues, I have decided to start my diary.

 

20150102_111203-e1420246164789

This is my old mobile phone which I lent to a friend to avoid feeling guilty that it’s just collecting dust.

2 December, 10:30 a.m.

I have turned the radiator up. Because I was feeling unwell. And today I really don’t want to get ill. I don’t have time to be ill. Isn’t my health more important than turning the radiator up to generate a bit more heat?

 

2:30 p.m.

I met a friend for lunch and got some soup to go. I didn’t bring a container, so I was given a disposable one made of Styrofoam. And I didn’t bring a container, because I wasn’t planning to get any takeaways. But the soup was part of the 5 złoty set and I felt like it, but I was afraid that if I ate it straightaway, I wouldn’t be able to eat the main. So I got it to take away.

 

3 December, 3 p.m.

I went to the shop to get tobacco and some linden tea, because I was coming down with a cold. There is nothing like cigarettes for colds. Joke. When you have a cold it’s best to stay under a blanket and drink tea. I wasn’t planning to get anything else, so I didn’t take my shopping bag with me. But when I was out and I got my tobacco, I decided that it might be a good idea to buy some fruit as well. After all fruit is a natural source of easily absorbed micro-elements and vitamins. But because I didn’t bring my shopping bag, I had to take a plastic one from the greengrocer.

 

4 December

I bought a new computer. Well, not exactly new, as it is second hand, but new for me, because I still have the old one. I got the old one a good few years ago and it really was on its last legs. Kept freezing all the time and stuttering, so I thought it was time to get a new one. Now I’m in a quandary, because the old one still works, even though it likes to freeze and stutter. Well, I’m not going to throw the old one away, I will give it to my brother who will find it some use, I’m sure. To make it worse, the new computer came packed in bubble wrap. And I don’t know what to do with it now. It’s a shame to chuck it, so it is sitting on the armchair, sending me reproachful looks.

 

5 December, 12 p.m.

I went shopping. In the greengrocer I told the shopkeeper that I didn’t need the plastic bag just for two onions. “Always a decagram more,” he cracked a joke. He meant that he would make more money thanks to that plastic bag. It took me a while to get his joke. So we were there, laughing and in the end I took the plastic bag, which I didn’t want. I hope he really did make some money on it.

 

1:18 p.m.

A courier brought a parcel, which reminded me about my dilemma on how to use courier services in an ethical way. As if it wasn’t enough that they increase traffic on the roads, couriers’ working conditions (as well as sorting departments employees’) are truly dismal. But since stating it doesn’t help them at all, perhaps I should instead cycle to get all those things, which are so easy to buy online with one click of a button? They might be more expensive, but all in all it would be cheaper, because I wouldn’t buy half of those things.

 

9 December

I have changed the phone and now I’m guilt tripping again. I’m thinking about all those children forced to work in gold and platinum mines, thanks to whom I can enjoy a new mobile phone every other year. I would like to be able to shake their hands one day. To thank them for all those years which kept my life on a steady, technologically advanced level. But I will probably never have the chance; I can only lament their fate fleetingly. Perhaps I should light a candle for them? Or perhaps I shouldn’t have changed the phone? After all the old one still works and if I put some work into it, if I got rid of all the junk, it would probably keep working well for quite a while longer. Admittedly I was annoyed with the crappy camera, but if I want a good camera perhaps I should get a camera and not keep changing my mobile every two years in the hope of finally getting a snapper that is good enough. Perhaps I should do just that, but for now what is done, is done. I bought a new mobile and extended my contract with the operator for two more years. Poor us.

 

grandparents house in the mountains is the one in the middle with the red roof

My grandparents’ house in the mountains is the one in the middle wight the red roof.

10 December

On my way to Lubomierz (a village in the mountains where my grandparents left me a cottage) I bought a yeast pastry and a bagel. Both were put in plastic bags and I was too much in a hurry to object. There was this experiment once when young pastors were asked to prepare a sermon on the Good Samaritan and then told to go to a different building to deliver it. Most of them were in such a hurry that they didn’t even notice a man lying on the pavement, pretending to have an epilepsy attack. Only a few of them stopped and checked if he was alright.

 

12 December

I’ve travelled into the mountains and I’m sitting here writing a book. I came by train and coach, which wasn’t too bad for the climate. Today I took a coach to Mszana Dolna, a slightly bigger town than Lubomierz where my grandparents’ house is located. I’m wondering now if it was a stupid idea. I bought a lot of things, which I will most likely need, but some of them I could have bought in the village shop (though not most of them). And anyway even if I couldn’t buy some of those things in the local shop, perhaps it is time to learn how to cook good meals using products that I can find in the nearest shop. And not just soya milk and sun dried tomatoes from Biedronka supermarket all the time. After all tinned beans are also an excellent product, one that I have not appreciated enough in my cooking up until now. Perhaps it is time to get more friendly? Non-tinned beans would be better, of course, but who has time to soak them? On the other hand if climate matters to me, perhaps I should find the time needed?

Basically I went to town, because I made an attempt at climbing yesterday, but gave up quickly. The crampons I fastened to my boots were broken and I had to adjust them all the time. So I thought I would buy myself new crampons. You would expect to be able to buy them in every other shop in a little town located in the mountains, wouldn’t you? After all a lot of people go climbing here and surely they need that kind of a product? But I found out it was not the case. Clearly people have better boots and are more skilled in walking on ice than I am. Nobody here needs crampons. In the end I bought myself a new pair of boots. One good thing is that they are not made of leather, but still quite pretty. I did indeed need a new pair of boots, as I only have a pair of riding boots for winter. And I can’t wear riding boots everywhere I go. Or perhaps I can? Perhaps I don’t need new boots at all? And some other things I bought? For example, if I had more forethought I would have brought my sunglasses from home and I would not need to buy a new pair. But I didn’t have enough forethought. I was too busy doing other things. I didn’t think about what I might need in the mountains. As a result I bought even more things, things, which I don’t need in a longer run. And the GDP keeps growing and growing, and growing. One day it will bury the old world.

There is one more thing that worries me. Usually I don’t think about it. It’s electricity. I can’t live without electricity; I understood it today. It was very windy and suddenly the lights went off. It was 9 p.m. The idea of spending the rest of the evening without power, by the candlelight, was unbearable. Even more so when I finally found and lit candles, which were just some pathetic stumps. You couldn’t even read. I wrote on Facebook that I had a power cut and asked what to do. A friend inquired how much battery I had left. (That’s quite telling too – that I can be without power, but still have enough power to write on FB.) I thought about her question and wrote: “Do you mean my laptop, tablet, mobile phone or the other mobile phone?” Of course while writing those words I was fully aware of their dubiousness. As a person concerned with the climate issues I shouldn’t be showing off with my technological overindulgence, should I? But I feel like doing it, exactly because I shouldn’t. I constantly think about reducing my energy consumption. I tend to switch off my computer, tablet and mobile when not using them. Ok, one of the mobiles. But still.

 

15 December

I’m still in the mountains, which supports my ecological lifestyle. I haven’t left the house for the second day in a row. Of course I’m still emitting CO2 by using the fireplace, my computer, and so on, and so forth. After reading another text on balanced development – on the economics of waste, to be precise – I stumbled upon the idea that it doesn’t make sense to flush the toilet after a wee; we should only do it after a poo. I agree with this thought. Getting the water to the top of the mountain just to let it out mixed with urine seems quite absurd. But it can be difficult to change one’s instinctive reactions. I still catch myself flushing after a wee. There is a long way from the resolution to the actual change.

I found out that my mobile can take panoramic pictures. That’s what it looks like.

I found out that my mobile can take panoramic pictures. That’s what it looks like.

16 December

I have to go to Kielce to stand as a witness in a case about a photo I once took of myself with the inscription that read: “Pope is a dick and Poland is a whore”. I don’t know if they can find the perpetrators; I don’t know who wrote it. And I presume I’m the only witness, as this photo was taken in Berlin. If I wasn’t in the picture, there would no case at all. At least I am not the suspect. But I still have to go to Kielce, which is stupid, because that will increase my carbon footprint. Not to mention the footprint of the prosecutor’s office, wasting fuel on such stupid cases.

I made hummus sandwiches for the road and packed a salad, which I have been eating for the third day in a row. It’s a leftover from the visit of my Auntie and Uncle and their kids. I had to change in Krakow. The railway station in Krakow has been practically turned into a shopping centre, so there is nowhere to sit down if you don’t want to sit in the chain coffee shop, a bakery or a restaurant, but in the end I managed to find a bench where I could perch and eat my meal. I was very proud of doing something so naff like eating home-made food in the middle of this retail temple. Nobody paid any attention to my act of resistance, but that wasn’t important. Perhaps today nobody notices it, but tomorrow they might themselves think that it doesn’t make sense to buy a hamburger if they can bring a home-made sandwich, which is cheaper, tastier and healthier.

The hearing went on for so long that I didn’t even have time to buy anything else to eat. At least I didn’t get another plastic bag.

 

18 December

I went to see a friend in Cieszyn, where more resources are wasted than at home in Lubomierz. For example I bought three pairs of socks just because they were decorated with an inscription saying: “fuck you”. There was one thing there that made me happy (apart from the fact that trips are generally cool, my friend is cool and it was generally nice there). The friend’s toilet was broken and it was not enough to press the button to flush, you had to open the tap too. So flushing the toilet required a moment of reflection, which gave me time to remember that flushing after a simple wee is a waste. It stopped me from doing just that. I only flushed after a longer session.

 

19 December

I went shopping and forgot to take my cotton shopping bag, because I was only supposed to buy a bread roll and a paper but, of course, there were other things: apples, pickled peppers, another bread roll. I couldn’t stuff it all into my pockets but I still refused to take the offered plastic bag.

 

20 December

I’ve come back to the house in the mountains and now I’m wondering if sitting here on my own is indeed ecological. I buy fewer things, that’s true, but heating adds more to the global warming than making plastic bags which I sometimes accidentally take. Admittedly winter this year is particularly warm, but not so warm as to sit there just in a jumper. Luckily the family will come down soon, which will make it more energy efficient.

 

27 December

Christmas, Christmas, Christmas. We ate from morning till night, we managed not to resort to a fistfight, and I was called a fascist only three times. Luckily my mother has done most of the shopping, so I didn’t have to concern myself with calculating the amount of carbon dioxide released into the air. But I did tell her off for trying to burn plastic in the fireplace. We have recycling systems; we don’t need to burn rubbish. But I don’t think I convinced her and she still burns rubbish when I’m not looking. I’m a bit worried about putting weight on, but fortunately I have a metabolism of a 15-year-old, so pretty much everything is out of my system soon after I’ve eaten it. Let’s see what the scales in the gym show though. When I finally get there. Not flushing after a wee is proving more difficult than I expected, but I am slowly getting used to it. And stopping myself.

 

30 December

I came back to the city and the plastic bag problem returned. Everybody wants to give them to me. I try to decline, with varied results. It’s not always easy to say no, sometimes it is easier to take it and just live with it. I mean, it is always easier, but I don’t give up. Luckily there is a shop on my street where they sell different types of grains, dried fruit and nuts or spices packed in paper bags. So I try to shop there. Not that this shop wasn’t there before, but I didn’t like going there because there used to be a guy who liked to wear a nationalists’ t-shirt working there. What’s the point of fighting against global warming if you support nationalism? Luckily the staff has changed. I’m not sure if I mentioned it before, but I might become a vegan. That will surely decrease my carbon footprint. Meat industry is responsible for over 20 per cent of CO2 emissions. Well, when you buy vegetables, it is difficult to stop the shopkeepers from putting them in plastic bags, but I’m sure there must be a way around it. I will tackle it in the New Year. That’s my resolution.

 

Translated by Anna Hyde

Jak nie zatrzymałem globalnego ocieplenia. Dziennik klimatyczny zaangażowanego konsumenta

Do pisania Dziennika klimatycznego, zachęcili mnie autorzy książki Koniec świata, jaki znamy Claus Leggewie i Harald Welzer, pisząc tak: „każdy codziennie wiele razy postępuje wbrew swoim najgłębszym przekonaniom. W omawianym w tej książce przypadku dotyczy to zużycia energii, które zwiększamy, wbrew posiadanej wiedzy i często bez wyraźnej konieczności korzystając z taksówek, samochodów i samolotów. Przykładów, jak łatwo nam przejść do porządku dziennego nad sprzecznością między naszymi przekonaniami a naszym postępowaniem, jest mnóstwo. Dowód? Jeśli są Państwo osobami świadomie podchodzącymi do kwestii ochrony klimatu, proszę założyć dziennik klimatyczny, w którym odnotowywać będą Państwo, jak często, w jaki sposób i w jakich sytuacjach naruszyli Państwo swoje zasady, wynikające z tej świadomości”. Jako osoba świadomie podchodząca do kwestii ochrony klimatu, postanowiłem sobie taki dziennik założyć.

To mój stary telefon, który pożyczyłem koledze, żeby nie mieć wyrzutów sumienia, że się marnuje.

2 grudnia, godz. 10.30

Podkręciłem kaloryfer. Bo poczułem się chory. A naprawdę nie chcę być dzisiaj chory. Naprawdę nie mam czasu być chory. To chyba ważniejsze, żebym był zdrowy, niż podkręcenie kaloryfera, żeby grzał trochę bardziej?

godz. 14.30

Poszedłem na obiad z przyjaciółką i wziąłem zupę na wynos. A nie miałem na nią pojemnika, więc dostałem jednorazowy ze styropianu. Nie miałem pojemnika, bo nie planowałem nic brać na wynos. Ale zupa była w zestawie lunchowym za pięć złotych i miałem na nią ochotę, ale bałem się, że jak zjem od razu, to nie dam rady zjeść drugiego dania. Więc wziąłem na wynos.

3 grudnia, godz. 15.00

Poszedłem do sklepu po tytoń i herbatę z lipy, bo trochę się przeziębiłem. Na przeziębienie najlepsze są papierosy. Żart. Na przeziębienie najlepiej leżeć pod kocem i pić herbatę, więc nie planowałem nic więcej kupować i nie wziałem torby na zakupy. Ale gdy już wyszedłem i kupiłem tytoń, uznałem, że może warto kupić też jakieś owoce, natualne źródło łatwo przyswajalnych mikroelemetnów i witamin. Ale ponieważ nie miałem torby, musiałem wziąć foliówkę w warzywniaku.

4 grudnia

Kupiłem sobie nowy komputer. To znaczy nie do końca nowy, bo używany. Ale nowy, bo ciągle mam stary. Ale stary kupiłem sobie parę lat temu i już naprawdę nie wyrabiał. Ciągle się wieszał i zacinął, więc uznałem, że najwyższy czas kupić nowy. Choć jednocześnie miałem z tym dylemat, bo przecież stary ciągle działał, choć się wieszał i zacinał. No, ale przecież nie wyrzucam starego, tylko oddam go bratu, który na pewno zrobi z niego jakiś pożytek. Do tego komputer był cały opakowany w folię bąbelkową, z którą teraz nie wiem, co zrobić. Ale żal wyrzucać, więc leży na fotelu i patrzy na mnie karcącym wzrokiem.

5 grudnia, godz. 12.00

Poszedłem na zakupy. W warzywniaku powiedziałem panu, że nie potrzebuję plastikowej torby, do której załadował mi dwie cebule, ale zażartował sobie:
– Zawsze to deko więcej.
W sensie, że zarobi więcej dzięki tej foliówce, choć chwilę mi zajęło zrozumienie tego żartu. No więc się śmiejemy i w końcu wziąłem tę foliówkę, której nie chciałem. Mam nadzieję, że naprawdę coś na tym zarobił.

godz. 13.18

Przyszedł kurier z przesyłką, co mi przypomniało, że mam dylemat, czy etycznie jest korzystać z usług kurierów. Nie dość, że zwiększa to ruch samochodowy, to do tego warunki pracy kurierów, a także pracowników sortowni błagają o pomstę do nieba. A wołanie do nieba im wcale nie pomoże, więc może należałoby samemu jeździć rowerem po te wszytkie rzeczy, które tak łatwo teraz kupić sobie jednym kliknięciem przez internet? Może wychodziłoby drożej, ale w sumie taniej, bo połowy z nich bym sobie nie kupował.

9 grudnia

Wymieniłem sobie telefon i teraz mam znowu wyrzuty sumienia. Myślę o tych wszystkich dzieciach zmuszonych do pracy w kopalniach złota i platyny, dzięki którym co dwa lata możemy cieszyć się nową komórką. Chciałbym kiedyś móc uścisnąć i rękę. Podziękować za te wszystkie lata, przez które moja jakość życia utrzymywał się tym samym wysokim technologicznie poziomie. Jednak pewnie nie będę miał takie okazji, więc pozostaje mi tylko, zasmucić się nad ich losem przez chwilę. Może należałoby zapalić im jakąś świeczkę? Może po prostu należałoby nie wymieniać telefonu? W końcu stary jeszcze działa i pewnie, gdyby nad nim popracować i wyszyścić ze śmieci, to mógłby całkiem dobrze działać dalej. Co prawda wkurzało mnie, że miał kiepski aparat, ale jeśli chcę mieć dobry aparat, to może muszę sobie kupić aparat, a nie co dwa lata zmieniać komórkę, licząc, że w którejś w końcu aparat będzie wystarczająco dobry. Może muszę, ale na razie stało się to, co się stało. Kupiłem nową komórkę i przedłużyłem umowę z operatorem na kolejne dwa lata. Biedni my.

10 grudnia

W drodze do Lubomierza (taka wioska w górach, gdzie mam po dziadkach domek) kupiłem sobie drożdżówkę i obwarzanek krakowski. Jedno i drugie zapakowano w foliowe torebki, a ja zbyt się śpieszyłem, żeby protestować. Podobno zrobiono kiedyś takie doświadczenie, że młodym pastorom kazano przygotować kazanie o dobrym samarytaninie, a następnie powiedziano, że muszą natychmiast udać się do drugiego budynku, żeby je wygłosić. Większość tak się spieszyła, że nawet nie zauważyła mężczyzny leżącego na chodniku i symulującego atak padaczki. Tylko niewielka część zatrzymała się sprawdzić, co mu się stało.

Dom w górach po dziadkach to ten z czerwonym dachem na samej górze

Dom w górach po dziadkach to ten z czerwonym dachem na samej górze

12 grudnia

Pojechałem w góry i sobie tu siedzę, pisząc książkę. Przyjechałem pociągiem i autobusem czyli nie tak najgorzej dla klimatu. Ale dziś na przykład pojchałem busem do Mszany Dolnej, która jest trochę większą miejscowością niż Lubomierz, w którym mam dom po dziadkach. I zastanawiam się, czy nie bezsensu pojechałem. Kupiłem dużo rzeczy, które pewnie mi się przydadzą, ale część z nich mógłbym przecież kupić w wiejskim sklepiku (choć większości nie). Zresztą nawet jeśli nie mógłbym kupić w najbliższym sklepiej różnych rzeczy, które sobie umyśliłem, to może czas nauczyć się robić dobre posiłki z rzeczy, które można znaleźć w najbliższym sklepie. A nie tylko ciągle mleko sojowe i pomidory suszone z Biedronki. Fasola w puszce to też w końcu super produkt, którego nie doceniałem jak dotąd w mojej kuchni. Może czas się z nią zaprzyjaźnić? Choć lepsza by była nie w puszce, ale kto ma czas na to namaczenie? Jednak skoro przejmuję się klimatem, to chyba będę musiał go znaleźć wkrótce.
Zasadniczo pojechałem do miasta, bo wczoraj próbowałem pójść w góry, ale szybko się poddałem, bo raki, które założyłem na buty były porwane i ciągle trzeba było je poprawiać. Więc pomyślałem, że kupię sobie nowe raki. W końcu taki produkt powinien być w co drugim sklepie w górskim miasteczku. W końcu wielu osób tu chodzi po górach i na pewno potrzebuje takiego produktu. Ale okazało się, że nie. Widocznie wszyscy mają tutaj lepsze buty i umiejętności chodzenia po śniegu niż ja. I nikt nie potrzebuję raków. Więc ostatatecznie kupiłem sobie nowe buty. Tyle dobrego, że nie są skórzane, a są całkiem ładne. W sumie potrzebuję nowych butów, bo mam na zimię tylko jedne oficerki. A nie mogę przecież wszędzie chodzić w oficerkach. A może mogę? Może wcale nie potrzebuję tych butów? I innych produktów, które kupiłem. Gdybym był bardziej przewidujący wziąłbym na przykład okulary przeciwsłoneczne z domu. I nie musiałbym kupować nowych. Ale nie jestem dość przewidujący. Byłem zajęty innymi rzeczami niż myślenie, co może mi być potrzebne w górach. W efekcie kupiłem kolejne zbędny mi na dłuższą metę produkt. A PKB rośnie, rośnie, rośnie i pogrzebie stary świat.
Martwi mnie jeszcze jedna rzecz, o której zazwyczaj nie myślę. Prąd. Nie potrafię żyć bez prądu. Zrozumiałem to dziś, gdy wiał silny wiatr i nagle zgasło światło. Była godzina 21.00 i pomysł, że mam teraz spędzić resztę wieczoru bez prądu i przy świeczkach wydawał mi się nie do zniesienia. Tym bardziej, gdy już znalazłem i zapaliłem świeczki, które okazały się żałosnymi ogarkami. Nie dało się przy nich nawet czytać. Napisałem na facebooku, że nie mam prądu i co teraz. I koleżanka się spytała, ile procent baterii mi zostało. (To też znamienne, że mogę nie mieć prądu, ale jednak mam go na tyle, żeby pisać na facebooku.) Zastanowiłem się nad tym pytaniem i odpisałem: „Ale w laptopie, tablecie, komórce czy drugiej komórce?” Oczywiście pisząc te słowa zdawałem sobie sprawę z ich dwuznacznego wydźwięku. Jako osoba zaangażowana w sprawy klimatu nie powininenem się obnosić z takim rozpasaniem technologicznym. Ale właśnie dlatego, że nie powiniennem, mam ochotę to robić. Przecież ciągle myśle o tym jak ograniczyć zużycie energii. Przeważnie wyłączam komputer, tablet, komórkę, gdy ich nie używam. Ok, tylko jedną komórkę. Ale wciąż.

15 grudnia

Wciąż jestem w górach, co sprzyja ekologiczniemu trybowi życia. Już drugi dzień nie wychodzę z domu. Ale oczywiście ciągle emituję CO2 paląc w kominku, używając komputera itd. Czytając kolejny tekst na temat zrównoważonego rozwoju, a konkretnie gospodarki odchodami, spotkałem się z myślą, że nie ma sensu spuszczać wody po siku, wystarczy, że się to robi po kupie. Zgodziłem się z tą myślę, bo w sumie dostarczanie wody na szczyt góry, tylko po to, żeby ją spuścić zmieszaną z moczem, jest dość absurdalne. Jednak odruchy są silniejsze. I ciągle przyłapuję się na spuszczaniu wody po siku. Długa droga od postanowienia do przestawianie się.

Okazało się, że nowa komórka ma funkcję robienia zdjęć panoramicznych. Tak to wygląda dookoła.

Okazało się, że nowa komórka ma funkcję robienia zdjęć panoramicznych. Tak to wygląda dookoła.

16 grudnia

Muszę pojechać do Kielc, bo jestem świadkiem w sprawie zdjęcia, które sobie kiedyś zrobiłem z napisem „Papierz chuj, Polska kurwa”. Nie wiem, czy znajdą winnych, skoro nie mam pojęcia, kto ten napis zrobił. A pewnie jestem jednym świadkiem, bo zdjęcie jest z Berlina i gdybym to nie ja się na nim znajdował, to sprawy by nie było. Tyle dobrego, że nie jestem oskarżonym. Ale jednak muszę jechać bezsensu do Kielc, co zwiększa mój ślad węglowy. Nie mówiąc o śladzie węglowym prokuratury, który trawi ropę na takie bezsensowne sprawy.
Zrobiłem sobie na drogę kanapki z hummusem i zapakowałem sałatkę, którą już jem trzeci dzień, bo została po wizycie ciotki z wujem i dziećmi. W Krakowie miałem przesiadkę. Krakowski dworzec zmieniono praktycznie w galerię handlową, więc za bardzo nie ma gdzie uściąśc, jeśli nie chcemy siedzieć w sieciowej kawiarni, cukierni albo restauracji, ale w końcu znalazłem jakąś ławeczkę, gdzie można było przycupnąć i zjeść posiłek. Bardzo byłem z siebie zadowolony, że robię coś tak obciachowego jak spożywanie przywiezionego z domu jedzenia w środku świątyni handlu. Nikt, co prawda, nie zwrócił specjalnej uwagi na ten mój akt oporu, ale nie jest to najważniejsze. Dziś może nie zwrócił, a jutro pomyśli, że może nie ma sensu kupować hamurgera, skoro można sobie przynieść kanapkę z domu i będzie taniej, smaczniej i zdrowiej.
Przesłuchanie tyle trwało, że nawet nie miałem czasu w biegu kupić sobie nic więcej do jedzenia, więc przynajmniej nie wziąłem kolejnej foliówki.

18 grudnia

Pojechałem do koleżanki do Cieszyna, gdzie marnuje więcej zasobów niż w domu w Lubomierzu. Na przykład kupiłem sobie trzy pary skarpetek, tylko dlatego, że były ozdobione napisem „fuck you”. Ale jest jedna rzecz, która mnie tu cieszy (poza tym oczywiście, że wycieczki są fajne i koleżanka jest fajna i generalnie jest miło). Otóż koleżanka ma zepsutą spłuczkę i nie wystarczy nacisnąć przycisk, żeby spuścić wodę, ale trzeba też odkręcić zawór. Dzięki temu czynność spuszczania wody wymaga chwili refleksji, przy okazji które przypominam sobie, że spuszczanie wody po siku, to marnotrawstwo i tego nie robię. Spuszczam tylko po dłuższym posiedzeniu.

19 grudnia

Poszedłem na zakupy i nie wziąłem bawełnianej torby, bo miałem kupić tylko bułkę i gazetę, ale oczywiście doszły jeszcze jabłka, papryka konserwowa, druga bułka i w efekcie nie miałem jak tego wszystkiego po kieszeniach schować, ale i tak nie wziąłem oferowanej foliówki.

20 grudnia

Wróciłem do domu w górach i zastanawiam się, czy rzeczywiście siedzenie tu samemu jest takie ekologiczne. Na pewno kupuję mniej rzeczy, ale przecież ogrzewanie domów stanowi poważniejszy wkład w globalne ocieplenie, niż produkcja torebek foliowych, które czasami niechcący wezmę. Zima, co prawda, wyjątkowo ciepła, ale nie na tyle, żeby siedzieć w swetrze. Na szczęście niedługo zjedzie się rodzina i będzie to bardziej efektywne energetycznie.

20141224_17552627 grudnia

Święta, świeta i po świętach. Konsumowaliśmy całymi dniami, udało się uniknąć rękoczynów, tylko trzy razy zostałem nazwany faszystą. Na szczęście to matka zrobiła większość zakupów, więc nie muszę się trudzić liczeniem, ile wyemitowaliśmy przy tym dwutlenku węgla. Ale upomniałem ją, gdy próbowała palić plastiki w kominku. W końcu nie po to mamy recykling, żeby palić śmieciami. Ale pewnie jej nie przekonałem i dalej pali śmieciami, tylko robi to tak, żebym nie widział. Trochę się martwię, czy od tego wszystkiegiego nie przytyłem, ale na szczęście mam przemianę materii piętnastolatka, więc prawie równie szybko udawało mi się wydalać to, co skonsumowałem. Zobaczymy, co pokaże waga na siłowni. Gdy już uda mi się do niej dotrzeć. Niespuszczanie wody po siku okazało się trudniejsze niż myślałem, ale powoli zaczynam się przyzwyczajać. I powstrzymywać.

30 grudnia

Wróciłem do miasta i znowu wraca problem z torebkami foliowymi. Wszyscy chcą mi je dawać, a ja staram się odmawiać, ale bywa różnie. Nie zawsze łatwo odmówić, czasem łatwiej wziąć i się z tym pogodzić. To znaczy zawsze jest tak łatwiej, ale jednak nie poddaje się. Na szczęście mam na ulicy sklep, gdzie różne kasze, bakalie i przyprawy pakują w torebki papierowe, więc staram się w nim zaopatrywać. Wcześniej też był, ale pracował w nim facet paradujący w koszulce nacjonalistów, więc czułem pewien dyskomfort, żeby tam robić zakupy. W końcu nie po to walczę z globlanym ociepleniem, żeby wspierać nacjonalizm. Na szczęście obsługa się zmieniła. Nie wiem, czy już pisałem, że zmierzam do zostania weganinem. To na pewno zmniejszy mój ślad węglowy, bo przecież przemysł mięsny jest odpowiedzialny za ponad dwadzieścia procent emisji CO2. Co prawda, gdy kupuje się warzywa, trudno uniknąć pakowania ich przez sprzedawców w folikówi, ale na pewno da się to jakoś rozwiąć. I zajmę się tym w nowym roku. Takie postanowienie.

10 Dinge, die ich gelernt habe, als ich gegen die globale Erwärmung kämpfte

fot. Anna Novotny

fot. Anna Novotny

Es lässt sich nicht alles aufzuzählen, was ich gelernt und verstanden habe und was mir das Projekt „Wetterstationen“ gegeben hat, aber ich versuche, die zehn wichtigsten Dinge auszuwählen:

1. Ich habe mich daran erinnert, was für ein wichtiges Thema die globale Erwärmung ist und warum die meisten Leute es sonst wo haben. Aber nicht dort, wo sie es haben sollten. Dennoch sitzt es immerhin in ihnen irgendwo und berührt sie irgendwie.

2. Ich habe gelernt, die Trinkflasche überall hin mitzunehmen und auch, dass sie vor dem Betreten des Flugzeugs ausgetrunken werden muss. Sie kann jedoch gleich danach in der Toilette mit Leitungswasser wieder gefüllt werden.

3. Leitungswasser schmeckt gut und ist gesund, trotzdem ziehen die meisten Menschen es vor, Flaschenwasser zu kaufen, das 2000 mal teurer ist und zudem den Planeten mit unvorstellbarer Menge Plastik zumüllt. Dazu gibt es einen hübschen Film.

4. Es gibt so viel Plastik in der Welt, dass ein Großer Pazifischer Müllfleck entstanden ist, über den ein hübscher Film Plastic Paradise entstand. Vom Plastik ernähren sich Albatrosse, was man auf den Fotos von Chris Jordan aus Midway sehen kann, und sie verrecken schließlich daran. Fischen geht es im Übrigen auch ähnlich. Die Population vieler Fischgattungen ist in den letzten vierzig Jahren um 90% gesunken. Und das Essen von Fischen, die Plastik essen, kann zu verschiedenen Krankheiten führen. Zum Beispiel zu Krebs.

5. Industriefarmen sehen auf Satellitenbildern schöner als Gemälde von Salvadore Dali aus. Und sie sind erschreckender. Kein Wunder also, dass der Konzeptkünstler Mishka Henner sie in Galerien ausstellt, man kann sie sich aber auch auf seiner Homepage ansehen.

6. Fleischessen tötet den Planeten. Die Fleischindustrie hat 18% Treibhausgasemission zu verantworten, mehr als der Transport. Um das Futter für die Tiere zu gewinnen, werden Wälder abgeholzt und an ihre Stelle GVO-Monokulturen angebaut. Diese werden mit Pestiziden zugespritzt, was den Tod von Millionen Insekten und Vögel verursacht. Dabei steigt der Fleischkonsum weiter.

7. In den letzten Jahren hat sich die Population wild lebender Tiere um 50% zurückgebildet, dafür ist die Population der Tiere in Käfighaltung, die in ihrem Leben nie Sonne gesehen haben, nie Erde berührt haben, angestiegen. Wir organisieren den Tieren so ein kleines Auschwitz, nur flächendeckend angelegt. Zudem spritzen wir sie voll mit Antibiotika, was zur Folge hat, dass diese bei uns bald aufhören werden zu wirken.

8. Manchmal muss man fliegen, auch wenn es nicht mit unseren tiefsten Überzeugungen zu vereinbaren ist. Dabei glauben manche, dass man nicht fliegen muss. Und ich bin mit ihnen einverstanden.

9. Ich bin toll, klug und inspirierend. Sogar bei Auftritten in London und Berlin. Obwohl ich endlich ordentlich Englisch lernen muss. Oder vielleicht muss ich es nicht? Wenn es so viele ausgezeichnete Dolmetscher gibt. Vielleicht sollte man ihnen die Arbeit nicht weg nehmen. Übrigens ist die auf Polnisch gelesene Poesie wunderschön. Also soll sie vielleicht auf Polnisch bleiben.

10. Alles ist möglich. Und obwohl ich bis jetzt noch auf keine Idee gekommen bin, wie man über die globale Erwärmung schreiben soll, damit das Problem die Eigentümer von Firmen verstehen, die unseren Planeten vergiften sowie die durch sie bezahlten Politiker, werde ich vielleicht noch darauf kommen. Im Übrigen – so weit ich weiß – verstehen sie es jetzt schon. Aber wir üben immer noch keinen ausreichenden Druck auf sie aus, also lohnt es sich, darüber zu schreiben und die Sachlage zu verändern.

Übersetzung: Małgorzata A. Bartula