Reflections of an Environmental Refugee

c Xianyi Shen http://bit.ly/1JP258v

c Xianyi Shen
http://bit.ly/1JP258v

Most of my days in my twenties were spent alone writing in a rented one bedroom apartment on 15th floor in Beijing’s Wudaokou District. Fast and furious, I wrote on a first generation PC which only had one function – Chinese typing software for Word. This workaholic life continued until one morning my mother called me requesting that I return home immediately: ‘Your father has been diagnosed with terminal cancer, the final stage of throat cancer.’

With the guilt of not having made a visit to my parents in a number of years, I instantly stopped everything in Beijing and flew back to Zhejiang, which now had a brand new airport near my hometown. In terms of the Confucian tradition, I was not a good daughter. Fulfilling filial duty had not really been the focus of my attention for a long time. At that time, I thought the demands of being a dutiful daughter were purely an ideological tool for suppression of women. (Years later when I read English feminist writer Juliet Mitchell‘s Women’s Estate, I thought how accurate had been here analysis that the patriarchal family order created women as secondary people.) No wonder her work was not promoted in China! But setting aside all these reservations born from my political stance, I decided to give in to my mother’s request. My father was the only person in my family I respected. Not because he was my father but because his artistic spirit was something I valued and had modeled my own artistic life on. So I left Beijing, taking all my film script work and unfinished novels with me. When I finally got to the hospital in my hometown, I saw my mother’s darting, sometimes, frantic blood shot eyes and my brother’s sallow, depressed face. I knew the situation was bad. That night, my father went through a seven hour operation – because of the spread of the cancer cells to his neck and lymph nodes, they had to remove his larynx entirely. We stayed outside of the operation room, weary and on edge, waiting for what felt like a delayed death sentence. Next morning, when my father woke up, it became apparent to both us and him that he would not be able to speak again. This was a shocking reality, as bad as his not being able to swallow water or to urinate or engage in the simplest physical tasks. He lay on his bed, staring blankly at the food tube fed through his nose and into his stomach.

My father lay on his hospital bed for three weeks. He shared his room with four other patients. During that time we saw two cancer patients die in front of us. The nurses came to remove their bodies, while the remaining family members cried in their devastation. One of the patients who died was a very young girl. She was only 12 and she had had neck cancer. She died two days after her operation. This case especially shook my father, who always believed that the mind was stronger than the physical body. He thought a body would follow the will of a mind which would prevail through any condition of physical weakness, something very much in line with Mao Zedong’s way of thinking. But the cancer ward taught him a heavy lesson. Mind is powerless when it comes to a certain illness.

My mother tried everything to improve my father’s health. Apart from the mix of western pills and traditional herbal medicines, she regularly brought him a turtle to consume, to improve his nutrition. Chinese believe that turtles are long-lived creatures and there are some organic materials in their bodies that can enhance a human body’s strength. First she cooked a turtle soup for a long time with all sorts of herbs. After my father drank the soup she would then take the turtle shell to make plastrons. He would eat the shell powder. I didn’t know if that way of eating worked for his illness. But with all the radiotherapy he did later on and the western medication, he nevertheless survived for another thirteen years.

During the days we stayed in the cancer ward, we were quite troubled by seeing so many new cancer patients being carried into the hospital and dying on their beds. The wards were full, the new patients had to sleep on makeshift beds in the corridors as well as the narrow space in between the staircases. Nurses and doctors were bombarded by demands from the patients and their families. The invalids puked, coughed, and howled, seemingly, at every possible moment. The place was like a hell on earth. There was no human dignity in a Chinese hospital like this one we stayed. Zhejiang was a fast developing industrial province with many large-scale factories, there had been lots of talk about water and soil pollution, that the factories released chemical waste into the rivers. But no one could really conduct a thorough investigation provide clear evidence of the links between heavy pollution and bad effects on human health. All the big factories were state backed. For example, many women and young kids who had never smoked, nevertheless died of lung cancer. Why was that? Some doctor theorized that airborne particles known as PM2.5 (meaning they are 2.5 micrometers or smaller) contributed to many death cases of the lung cancer patients. When inhaled, these tiny and often toxic particles would pass through lung membranes and enter the bloodstream. While they didn’t always cause cancer, they were a ubiquitous byproduct of burning coal. But in China, PM2.5 has become a part of life.

Another time I read a report from the World health Organization. It said there were 13 million Chinese people dying from cancer each year and this number was rising. According to this figure, if there were 55 million people in my province, then, one could expect that about 500,000 people were dying of cancer each year. During the last two decades, there were many ‘cancer villages’ and ‘HIV villages’ appearing in China. It said in those villages every family had someone who died of cancer or blood infection. And these cases were directly linked to environmental issues. Now even the Beijing government was quite alert about the problem. They released a report recently saying more than 70 per cent of the country’s rivers and lakes had been polluted. This made me wonder, if that was admitted by the Chinese government through official channels, then what would the percentage be according to independent organizations like NGOs or the World Health Organization? You wouldn’t want to hear the real facts. Was that the reason we Chinese only drank boiled water?

My father’s cancer was the catalyst for my thinking about the fragility of human health in relation to our environment and for an increasing sense of foreboding, indeed, gloom, in particular, about China. I saw my earlier life in Beijing, frantically living within an urban system out of control, trying to meet writing deadlines, running from computer to another job and back again, always catapulting myself into the next project, but all the time surviving with a kind of tunnel vision. My life was run through with this desire for personal achievement at any cost. The phrase rings through my mind, at any cost, which sums up so much of what China is about. My costs were personal but also political. China in the last 60 years has been driven to national goals, at any cost. The cost was becoming more and more apparent. Cancer is eating up the population, even as another industrial park is built, or power station constructed.

My mother died of terminal stomach cancer just a year after my father finally succumbed to cancer. I didn’t know how much her condition was the result of environmental contamination, or perhaps it was just widow’s cancer. But I know she had been suffering from the condition for a while and that the doctor’s had misdiagnosed her ailment—they had given her pills for a heart condition rather than for stomach cancer. After both my parents died, I felt I was indeed an environmental refugee living in western Europe. Is the rain in Spain the same rain as the rain that falls on the Huabei plain in Northern China? Is the snow that falls on a Beijing roof the same that falls on top of the People’s Palace in Warsaw? If so, there are no more places for environmental refugees. It’s the same water system on this planet Earth.

Postcards from the Baltic Sea

  1. The Palace of Culture

Before heading towards the Baltic Sea, I have to stop in Warsaw and stay in one of those over heated small hotel rooms which stink of smoke. Well, each time I visit Poland, I get a mixed sense of desolation and nostalgia. Even though this time I come here for the Weather Station’s project to do with the issues of climate change, still, I feel I am a cultural tourist – wandering in those foreign streets reminiscent of some old Polish films I watched when I was in China.  From a historical point of view, one can say Poland is a sorrowful land, that gives an impression like the solemn landscape of Siberia seen through a Dostoevsky novel. As a Chinese growing up in a communist house, we had some interesting ideological connections with East European countries. Bolesław Bierut’s name is still mentioned a lot in post-Mao era China. As I walk along some stately broad street in the center of Warsaw, I feel I am back again in Beijing, passing through a gigantic brutalist urban space, trying to find somewhere agreeable to sit and think. Actually, the more I walk around Warsaw, the more the city resembles for me Harbin – the northern capital of Chinese Manchuria. Harbin has this particular style of architecture that shows up in Warsaw: a mix of classical European mansions and brutalist socialist buildings.

The Palace of Cultural and Science was the place where I screened my film UFO In Her Eyes some years ago. I thought it was a perfect place (a gift from Soviet Union) to screen a film about totalitarianism. The building itself reminds me of my mother. For about twenty years, my mother worked in the Cultural Palace of our hometown Wenling in South East China. The Cultural Palace of my hometown was not as grand as the one here, but its function and its style were very similar – serve the people with well intentioned entertainment. And my mother was proud of her job, until one day the building was torn down along with other socialist buildings in my hometown. For some nostalgic reason, I do hope this grand building survives in Poland, not only symbolically, but also pragmatically, despite its complex ideological background.

  1. Czesław Miłosz

Last night I was drinking with some obscure Polish artists in Café Amatorska, discussing the gloomy future of our planet. ‘Stop worrying! Humans will die, but the planet is not going to die! That will be the scenario. It’s a good scenario as far as other species concerned.’ They told me in Vodka infused loud voices: ‘Human species are over-rated! The most selfish species should have been wiped out long ago’. Obviously this bunch of Poles was not Christians. ‘You know what’s the most ecological way to live?’ A painter stared at me earnestly: ‘It’s this: we humans must stop giving birth. So the most destructive species can eventually die out. Charge me with the crime of Against Humanity? Oh yes, please!’ He concluded bitterly. Perhaps they were right, and were more absolute than me. The night continued with sarcasm. But I have never been a good drinker, nor do I like to indulge in fantasies of an apocalyptic world. So I left early with a headache.

This morning, on a train to the Baltic Sea, I am clear-headed, and want to write again. I enter the dinning car, ordering a bowl of Zurek – Sour Soup – meanwhile reading a book from Czesław Miłosz. Is there any connection between this sour soup and Milosz? There must be. Both are great stuff. Sour soup is one of my favourite Polish dishes. The thick broth comes with a boiled egg and sausages, a hearty thing to eat in the cold weather. Miłosz, the exiled poet, essayist and Nobel Laureate, was someone whose poetry I loved reading when I was still writing poems in Beijing. He was hugely important in China with his books – especially ‘The Captive Mind’ and ‘Miłosz’s Alphabet’. Exiled in France then in the USA for 30 years, his writings examined the moral and psychological pressures of life under a totalitarian regime. In that respect, Milosz is similar to Aleksandr Solzhenitsyn, except the latter went through a much harder life in Stalin’s gulags. I, naturally, feel akin to these writers, especially when they talk about the dilemma of the impossibility of returning to one’s homeland, and the alienation of living in the western ‘free’ world. Even though Miłosz had a good professorial position in California, he still referred to himself as ‘The Wrong Honorable Professor Milosz who wrote poems in some unheard-of tongue’. He returned to Poland after decades of life in the west and died in Kraków at the age of 93.  Some of best lines from Milosz in my opinions are these:

On the day the world ends

Women walk through the fields under their umbrellas,

A drunkard grows sleepy at the edge of a lawn,

Vegetable peddlers shout in the street

And a yellow-sailed boat comes nearer the island,

The voice of a violin lasts in the air

And leads into a starry night.

 

And those who expected lightning and thunder

Are disappointed.

And those who expected signs and archangels’ trumps

Do not believe it is happening now.

As long as the sun and the moon are above,

As long as the bumblebee visits a rose,

As long as rosy infants are born

No one believes it is happening now.

I close the book, thinking back to the conversation we had in Café Amatorska last night about the end of the world. Yes, no one believes it is happening now, as long as the sun and the moon are above.

  1. Gdańsk

It’s a three hour train ride from Warsaw to Gdańsk. I pass the grey yellow plains of April. Ah, northern landscape, I sigh. How ironic that a southern person like me has ended up in the north. All my adult life seems to be about living in the cold and big northern cities: Beijing, London, Berlin, Zurich. And how I dream everyday about returning to a warm and lush semi tropical land. I miss the heat and those big leaves and smelly flowers. In my eyes, those small-leaved northern trees are never as beautiful as the big-leaved tropical plants. But probably there are fewer and fewer big leaved plants surviving in my tropical land. This is not only a metaphor but a reality: the tropical land is going. It only exists in our memory or imagination. It only remains in an anthropologist’s photo archive. The Amazon rainforest appears only enchanting in those well-angled expensively-produced documentary films. Perhaps the day when Claude Lévi-Strauss finished ‘Tristes Tropiques’, the tropical land had already been swallowed by the northern civilization – the process that began in England with the pre-Victorian era factory chimneys.

Gdańsk is another sorrowful place. The most famous thing in recent history about the town is perhaps its German character. After the World War One, Germans formed a majority in the city and Gdańsk was not under Polish sovereignty. In accordance with the terms of the Versailles Treaty, it became the Free City of Danzig. In  1939, Germany invaded Poland and the attack began in Danzig; later on the Soviet Union trashed the city entirely. Double rape! No wonder the country has produced those incredible poets and artists in the last century. But the future of Gdansk looks uncertain – the houses have been re-built after the war but most of houses are empty and unemployment is high. People are poor here, with all their good qualifications fading in their drawers.

I stand by the once famous port, now abandoned, with broken ships and messy cranes lit along the bank. The area by the water is waiting to be ‘developed’, to ‘shine’ again. I try to stretch my imagination, visualizing the newly built budget hotels one after another along the harbor in the next five years, with the holiday makers from all over the word coming here to kill their summer days.

  1. Sopot

This is where the famous ill-tempered German actor Klaus Kinski came from. One could not be totally convinced that the eccentric German cinema icon actually was born in this calm and pretty little Polish beach town. Now the city has a population of 40,000. Most are elderly people, and then many tourists. On the beach, the Royal Hotel stands proudly on the white sand facing the peaceful blue bay. Somehow, those grand family houses remind me of the rich town of Deauville in northern France. Maybe Poland’s Sopot is the Deauville of France, if you restrict the comparison to landscape.

In the local library I meet a little group of readers who were given some photocopied pages of my novel. In fact, three pages out of my four hundred page long novel. They admitted that they didn’t have time to read through my book. One woman told me she hadn’t read a single book for years after she had her baby. ‘Of course, I understand that,’ I reassured her and everyone else: ‘Don’t worry, we will just chat.’ So we talked about the reality of being Polish, being Chinese, being in between German power and Russia power. It seemed to me that everyone preferred to be under German influence rather than Russian influence. ‘And what about Communism?’ I asked. A blonde woman shook her head violently: ‘No, communism kidnapped our freedom. We prefer to hide in the religious’. Then a man from East Germany added: ‘And capitalism. It’s better. There is no freedom anywhere anyway.’

  1. Hel

Hel is a pine-tree covered beautiful peninsular. ‘It is the end and the beginning of Poland’, as the locals jokingly claim. It is so long and slim that nearly every house is located right next by the water, with a great sea view.

We stay in the Marine Station where they have kept members of many endangered sea species in their lab. The grey seal is a big thing in the Marine Station. They even have four infant seals in the pool at the moment. As I stare at one of the large, fat, young seal babies diving in the water, I am almost sardonically surprised that this big sea mammal has managed to survive alongside human world for so long. And their great whiskers! I can only admire them. I am told that when they sleep, if they are in the water, half of their brains remain awake, so they can detect any danger around them. But if they sleep on the land, both sides of their brains go into sleep mode. I wonder, given human’s barbarian nature, wouldn’t the seals be killed more often on the land than in the water? In order to survive, perhaps they have to learn to not sleep at all.

In the noon, there are about 20 middle school students around the age of 15 walking me through the forest by the sea. Most of them are local, born in Hel with their parents working on the island for the fishing and tourism industry. The boys impatiently want to show me all the war remains on the peninsular. The girls are talking to me about the pollution in the sea. We enter the ruins of bunkers which were built during World War II and look at the burnt forest in the southern end of the land. Young, beautiful, but vulnerable, they seem to be hopeful but also fearful to leave this place and to enter the big cities for their future.

‘Hel is the most beautiful place in Poland. Look the sea and the forest here! But I think maybe California is better.’ A 14 year old boy remarks while I gaze into the shimmering sea shore.

Standing by the edge of the water, a naïve but profound question rings in my ears: where is our future? What is our future? Well, I think the sea is our future. The sea is the place that gives birth to everything. Yet, humans don’t want the sea, Humans want the land, the useful land. One of the ancient folksongs from the Baltic Sea region goes like this:

Now I’ll sing the sea into grass, the seashore into fish,
The sea sand into malt, the sea bottom into a field.

‘Can we imagine a human world without the sea? Or, the Planet without the sea?’ I ask the students around me. They look gloomy when hearing such a question. We wander about some more, strolling by the abandoned fortifications one after another under the bright burning sun of Hel.

Vergessener Schnee

Übersetzt von Rebecca DeWald

VORSPIEL

Ein mächtiger Eisberg treibt im Meer. Wärest du ein Vogel oder ein Fisch und folgtest du dem Eisberg eine lange Weile, so würde er dich nach Grönland führen. Dort sähest du vielleicht eine tote Möwe, die erfroren im Schnee, oder das Skelett eines großen, nun seltenen Moschusochsen, das verwittert an einem Abhang liegt. Oder du träfest auf diese Inuit-Familie in ihrem kleinen Schneehaus, wo unsere Geschichte beginnt.

Womit beschäftigt sich so eine Inuit-Familie denn? Alle sitzen beieinander, wie viele Familien es tun, und kümmern sich um den Haushalt. Die Mutter kocht, ihre drei Söhne füttern die Hunde und helfen der Mutter ab und an, das Essen zuzubereiten. Der Vater starb vor langer Zeit; er kam beim Jagen in einem Schneesturm ums Leben. Tekkeit Qaasuitsup ist der jüngste der drei Söhne. Mit seinen gerade einmal neunzehneinhalb Jahren ist er bereits der Held seiner Heimat, wo ihn jeder schlicht „kluges Kerlchen“ nennt. Sein Englisch ist ziemlich gut und er ist schon weit in der Welt herumgekommen. Dabei hat er die Titelblätter von Zeitungen von Deutschland bis Amerika, von Russland bis Australien geziert. Jetzt erzählt er gerade seiner Familie von den Abenteuern seiner letzten Reise:

„… und ich hab dann den Deutschen erklärt, dass bei uns aput der Schnee am Boden ist; dass qana fallender Schnee ist, pigsipord Schneewehen, mentlana rosa Schnee und suletlana grüner Schnee. Und dass kiln Schnee ist, an den man sich erinnern kann, und naklin Schnee, den man vergessen hat, und so weiter. Die Deutschen fanden das sehr interessant und haben mich gefragt, was „erinnerter“ Schnee ist und was denn „vergessener“ Schnee sein soll. Da hab ich ihnen erklärt, dass man sich ja nicht an jeden Schnee erinnern kann, den man sieht und dass man sich im Leben eigentlich nur an bestimmten Schnee erinnert. Zum Beispiel werde ich den Schnee, der auf unseren toten Vater gefallen ist — motela — nie vergessen

1.

Nun sehen wir diesem jungen Inuk zu, wie er gemütlich in einem Bett schläft. Doch wir merken sofort, dass er nicht mehr in Grönland ist: Wir hören Großstadt- und Flugzeuglärm, die von draußen hereindringen. Die Vorhänge sind geschlossen, doch ein wagemutiger Strahl der Morgensonne tastet sich in das Dunkel des Zimmers vor.

Tekk macht die Augen auf, sieht sich in dem ungewohnten Raum um und fragt sich dann, ob er vielleicht noch träumt. Also macht er die Augen wieder zu. Der Traum, aus dem er gerade erwacht ist, passt nicht in diesen Raum. Er träumte, er schwämme mit einem jungen Eisbären. Der Bär schwamm aber viel schneller als Tekk, denn, wie jeder weiß, sind Eisbären ausgezeichnete Langstreckenschwimmer. Also musste sich Tekk in seinem Traumrennen geschlagen geben. Der Traum war so real, dass er immer noch das Gefühl hat, ein nasses Gesicht zu haben. Aber in was für einem Traum ist er denn jetzt? Tekk öffnet die Augen erneut und lässt seinen Kopf in ein weiches Kopfkissen sinken. Er sieht einen Fernseher an der Wand, einen Kühlschrank, einen Schreibtisch, einen Stuhl, einen Spiegel, einen Kleiderschrank und direkt neben seinem Bett eine Tür, die in ein Badezimmer führt. All das sieht er so klar und deutlich vor sich, dass es kein Traum sein kann. Tekk setzt sich verwirrt im Bett auf. Dann erkennt er plötzlich seinen orangen Koffer auf dem Teppich mitten im Zimmer. Seine Familie in Grönland hatte ihm den nagelneuen Koffer vor seiner Abreise geschenkt. Nun wird ihm klar, dass er nicht träumt, sondern tatsächlich irgendwo in Deutschland angekommen ist. Er muss also gestern nach seiner langen, komplizierten Reise doch hier gelandet sein. Er erinnert sich dunkel an den Reisebus und das winzige Regionalflugzeug, in den man ihn gesteckt hat, und dann an den großen, internationalen Flughafen und das riesengroße Flugzeug, wo ihm die Stewardess mit strahlendem Gesicht gratis Wein und anderen Alkohol angeboten hat. Ab da lässt sein Gedächtnis aber nach und er kann sich an nichts weiter erinnern.

Es klopft an der Tür. Tekk bleibt mucksmäuschenstill liegen. Es klopft erneut. Er hebt seine Beine vorsichtig aus dem Bett und stellt die Füße auf den Teppichboden. Jetzt hört er, wie jemand den Schlüssel umdreht und die Tür öffnet. Und da steht sie: eine junge, weiße Frau in Uniform mit einem Staubsauger neben sich auf dem Boden. Vor Überraschung sitzt Tekk schnell kerzengerade auf und fragt sie in stotterndem Englisch: „Who are you?”

Da fällt ihm auf, dass er schon eine Weile kein Englisch mehr gesprochen hat.

Als sie merkt, dass der Hotelgast noch auf seinem Zimmer ist, entschuldigt sich die Frau rasch und fragt dann auf Englisch: „Should I come back later?”

Tekk hält sie auf und bittet sie, nicht gleich zu gehen.

Die Frau dreht sich wieder um: „Ja, bitte?”

„Ich bin hier schon in Berlin, stimmt’s?”

Sie lächelt: „Ja”, antwortet sie, „das stimmt.”

„Wo genau in Berlin?”

„Sie sind hier im Hotel Kantstraße, ganz in der Nähe vom Berliner Zoo.”

„Dem Berliner Zoo?”, wiederholt Tekk ungläubig.

„Ich meine, also, Sie sind hier in einem Hotel, nicht in einem Zoo.” Dann erklärt sie in ähnlich unbeholfenem Englisch: „… aber der Berliner Zoo ist ganz in der Nähe.”

Weil Tekk nun nicht mehr antwortet, fragt die Frau erneut: „Soll ich dann jetzt sauber machen oder doch lieber später wiederkommen?”

Tekk schaut das Zimmermädchen gebannt an und schüttelt dann kaum merklich den Kopf.

Die Frau verschwindet mit ihrem Staubsauger durch die Tür und macht diese hinter sich zu. Tekk sitzt auf dem Bett und als er sich streckt, merkt er, dass er immer noch voll angezogen ist und so wohl auch geschlafen hat. Er tastet seinen Kopf ab, fühlt aber nur sein kurzes Haar. Wo ist denn nun meine Walrossfellmütze geblieben? Er liebt die alte Mütze heiß und innig und geht niemals ohne sie aus dem Haus, geschweige denn auf eine lange Reise. Plötzlich sieht er sie auf dem Schreibtisch neben dem Fenster liegen, schnappt sie sich und setzt sie sich erleichtert auf den Kopf. So fühlt er sich schon viel besser. Er reißt die Vorhänge auf und Licht strömt in das Zimmer. Er öffnet das Fenster und sieht die Skyline draußen nun dicht vor sich. Riesige Reklametafeln verdeckten die großen Wolkenkratzer. Auf einem steht „Benz”, auf einem anderen „BMW.” Er blickt nach unten und ihm kommt es so vor, als ob die Straße und die Autos darauf Spielzeuge wären. Ihm wird schwindelig, also macht er das Fenster schnell wieder zu. Jetzt läuft er noch etwas auf dem Teppichboden herum, um sich an den Raum zu gewöhnen.

Er geht ins Badezimmer. Das Waschbecken hat eine ungewöhnliche Form: Es sieht aus wie eine gewaltige Lotusblüte. Jedenfalls kommt es Tekk so vor, denn allzu viele große Blumen hat er in seinem Leben noch nicht gesehen. Als er das Waschbecken berührt, gehen automatisch Lämpchen an, wie in einem Science-Fiction-Film. Tekk starrt in das hell erleuchtete Waschbecken und will herauszufinden, wo sich darin die Glühbirnen verstecken. Schließlich gibt auf. Er muss sich sowieso erst einmal waschen. Doch der Wasserhahn hat keinen Hebel, den er betätigen könnte. Er bewegt seine Hände unter dem Wasserhahn hin und her, aber es regt sich nichts. Als er dann seinen Kopf direkt unter den Wasserhahn hält, um nachzusehen, schießt das Wasser plötzlich in Strömen heraus und direkt in sein Gesicht.

„Tiaavuluk!“, schimpft Tekk, schnappt sich ein Handtuch und trocknet sich das Gesicht ab. Frustriert macht er die Kühlschranktür auf und findet eine Auswahl an Wein- und Wodkafläschchen, nimmt sich eines heraus und trinkt den Wodka direkt aus der Flasche. Er trifft auf seine ausgetrocknete Kehle und Tekk fühlt sich schon besser. Er setzt sich aufs Bett und trinkt so rasch, als ob es nichts als Leitungswasser wäre. Er macht den Kühlschrank wieder auf und findet eine Packung Erdnüsse. Er isst sie leer, nimmt sich ein zweites Wodkafläschchen und diesmal eine Cola dazu. Als er auch dieses Fläschen fast leer getrunken hat, klopft es wieder an der Tür.

Tekk macht die Tür auf. Ein großer, gut aussehender Europäer steht vor ihm und lächelt ihn an.

„Guten Morgen. Sie müssen dann also Tekkeit Qaasuitsup sein. Darf ich hereinkommen?“

Tekk nickt. Der Mann kommt herein und schüttelt seine Hand.

„Ich heiße Hans und arbeite für den diesjährigen internationalen Klimagipfel. Ich werde Sie bei Ihrem Aufenthalt hier begleiten.“

„Zuhause nennt man mich Tekk“, antwortet Tekk etwas schüchtern.

„Alles klar, Tekk. Ich kann zwar ein bisschen grönländisch, aber ich will mich damit jetzt lieber nicht blamieren. Sind Sie zum ersten Mal in Berlin?“

„Ja“, antwortet Tekk. Dabei hat er das Gefühl, dass Hans ihn etwas herablassend ansieht, und fügt deshalb schnell hinzu: „…aber ich war schon in Kopenhagen und in Stavanger. Warst du schon mal in Stavanger?“

„Hm …“ Hans schüttelt den Kopf. Den Namen hat er noch nie gehört. „Ich bin mir nicht ganz sicher. Ist das in Dänemark?“

„Nein“, lacht Tekk. Dabei fällt Hans die laute und unbändige Stimme des jungen Mannes auf, dem es scheinbar Spaß macht, sich über Hans‘ Unwissen lustig zu machen. „Das ist in Norwegen! Die haben da so eine Domkirke. Riesig ist die.”

„Eine Domkirke?“ Hans kann dem Gefasel Tekks nicht mehr folgen. Außerdem stört ihn der strenge Wodkagestank im Zimmer.

„Ja, eine Domkirke. Eine riesengroße, alte Kathedrale. Die ist echt gruselig, wenn man reingeht.”

Hans beschließt, sich lieber nicht hinzusetzen. Er schaut auf seine Armbanduhr und gibt zu verstehen, dass sie sich wohl sputen müssen.

„Das ist alles ganz toll, Tekk. Falls ich je mal nach Stavanger komme, sehe ich mir diese Domkirche ganz bestimmt mal an. Jetzt müssen wir aber dann auch los. Lassen Sie uns erst einmal frühstücken. Natürlich nur, wenn Sie fertig sind. Danach haben wir volles Programm“.

Tekk befolgt Hans’ Anweisungen, zieht seine Wollstiefel an und geht hinter Hans zur Tür.

„Vergessen Sie Ihren Schlüssel nicht!“ Hans zieht die Schlüsselkarte aus dem Schlitz und zieht die Tür hinter sich zu.

 

2.

Die zwei sind nun in einem reizenden Café, wo sie von etlichen Gemälden und Kunstwerken an den Wänden angestarrt werden. Tekk fühlt sich auf den weichen Kissen nicht ganz wohl. Hans hat bereits Frühstück für beide bestellt und die Bedienung kommt gerade an den Tisch und serviert beiden ihre Bestellung: Hans bekommt Obstsalat, Tekk ein Omelett.

Tekk starrt auf den Teller und rührt sein Essen nicht an.

„Ich dachte, Sie mögen Eier?“, erkundigt sich Hans etwas besorgt.

„Ja, schon. Ich dachte nur … gibt’s hier denn kein Fleisch?“

„Fleisch? Ja, doch, klar. Das ist im Omelett innen drin“, erklärt Hans.

Tekk stochert mit der Gabel im Omelett herum, traut dem Ganzen aber nicht. Ja, ein bisschen Schinken ist da schon drin, den er auch schnell aufisst, aber ganz zufrieden ist er nicht. „Ich dachte, die hätten hier vielleicht richtiges Fleisch.“

„Sie möchten richtiges Fleisch? Ich kann Ihnen natürlich noch etwas Räucherschinken bestellen.“

Hans ruft die Bedienung herüber und bestellt. Wenige Augenblicke später bringt sie einen Teller mit rosa Schinken und ein paar Melonenschnitzen an den Tisch.

Jetzt ist Tekk endlich zufrieden. Er zieht sofort sein eigenes Messer aus der Tasche, das mit dem Griff aus Walrosselfenbein. Den Gästen um ihn herum läuft ein eiskalter Schauer über den Rücken, als sie dem jungen Inuk dabei zusehen, wie er die Schinkenscheiben eine nach der anderen mit seinem Messer aufspießt und sich hungrig in den Mund schiebt. Hans sieht ihm dabei zu, unterdrückt aber eine Bemerkung.

Es dauert nicht lange und Tekk hat den gesamten Schinken verschlungen. Zurück bleiben nur die Melonenschnitze.

Tekk putzt die Klinge seines Walrosselfenbeinmessers mit einer weißen Serviette und wischt sich anschließend damit den Mund ab. Jetzt endlich sagt er etwas.

„Weißt du, Hans, das Fleisch hier ist einfach zu weich. Ich mag festes Fleisch, wie Karibufleisch. Das essen wir in Grönland.“

„Ja, klar, Karibufleisch. Tut mir leid, aber das werden Sie in Deutschland leider vergeblich suchen.“

„Du solltest auch mal festeres Fleisch probieren. Das ist gut für die Zähne.“

Hans isst die letzten Bissen seines Obstsalats und sagt dann: „Ich bin Vegetarier.“

„Was ist denn ein Vegetarier?“

„Ein Vegetarier ist jemand, der kein Fleisch isst.“

„Aber warum?“, fragt Tekk seinen deutschen Begleiter voller Verwunderung: „Sind deine Zähne denn nicht gut genug?“

Hans lacht. „Meine Zähne sind einwandfrei“, sagt er, „so alt bin ich jetzt auch noch nicht! Aber mit meinen Zähnen hat das auch eigentlich gar nichts zu tun. Es ist nur so … wie soll ich sagen ….“ Er denkt ein paar Sekunden lang nach und entscheidet sich dann: „Tiere zu essen, ist schlecht für die Umwelt. Und gesund ist es überhaupt auch nicht.“

Tekk schaut Hans verdutzt an. Er würde am liebsten laut loslachen, übt sich aber in Höflichkeit und sagt deshalb nur: „Wenn ich das meiner Familie erzählen würde, würden die mich auslachen. Außer Karibus isst daheim keiner Gras.“

Hans zuckt die Schultern. „Dann bin ich eben ein Karibu. Ich esse Gras und Sie essen dann mich. Wir sind also die perfekte Nahrungskette.“

„Ihr Deutschen seid echt komisch“, sagt Tekk etwas gekränkt.

Hans trinkt seinen Kaffee aus und zieht sein Portemonnaie aus der Tasche. „Wir sollten wohl besser weiter. Ich möchte Ihnen noch etwas zeigen.“

Aber Tekk kann kaum aufstehen. Ihm ist von dem ganzen Wodka heute Morgen in seinem Hotelzimmer noch immer etwas schwindelig.

„Hier, trinken Sie lieber einen Schluck Wasser.“ Hans reicht ihm ein Glas.

3.

Wie Hans und Tekk so die Straße entlang gehen, sehen sie aus wie zwei Komödianten: Einer ist groß und schlaksig, der andere eher untersetzt; einer geht schnell mit gezieltem Gang, der andere schleicht unsicher hinterher. So stolpern sie langsam in Richtung Savignyplatz und passieren zahlreiche Cafés und Kneipen auf dem Weg. Wie er so die Straße entlang stolpert, besieht sich Tekk diese wundersame Welt, in der er heute Morgen aufgewacht ist. Jeder um ihn herum erkennt sofort, dass er eindeutig getrunken hat, und wundert sich ob des seltenen Anblicks eines betrunkenen Inuks in voller Montur, der die schicken Straßen von Berlins Modeviertel entlang taumelt. Hans muss ihn in die richtige Richtung weisen, als sie die Straße überqueren.

Sie kommen an einer Kneipe vorbei, die mit Blumen und Leuchtreklame dekoriert ist. An einem Tisch vor der Kneipe sitzt eine schöne Frau und unterhält sich mit einem Mann. Ihre nackten Beine strecken sich lang unter dem Minirock hervor und entgehen auch Tekks Blicken nicht.

Tekk taumelt auf den Tisch zu und drückt, ohne ein Wort der Warnung, seine Wange an die blassen Beine der Frau. Diese schreckt auf und schreit, als sie merkt, wie betrunken Tekk ist. Ihr Begleiter steht auf und zerrt Tekk weg. Dann brüllt er ihn an: „Mensch, was ist denn mit dir los?!“ Hans eilt herbei und befreit Tekk gerade noch rechtzeitig aus der Lage und entschuldigt sich überschwänglich bei dem aufgeregten Paar.

Ein paar Minuten später findet sich Tekk vor einem riesigen Gebäude ganz aus Glas wieder. „Das ist der Hauptsitz der Internationalen Forschungsgruppe zum Klimawandel“, erklärt Hans und zerrt Tekk in den Aufzug. „Ich möchte Ihnen den Vorsitzenden und die Veranstalter der Konferenz vorstellen.“

„Warum?“, fragt Tekk etwas trotzig. Er bekommt im Aufzug stechende Kopfschmerzen. Er kann kaum noch aufrecht stehen und ihm wird übel.

„Weil diese Leute Sie hierher eingeladen haben. Und weil sie Ihre Hotelrechnung übernehmen. Und weil sie im Gegenzug nur zu gerne einen Vortrag von Ihnen bei der Konferenz hören würden.“

Im Büro angekommen bittet man sie, einige Minuten auf den Vorsitzenden zu warten, der noch in einer Besprechung ist. Tekk nutzt die Gelegenheit und lässt sich auf das Sofa fallen. Als Hans von der Toilette zurückkommt, ist sein Freund bereits fest eingeschlafen und schnarcht friedlich und deutlich hörbar.

Hans wartet geduldig auf dem Sofa, bis einer der Veranstalter auf ihn zukommt, um ihn zu begrüßen. Sobald er sieht, in welchem Zustand sich ihr Gast befindet, schlägt er Hans vor: „Gönnen wir unserem Gast doch einen Ruhetag. Sie können ihm vielleicht die Stadt zeigen, wenn ihm danach ist. Und morgen können wir uns dann um die Konferenz kümmern.“

Hans stimmt dem zu.

Am Nachmittag geht er also mit Tekk in den Tiergarten. Hier fühlt sich der junge Inuk viel wohler und kann neue Energie tanken. Bei ihrem Spaziergang durch das Wäldchen kommen sie an einen See, in dem ein paar Enten friedlich umherschwimmen. Dann entdecken sie ein Paar in einem Kanu, das gemächlich über den Teich paddelt. Tekk starrt das kleine Kanu an und bekommt beim Anblick Heimweh. Als das Paar im Boot ihm zuwinkt, versteht er das als Einladung, rennt das Ufer entlang und springt komplett angezogen ins Wasser. Er schwimmt auf sie zu und das Paar bekommt es mit der Angst zu tun, findet die Situation aber auch amüsant, also klettert Tekk schnurstracks ins Boot.

Tekk lacht und hat Spaß in seinem neuen Kanu. Hans protestiert am Ufer, doch Tekk hat dem Mann im Boot bereits das Paddel entrissen und taucht es nun ins Wasser. Hans rennt am Ufer entlang und schreit: „Entschuldigen Sie bitte meinen Freund. Er kommt aus Grönland. Er kennt die Gepflogenheiten hier noch nicht.“

4.

Die Pressekonferenz ist für den folgenden Morgen geplant. Eine ganze Reihe an wichtigen Rednern sitzt schon auf der Bühne bereit, als die Konferenzteilnehmer den Saal betreten. Unter ihnen ist auch Tekk, der ein Namensschild an die Brust geheftet bekommen hat. Er sitzt neben Hans an der kurzen Tischseite.

Der Konferenzveranstalter hält eine kurze Ansprache, in der er alle Teilnehmer willkommen heißt und noch einmal die Notwendigkeit der Erforschung des Klimawandels betont. Kurz ist dabei deutlich untertrieben, sodass Tekk sich müde auf seinen Stuhl fläzt. Dann stellt der Veranstalter die Redner auf der Bühne vor: Wissenschaftler, Professoren, Aktivisten usw. Als Tekk an der Reihe ist, wird er schlicht als „der letzte Inuk Grönlands“ vorgestellt, „dem Ort der schmelzenden Eisberge.“ Das Publikum applaudiert aufgeregt und Kamerablitze erhellen den Saal. Hans gibt Tekk mit Gesten zu verstehen, dass er für die Fotografen aufstehen soll.

Der Veranstalter spricht weiter: „Tekkeit Qaasuitsup ist einer der letzten Inuit Nordgrönlands und wird in den kommenden Konferenztagen einen Vortrag über die traditionelle Lebensweise seiner Familie halten und uns dabei erklären, was wir von der Kultur der Inuit lernen können. Nun aber genug der Rede, lassen Sie uns mit der Konferenz beginnen …“

Nur wenige Stunden später erscheint eine Großaufnahme von Tekk mit der Walrossfellmütze auf dem Kopf in sämtlichen Berliner Zeitungen. Die Überschrift lautet jeweils „LETZTER INUK IN DER STADT!“ oder „WAS ESKIMOS VON UNSERER MODERNEN WELT HALTEN.“

Die Konferenz geht währenddessen ohne größere Zwischenfälle weiter und schon bald werden die Teilnehmer in die Mittagspause entlassen. Nun sitzen sie im Speisesaal und genießen ihr Essen mit Blick auf eine saftige Grünfläche. Einige Teilnehmer schütteln Tekk die Hand und erkundigen sich nach seiner Familie und seiner weiten Anreise. Tekk wird aber durch etwas im Freien abgelenkt.

Er verfolgt mit den Augen eine junge Frau in einem roten Kleid, die über die Grünfläche schreitet. Hans verfolgt Tekks Blick und sieht dann auch die junge Frau mit ihren langen, schwarzen Haaren, wie sie einen Raben in einem Käfig über ein Blumenbeet trägt.

„Hast du das gesehen, Hans? Den schwarzen Vogel da?“

„Ja, das war sogar ein Rabe“, antwortet Hans verwundert. „Ein Rabe als Haustier in einem Käfig … das sehe ich wirklich zum ersten Mal!“

Die Frau scheint die Blicke zu bemerken, wendet sich den beiden zu und lächelt sie geheimnisvoll an. Tekk rennt hinaus, doch als er auf der Grünfläche ankommt, ist die Frau bereits verschwunden.

„Sedna! Ich habe meine Sedna gefunden!“, ruft Tekk.

„Was meinen Sie denn mit Sedna?“, fragt Hans, der Tekk nachgegangen ist.

„Sedna! Die Meeresgöttin von uns Inuit!“

„Meinen Sie jetzt den Raben oder die junge Frau?“, fragt Hans.

„Die junge Frau! Sie heißt Sedna!“

„Alles klar, ist ja schon gut. Jetzt beruhigen Sie sich erst einmal, Tekk“, sagt Hans und schlägt vor: „Möchten Sie mir vielleicht erzählen, wer Sedna ist?“

„Ja, klar. Also: Es war einmal ein wunderschönes Inuit-Mädchen mit langen, schwarzen Haaren — eben wie die Frau hier!“. Tekk irrt immer noch unschlüssig im Garten herum und hofft darauf, dass sich das Ereignis wiederholt. „Jeder in meiner Heimat kennt ihre Geschichte. Weil Sedna so schön war, lehnte sie alle Freier ab, die um ihre Hand anhielten. Doch Sednas Familie war sehr arm, also wollte sie ihr Vater lieber verheiraten. So sagte er zu ihr: ‚Sedna, unsere Vorräte gehen zur Neige und bald müssen wir hungern. Du musst also einen Ehemann finden, der dich ernähren kann. Deshalb werde ich dich dem nächsten Freier zur Frau geben.’ Eines Tages kam ein in schwarzes Fell gekleideter Jäger zu ihrem Iglu und bat Sednas Vater um die Hand seiner Tochter. Sedna nahm den Antrag des Fremden an, obwohl sie nicht einmal sein Gesicht erkennen konnte. Also bestieg sie bald darauf das Kajak des Jägers, um mit ihm zu ihrem neuen Zuhause zu reisen. Weißt du überhaupt, was ein Kajak ist?“

„Ja, natürlich weiß ich, was ein Kajak ist. Erzählen Sie lieber weiter: Was ist dann aus ihr und ihrem komischen Ehemann geworden?“

„Sie waren sehr lange bei Schnee und Wind auf See unterwegs und die beiden Reisenden mussten vor lauter Kälte die Decken fest um sich wickeln. Während der ganzen Fahrt bekam Sedna kein einziges Mal das Gesicht ihres Mannes zu sehen. Sie gelangten schließlich zu einer Insel, doch als Sedna sich umschaute, konnte sie weit und breit nichts erkennen, weder eine Hütte, noch ein Zelt, nicht einmal Kochtöpfe. Nur nackte Felsen und kahle Klippen, soweit das Auge reicht. Ihr neues Zuhause bestand schlicht aus ein paar Fellbüscheln und Federn auf dem harten, kalten Stein. Als sie so auf den Klippen standen, baute sich der Jäger vor Sedna auf, zog sich die Kapuze vom Kopf und stieß ein bitterböses Lachen aus. Rate mal, warum!“

„Weil Sednas Ehemann kein Mann sonder ein Rabe war, stimmt‘s?“, antwortet Hans mit einem wissenden Lächeln.

„Ja, das stimmt! Ihr seid ganz schön clever, ihr Deutschen! Ihr Ehemann ist ein großer, fetter, schwarzer Rabe!“

„Und was passierte dann? Hat sie den Rest ihres Lebens mit dem bösen Vogel verbracht?“. Hans wird jetzt etwas ungeduldig, weil alle Teilnehmer um sie herum bereits mit dem Mittagessen fertig sind während Hans und Tekk noch keinen Bissen angerührt haben.

„Sedna wollte natürlich nicht mit dem hässlichen, schwarzen Vogel zusammenleben, aber sie war ja so weit von Zuhause weg! Also konnte sie nicht so einfach alleine zurückrudern …“

An dieser Stelle in der Geschichte kommt der Veranstalter herüber und unterbricht Tekk mit den Worten: „Hallo Tekk, hallo Hans! Hat Ihnen denn die Pressekonferenz heute Morgen gefallen?“

Der Veranstalter schüttelt Tekks Hand. Da erst merkt Tekk, wie hungrig er ist, springt auf und läuft zum Büfett und schaufelt sich den Teller voll.

„In der Tat. Ich hoffe nur, dass unser Freund aus Grönland eine ganze Konferenzwoche durchsteht!“, empfängt Hans den Veranstalter, während er sich Salat auf den Teller häuft.

„Machen Sie sich da mal keine Sorgen. Falls unserem Inuit-Freund hier das ganze Gerede zu langweilig wird, können Sie ihm doch die Stadt zeigen. In Berlin gibt es doch so Einiges zu sehen, das Holocaust-Mahnmal, den Checkpoint Charlie und so. Was halten Sie davon, Tekk?“

Tekk bemüht sich, zu lächeln, während er mit einem Schnitzel kämpft.

„Wie gefällt Ihnen Berlin denn soweit, Tekk? Haben Sie schon unseren bekannten Bären kennengelernt?“, fragt der Veranstalter weiter.

„Welchen Bären?“, fragt Tekk überrascht und schluckt schnell einen Schnitzelhappen. „In Deutschland gibt es Bären?“

„Ja“, antwortet der Veranstalter, „wir haben einen ganz berühmten Eisbären. Er heißt Knut.”

„Wie? Was? Echt jetzt?“, Tekk hat mittlerweile aufgehört, zu essen, und ist ganz aufgebracht.

„Wo ist er denn? Können wir ihn jetzt gleich sehen?“ Dabei sieht er Hans bittend an.

Hans lacht: „Nicht sofort“, antwortet er, „aber vielleicht etwas später, falls Sie nicht zu müde sind.“

Und schon sind sie von Journalisten umringt, die ein Foto von Tekk mit seiner Walrossfellmütze machen möchten und ihn ermutigen, in die Kamera zu lächeln. Tekk stellt sich in Pose, doch das Lächeln geht ihm nicht so leicht über die Lippen.

 

5.

Jetzt stehen Tekk und Hans in der Schlange vorm Berliner Zoo. Sie sind bei Weitem nicht die Einzigen, die in den Zoo wollen, doch schon nach einer Weile hält auch Hans zwei Eintrittskarten in der Hand.

Tekk ist sofort ganz beeindruckt von der Größe des Zoos mit seinen satten, grünen Pflanzen und den künstlich angelegten Hügeln. Er hat so einige Fragen für Hans:

„Also sammeln die Leute dann von überall her Tiere und stecken sie zum Angucken hier rein, ohne sie zu erlegen?“

„Genau, deshalb sind die Tiere ja hier. Also, ich meine, damit man sehen kann, wie denn ein Tiger so frisst und herumläuft und so.“

„Ein Tiger?!“, ruft Tekk. „Ich hab mal einem im Fernsehen gesehen. Mann, die sind ganz schön unheimlich. Denen möchte ich lieber nicht über den Weg laufen. Bitte, Hans, lass uns da lieber nicht hingehen!“

„Ok, keine Tiger für Tekk, ist notiert“, lächelt Hans und führt Tekk weiter im Zoo herum. „Ich passe schon auf, dass Sie keine Tiere zu sehen bekommen, denen Sie lieber nicht begegnen möchten. Aber Sie haben mir Ihre Geschichte ja noch gar nicht zu Ende erzählt. Ich weiß ja gar nicht, was aus der guten Sedna und ihrem hässlichen Rabenmann geworden ist!“

„Ja, also, Sedna war dann klar, dass sie einen schwarzen Vogel geheiratet hat. Da war sie natürlich ziemlich traurig und hatte auch ganz schön Angst vor ihm, also hat sie dann versucht, zu fliehen. Doch nach jedem Versuch schleifte sie der große Vogel bis an den Klippenrand und drohte damit, sie ins Meer zu stoßen. Gleichzeitig aber bat er sie, ihn nicht zu verlassen, weil er sonst so einsam wäre. Also lebte sie als Frau des Raben auf dem nackten Felsen. Tagein, tagaus flog der Rabe aus und brachte rohen Fisch zurück, den sie tagein, tagaus essen musste. So weinte sie jeden Tag und schluchzte den Namen ihres Vaters, den die arktischen Winde dann weit hinaus bis hin zu Sednas Vater trugen. Dieser erkannte den Ruf seiner Tochter im Wind und dann, eines Tages …“

Tekk hält inne. Vor sich erkennt er plötzlich riesige, ihm unbekannte Tiere und kann sich nicht mehr auf seine Geschichte konzentrieren. Angst und Furcht verzerren sein Gesicht beim Anblick der Gorillas, die er noch nie zuvor gesehen hat. Als er diesen ungeheuren Menschenaffen aber so gegenübersteht, bekommt er einen Lachanfall und bricht dabei schon fast in Tränen aus.

„Vielleicht sind das ja doch Menschen, meinst du nicht?“, fragt er Hans mit bebender Stimme.

Als einer der Gorillas auf sie zukommt, verstummt Tekk, fällt schlagartig auf die Knie, mit dem Gesicht zum Käfig, und betet den Gorilla an.

Hans beobachtet Tekks merkwürdiges Verhalten, verzieht dabei zwar etwas das Gesicht, verkneift sich aber eine Bemerkung.

Dann treten sie an das Giraffengehege heran. Tekk sieht sich die langhalsigen Tiere genau an und ist schwer beeindruckt.

„Ich hätte auch gern einen so langen Hals, da könnte ich Feinde schon von Weitem sehen!“. Dann kniet er erneut nieder und sagt: „Hans, wir müssen beten, sonst rächen sie sich eines Tages noch an uns.“

Hans zuckt die Schultern und sieht zu, wie Tekk die Tiere anbetet und dabei unverständlich murmelt.

Schließlich kommen sie zur bekanntesten Touristenattraktion des Zoos, dem Eisbären. Das Gehege ist mit Besuchern gesäumt, die alle ihre Fotoapparate und Smartphones im Anschlag haben. In den Nachrichten heißt es, dass der Eisbär sich seit ein paar Tagen nicht hat blicken lassen.

Doch sobald Tekk an den Zaun herantritt, ändert sich die Stimmung. Hinter den Felsen wird langsam ein großer, weißer Tierkörper sichtbar. Die Besucher bringen alle gespannt ihre Kameras in Ausgangsstellung. Tekk starrt den berühmten Knut an, der sich auf einem Felsbrocken beim Wasserbecken niedergelassen hat und gelangweilt und einsam vor sich hinstarrt. Er betrachtet das seichte Wasser und merkt nichts von all den Besuchern und Kamerablitzen.

„Oh Tekk, da haben Sie aber ganz schön Glück, dass Sie unseren Lokalhelden kennenlernen können! Er hat uns schon ganze 2 Mio. Euro Umsatz eingebracht“, erklärt Hans sichtlich erfreut.

„Wie das denn?“, fragt Tekk.

„Wie? Sehen Sie sich doch mal an, wie viele Besucher hier sind! Die haben alle Eintrittskarten gekauft, um den Eisbären zu sehen.“

„Knut …“, murmelt Tekk. „In Grönland stehen wir Eisbären nicht gern so nah gegenüber. Wenn wir ihnen begegnen, wünschen wir ihnen Glück und hoffen, dass sie nicht noch näher kommen.“

In dem Moment kommt eine Schulklasse zum Gehege. Die Kinder stoßen Tekk zur Seite, springen wild umher und wollen alle den Eisbären sehen, den Superstar des Zoos.

„Naja, Knut war in den letzten Monaten auch nicht sehr glücklich. Einige Tierverhaltensexperten sagen, er vermisst seine Heimat, oder dass er eine Gefährtin braucht. Er sieht ja auch etwas traurig aus. Manchmal kommt er nicht einmal zum Schwimmen heraus und liegt auch nicht mehr wie früher in der Sonne. Er versteckt sich nur noch in seiner Höhle, wo keiner ihn sehen kann.“

Tekk scheint das sehr gut zu verstehen, denn er sagt: „Ja, das würde ich auch tun, wenn man mich in einen großen Käfig stecken würde. Länger als drei Tagen würde ich das bestimmt nicht aushalten.“

Je länger er den Eisbären betrachtet, desto näher geht ihm dessen Lage. Er steht wie angewurzelt vor dem Gehege, als ob ihn etwas im Bann hält. Er umfasst die Zaunpfosten und verfolgt mit den Augen den Eisbären genau. Dann murmelt er wie im Traum: „Ich glaube, er erkennt mich …“

Und tatsächlich scheint Knut Tekks Blick zu erwidern. Die Augen des Tiers sind voller Trauer, doch ein Funken Hoffnung blitzt in ihnen auch auf. Tekk ist wie in Trance und murmelt weiter: „Oh, Hans“, sagt er, „er beobachtet mich. Ich glaube, er erkennt mich …“

 

6.

Ein Windstoß erschüttert den Zoo und bringt den Straßenlärm einschließlich Sirenen mit sich. Da brummt Knut plötzlich sorgenvoll und wütend und zieht sich langsam in seine Höhle zurück, um sich wieder zu verstecken. Dabei schüttelt er sich, reibt sich die Augen und man möchte meinen, er wäre kurz vor einer Ohnmacht. Hans fragt, ob es ihm denn gut gehe. Tekk antwortet nicht, sondern rüttelt nur mit gesenktem Kopf am Zaun. Plötzlich, als ob er aus einem Traum erwacht wäre, fährt Tekk mit seiner Geschichte von dem schwarzen Raben fort.

„Also, ich habe dir ja erzählt, dass Sedna den Raben geheiratet hat und sich nun jede Nacht an den Klippen die Augen ausheulte. Eines Tages hörte Sednas Vater das Weinen seiner Tochter im schneedichten Wind. Da fühlte er sich plötzlich schuldig, was seine Tochter wegen ihm erleiden musste und er entschloss sich, sie zu befreien. Er schlachtete ein großes Walross als Proviant für die Seereise, packte sein Kajak mit Lebensmitteln und Wasser und folgte dem Weinen. So paddelte er drei Tage lang durch die arktischen Gewässer bis zu Sednas neuem Zuhause. Als er sich der Insel von Sednas Ehemann näherte, sah er auf den Klippen einen roten Umriss und erkannte sofort seine Tochter in dem roten Kleid, das sie bei ihrer Abreise trug. Der Anblick ihres Vaters freute und überraschte sie sehr und sie kletterte schnell in sein Kajak, um mit ihm zurück nach Hause zu fahren. Nach einigen Stunden aber sahen Sedna und ihr Vater hinter sich in der Ferne einen schwarzen Fleck am Himmel. Beide wussten sofort, dass es Sednas wütender Ehemann war, der sie verfolgte.“

An dieser Stelle in der Geschichte heult der Eisbär zweimal in seiner Höhle auf, eben so, als ob er die Geschichte hören und erkennen würde. Dann tritt er wieder aus seiner Höhle heraus. Tekk wird mucksmäuschenstill: Er fühlt sich vom Bären wie magisch angezogen und es scheint, als ob dieser Tekks Blick erneut erwidert.

„Vielleicht sollten wir zwischen den Besuchern durch um den Zaun herum laufen“, schlägt Tekk vor, „So merken wir, ob der Bär mich wirklich erkennt.“

Als sie um das Gehege laufen, verliert der Eisbär Tekk zuerst aus den Augen. Nach kurzer Zeit entdeckt er ihn aber wieder in der Menge und es ist ganz so, als ob ein Blitz zwischen ihren Augen funkelte. Doch dann lenken zwei Wärter den Eisbären mit einem großen Gummiseehund ab, den sie in das Gehege werfen in der Hoffnung, das niedergeschlagene Tier würde sich endlich etwas bewegen. Das scheint Knut wütend zu machen, denn er springt von einem Felsen herunter und zerfetzt den Gummiseehund.

Tekk dreht sich angewidert weg. Er zerrt Hans vom Gehege weg zu einer Bank unter einem Baum. Mit einem Seufzen fährt er mit seiner Geschichte fort: „Also dann segelte der große, schwarze Rabe im Wind hinter seiner Frau und ihrem Vater her und holte die beiden immer mehr ein. Als er nahe genug war, fing er an, das Kajak anzugreifen. Sednas Vater versuchte, sich mit dem Paddel zu verteidigen, doch verfehlte den Raben immer wieder, der sie immer weiter attackierte. Dann flog er bis dicht an die Meeresoberfläche und schlug mit den Flügeln, bis sich ein böser Sturm zusammenbraute. Die stille See wurde zu einem tobenden Meer und schmiss das winzige Kajak zwischen den Wogen hin und her. Sednas Vater bekam es mit der Angst zu tun, ergriff schließlich seine Tochter und warf sie über den Kajakrand hinaus ins Meer. „Hier“, rief er, „hier, nimm deine kostbare Frau, aber tu mir bitte nichts. Nimm sie schon!“ Sedna schrie und kämpfte während ihr Körper im eisigen Wasser immer tauber wurde. Sie schwamm zum Kajak hin und hielt sich mit den Fingern am Bootsrand fest. Doch ihr Vater — voller Furcht vor dem tobenden Sturm — dachte nur an sich, wie er es schon immer getan hat. Er schlug mit dem Paddel auf die Finger seiner Tochter ein. Sedna schrie vor Schmerzen auf und bat ihn vergeblich, aufzuhören. Ihre Knochen zerbrachen und ihre eiskalten Finger glitten ins Meer. Dort verwandelten sie sich einer nach dem anderen in Seehunde und schwammen unter der Wasseroberfläche davon. Sedna kämpfte sich erneut zum Kajak ihres Vaters vor und versuchte, hineinzuklettern, doch ihr Vater ergriff erneut das Paddel und schlug nun auf die Hände seiner Tochter ein. Sednas eiskalte Hände erstarrten und wurden von ihrem Körper getrennt. Die fingerlosen Hände trieben auf den Meeresgrund und verwandelten sich dort in Wale und Walrosse. Sedna fehlte nun alle Kraft und sie sank selbst auf den Meeresgrund.“

„Was für eine traurige Geschichte!“, ruft Hans entrüstet. „Der Vater ist ja noch gemeiner als der Rabe.“

Tekk fährt fort: „In ihrer Verzweiflung verwandelte Sedna all ihr übrigen Körperteile in Bewohner der Meere: Ihr Haar wurde zu Millionen von Krabben und Fischlein, ihre Gedärme zu Hummern und Kraken, ihre Sorgen zu Algen und ihre Sehnsucht wurde zu einer Sanddüne am Strand. Ihr rotes Kleid verwandelte sich schließlich in den Berg Mara in Richtung Nordpol, um die Menschen vor den eisigen Winden zu beschützen. So konnten nun all die hungrigen Inuit-Familien ihr Essen aus den üppig gefüllten Ozeanen fangen und ihre Hütten am Fuße des Berges errichten. Und deshalb ist es bei uns Brauch, dass Jäger sich nach erfolgreicher Jagd in Richtung des Mara-Bergs verneigen und jedem Seehund ein paar Tropfen Wasser ins Maul rieseln lassen, bevor sie ihn letztlich erlegen. Als Dank der Sedna, unserer Meeresgöttin.“

„Aber was ist denn aus diesem bösen Vater und dem abscheulichen Vogel geworden?“, fragt Hans.

„Der Vater und der böse Vogel wurden beide von einem Eisbären gefressen. Der Eisbär war nämlich tatsächlich der Herrscher der Region und wusste, was überall vor sich ging. Deshalb bestrafte er den Raben und den Vater.“

Tekk ist am Ende seiner Geschichte angelangt. Beide sind nun still und starren in die Ferne. Der Eisbär in seinem Gehege hat sich mittlerweile wieder in seiner Höhle versteckt. Hans sieht deshalb die Gelegenheit zum Aufbruch gekommen. Er muss Tekk aber versprechen, dass sie Knut am nächsten Tag noch einmal besuchen kommen.

7.

Tekks Abend verläuft ohne weitere Vorkommnisse. Er sitzt gerade in einem stattlichen Restaurant und ihm werden die schönsten Meeresfrüchte und das prachtvollste Fleisch aufgetischt. Kerzen erhellen den Tisch und lassen den Rotwein tiefrot und das Bier golden schimmern. Doch Tekk bringt nur zwei Bissen des Bratens herunter. Er sitzt deprimiert da und auch die vielen freundlichen Konferenzteilnehmer können ihn mit ihren Gesprächen nicht aufheitern. Ihm fehlen die richtigen Worte für die Gespräche dieser weißen Europäer, also bleibt er von den gehobenen Diskussionen über Kohlendioxidausstoß und Säuregehalt der Weltmeere ausgeschlossen. Er vermisst seine Familie, seinen Lieblingsschlittenhund, seinen Iglu und vor allem die Freiheit, die er nur in der wilden Natur spürt. Er bittet Hans, ihn zurück ins Hotel zu begleiten, während die anderen Teilnehmer Wein trinken und Stachelbeertorte essen.

Später, allein in seinem Hotelzimmer, ist Tekk etwas wohler. Er zieht sich bis auf die Unterhose aus, behält aber seine Walrossfellmütze auf, die er über alles liebt. Sie erinnert ihn an all die Abenteuer mit seinem Vater: Wie sie auf Walrossjagd gingen und wie er seinem Vater beim Häuten der Tiere mit einem bloßen Messer zusah. Er vermisst seinen Vater, obwohl er weiß, dass dieser nun tot ist und tief im Schnee neben seinem Haus vergraben nichts mehr spürt. Plötzlich kullern Tränen über seine Wange.

Er legt sich ins Bett und drückt wahllos auf der Fernbedienung herum, von einem Fernsehsender zum nächsten.

Auf einem Sender läuft eine Kochsendung, auf einem anderen eine Vorabendserie über eine schwerreiche Familie irgendwo in Europa, und auf einem dritten läuft ein Krimi mit den üblichen Verfolgungsjagden und Schießereien. Tekk sieht sich all das eine Weile an, aber weil alles auf deutsch ist, wird ihm schnell langweilig und er fühlt sich wieder einsam und allein.

Er schaltet den Fernseher aus, liegt still da und versucht, zu schlafen.

Durch die dünnen Hotelzimmerwände hindurch hört er im Zimmer nebenan die intimen Geräusche zweier Gäste, die immer lauter werden.

Er liegt also mit weit geöffneten Augen da und hört den Geräuschen zu.

Am nächsten Tag bittet Tekk Hans, wieder mit ihm in den Zoo zu gehen. Diesmal begleitet ihn Hans nur bis zum Eingangstor und erklärt, dass er ihn in drei Stunden genau hier wieder abholen kommt, weil er selbst noch auf der Konferenz zu tun hat. Tekk ist froh über diese drei Stunden allein im Zoo. Er geht direkt zum Gehege seines alten Bekannten und steht geradewegs vor dem einsamen Eisbären. Er beobachtet jede Bewegung des Tieres, hält sich aber vor dem Knut verborgen.

Heute hat sich ein Fernsehteam der BBC vor dem Gehege aufgebaut und will über den berühmten Eisbären berichten. Tekk beobachtet eine blonde Moderatorin, wie sie auf Englisch in die Kamera spricht:

„Willkommen beim BBC World Service! Ich stehe hier vor Knut, dem berühmten Eisbären des Berliner Zoos. Doch haben die Deutschen gerade allen Grund zur Sorge um den beliebten Bären. Von den Zoowärtern haben wir erfahren, dass Knut sehr zurückgezogen lebt und sich meist in seiner Höhle aufhält. Außerdem hat das Tier kaum Appetit. Eisbären essen zumeist rohes Fleisch, doch selbst das schmeckt Knut in letzter Zeit nicht mehr und er zieht der Eisbärnahrung Gemüse und gekochte Gerichte vor. Sogar Croissants und Brot, die Besucher ihm zuwerfen, verschlingt er und es scheint fast so, als ob der bekannte Fleischesser zum Vegetarier geworden wäre. In einer Woche feiert Knut zusammen mit den Tierwärtern seinen fünften Geburtstag und ich bin mir sicher, wir werden viele süße Fotos von seiner Geburtstagsfeier zu sehen bekommen …“

Im Hintergrund brummt der Bär zweimal laut in Richtung Kamera, sodass die Moderatorin es merklich mit der Angst zu tun bekommt, sich aber bald wieder im Griff hat und mit einem Lächeln im Gesicht fortfährt. Doch dann stürmen ein paar Tierschützer vor die Kamera, zücken ihre Plakate und rufen im Chor: „Käfige sind ein Verbrechen!“. Der Eisbär wird immer verstörter, bis Tekk aus dem Schatten des Baumes hervortritt, sodass Knut ihn nun sieht. Es dauert nur wenige Augenblicke, bis Knut seinen Freund erkennt und sich langsam beruhigt. Tekk singt Lieder in seiner Muttersprache und wird dabei immer lauter. Sein Gesang durchdringt den Lärm der Demonstranten und der Besuchergruppen und es scheint, als ob der Bär mit dem Gesang hin- und herwiegt. Und dann finden sich die Blicke des Bären und des Inuks wieder.

In diesem Moment bemerken die Umherstehenden, was sich zwischen dem Eisbären auf der einen, und dem Asiaten, der in seiner Fellmütze aus voller Kehle singt, auf der anderen Seite des Geheges abspielt. Knut antwortet mit einem tieftraurigen Seufzer, hebt den Kopf und streckt sich, ganz so, als ob er Tekk zunicken möchte. Plötzlich wird es still, bis auf die Hintergrundgeräusche der anderen Zootiere und des Verkehrs vor den Toren des Zoos. Tekk und der Eisbär stehen wie angewurzelt da und starren sich gegenseitig an, unter ständiger Beobachtung der Besucher und Wärter. Doch dann, als ob eine gespannte Schnur zwischen ihnen plötzlich zerreißt, überkommt den Bären eine tiefe Hoffnungslosigkeit und er kann den Blick nicht mehr erwidern. Als ob er eine schwere Masse in Bewegung setzen muss, dreht sich Knut weg und schleift seine Tatzen träge über den Boden zurück in seine Höhle. Tekk verlässt den Zoo schnell, bevor jemand Fragen stellen kann.

 

8.

Die Konferenzwoche neigt sich ihrem Höhepunkt und Ende zu: dem Morgen, an dem Tekk seine Rede hält. Hans hat ihm beim Verfassen seines Vortrags geholfen und Tekk hat ihn die letzten Tage fleißig geübt und kann ihn nun ziemlich gut vorlesen. Hier ist seine Rede:

„Sehr geehrte Teilnehmer der fünften Konferenz zur Erderwärmung,

Ich heiße Tekkeit Qaasuitsup und stamme aus einem kleinen Dorf in Grönland. Ich fühle mich geehrt, Ihnen heute die Geschichte meiner Familie und meines Volkes erzählen zu dürfen. Ich muss zugeben, dass ich leider nichts über die Erderwärmung und den Klimawandel weiß, doch ich möchte dem Veranstalter danken, dass er mich hierher nach Berlin eingeladen hat.

Hier ist meine Geschichte: Ich komme vom Stamm der Inuit. Wir sind Jäger und Sammler. Ich bin in der Tat ein Nanuk, nämlich ein guter Jäger. Nanuk hieß in meiner Sprache ursprünglich der Herrscher-Bär und in unserer Kultur ist der Eisbär der Herr aller Bären. Er allein entscheidet, ob die Jäger Bären finden und erlegen sollen, weil sie sich verdient gemacht haben; doch er nimmt auch Rache an bösen Jägern, die die Regeln der Natur missachten. Mein Vater war Bärenjäger und deshalb bin auch ich ein Bärenjäger geworden. Wir müssen unser Essen erjagen, denn in meinem Dorf gibt es keinen Laden und der nächste Supermarkt ist eine Dreitagesfahrt mit dem Hundeschlitten entfernt. Deshalb müssen wir zum Überleben fischen und jagen gehen. Doch wir hören beim Jagen stets auf den Herrscher-Bär. Bei meiner Ankunft in Deutschland war ich sehr überrascht, den Herrscher-Bär in einem Berliner Zoo eingesperrt zu sehen. Also musste ich während meines Aufenthalts jeden Tag zu ihm gehen, um ihn anzubeten, doch sein Zustand ist bedenklich. Ich hoffe, er wird mich nicht eines Tages dafür bestrafen …

…Zu guter Letzt möchte ich meinem Freund Hans hier danken. Er hat mir Benimm beigebracht und mir den europäischen „Way of Life“ gezeigt. Aber ich weiß nicht so recht, ob ich wie Hans Vegetarier werden soll, denn wenn wir nur das gute Fleisch der Meere essen und nur so viel, wie wir brauchen, dann müssen wir ja nicht ganz auf Fleisch verzichten. Wir können ja sowieso keine drei Seehunde in der Woche verputzen, sondern sind auf das beschränkt, was wir zum Leben brauchen. Ich verstehe deshalb echt nicht, warum es hier in den Supermärkten so viel Essen zu kaufen gibt! Was passiert denn damit, wenn das am Ende des Tages nicht alles verkauft wird? Wird das weggeschmissen oder vergammelt es sogar? Jedenfalls ist mir schon klar, dass es in Großstädten mehr Auswahl gibt, aber mir ist mein Heimatdorf lieber und ich habe schon sehr Heimweh. Ich freue mich darauf, sobald wie möglich heimzufliegen. Das war’s. Bitte entschuldigen Sie mein schlechtes Englisch aber vielen Dank fürs Zuhören.“

Tekks Rede wird mit tosendem Applaus belohnt und alle sind sich einig, dass er der charmanteste Gastredner der Konferenz ist. Seine neuen Fans bitten ihn sofort um ein Foto. Schon wenige Augenblicke später tritt ein Mann im Anzug an Tekk heran und stellt sich als Werner Vidoni vor, der Leiter des Berliner Zoos, der sich auf Tierverhalten spezialisiert hat.

„Was willst du denn von mir?“, fragt Tekk etwas überrascht.

„Oh, ich brauche Ihre Hilfe, Tekk, falls ich Sie so direkt bitten darf“, erklärt Vidoni.

„Warum denn meine Hilfe?“

„Sie haben unseren Eisbären im Zoo ja bereits kennengelernt und Sie wissen sicherlich auch, wie viel er der Stadt bedeutet. Mir ist aufgefallen, dass Sie ein sehr gutes Verhältnis zu Knut haben — ich habe neulich gesehen, wie Sie ihn beruhigt haben.“

„Ja, ich kenne Knut gut“, antwortet Tekk etwas geheimnisvoll.

„Knut wurde im Zoo geboren und seine Mutter starb kurz nach seiner Geburt. Seither fristet er ein ziemlich einsames Eisbärdasein. In den letzten Monaten hat er sich aber immer mehr zurückgezogen und isst auch kaum noch. Wir machen uns große Sorgen um seine Gesundheit. Da Sie ja aus Grönland stammen, der Heimat der Eisbären, habe ich mich gefragt, ob Sie vielleicht eine Idee haben, was wir für Knut tun können. Und wenn Sie möchten, können Sie zusammen mit unseren Wärtern Knut aus der Nähe sehen. Wir würden Ihre Meinung über seine Ernährung und sein Verhalten wirklich sehr zu schätzen wissen.“

Diese Bitte kommt für Tekk etwas überraschend. Ihm fehlen die Worte und er kann nur aufrichtig nicken.

„Tekk ist ganz in Knut verschossen. Ich bin mir sicher, er würde sich über die Gelegenheit freuen, ihn aus nächster Nähe sehen zu können“, springt Hans für ihn ein.

Am nächsten Tag wird Tekk von dem Zoodirektor von seinem Hotel abgeholt. Auf dem Weg zum Zoo werden sie von zwei Dokumentarfilmern mit Kameras und Tonaufnahmegeräten begleitet. Sie wollen eine Realityshow über einen echten Inuken drehen, der den Berliner Eisbären dressiert. Sie sind sich einig, dass die deutschen Fernsehzuschauer davon ganz hin und weg sein werden. Die Gruppe wird begeistert von den Zoowärtern in Empfang genommen. Bevor Tekk durch die Hintertür in Knuts Gehege tritt, kniet er mit dem Gesicht in Richtung Bärenhöhle nieder und betet leise. Als er das Ritual beendet, klopft er sich den Staub von der Hose und sagt: „Jetzt können wir hineingehen.“

Der Zoodirektor fragt neugierig nach Tekks Brauch: „Tekk, an was glauben Sie denn?“

Der junge Inuk antwortet mit einem alten Inuit Sprichwort: „Wir glauben nicht, wir haben Ehrfurcht.“

„Ehrfurcht vor Gott?“, fragt der Zoodirektor. „Haben Sie denn denselben Gott wie wir hier in Europa?“

„Gott? Gott ist in allen Dingen. Er ist in Seehunden, in Walrossen, in Fischen und auch in Eisbären.“

„Also haben Sie auch eine gewisse Furcht vor diesen Göttern? Ich meine, wenn Sie nicht an sie glauben würden, hätten Sie auch keine Angst vor ihnen …“

„Glaube ist bei uns nicht wichtig, aber die Ehrfurcht schützt uns. Wir haben Ehrfurcht vor der Natur“, antwortet Tekk.

Der Dokumentarfilmer nimmt Tekks Rede auf und seine geheimnisvolle Antwort gibt den Berliner Medien bald Rätsel auf und macht den weisen Inuit schon fast so berühmt wie Knut. Tekks Foto erscheint kurz darauf in der BILD und in der TAZ, neben einem Bild Knuts und der Überschrift: WIR GLAUBEN NICHT, WIR HABEN EHRFURCHT.

Tekk verbringt den Tag zusammen mit Tierverhaltensforschern im Eisbärengehege. Er erzählt dem Zoodirektor alles, was er von seinem Vater über Eisbären gelernt hat. „Weißt du, der Eisbär ist ein toller Langstreckenschwimmer. Aber hier im Zoo kann er nirgendshin schwimmen und sich so nicht richtig austoben.“ Vidoni nickt. Er kennt das Problem gut aber weiß nicht, was er an Knuts Lebensraum ändern könnte.

9.

„Wir können Knut nicht einfach wieder auswildern, denn er wurde in Gefangenschaft geboren und hat noch nie außerhalb des Zoos gelebt. Er weiß ja noch nicht einmal, wie er sein Futter jagen soll. Er würde in freier Wildbahn schlicht umkommen“, erklärt der Zoodirektor.

Tekk weiß keinen weiteren Rat. Bevor er den Zoo verlässt, schlägt er noch vor: „Knut braucht einen Freund, einen Freund seiner Art, mit dem er leben kann.“

„Ja, das haben wir uns auch schon gedacht“, sagt Vidoni. „Deshalb haben wir uns entschlossen, 500 000 Euro an Spenden aufzutreiben, um einen zweiten Eisbären zu kaufen, ein Weibchen aus Norwegen, mit der Knut eine Familie gründen kann. Einen Teil des Geldes haben wir schon und wir bekommen bestimmt genug für ein Fräulein Knut zusammen.“

Doch nur der junge Inuk weiß schon jetzt, dass die Tage seines Freundes im Gehege bereits gezählt sind. Der Eisbär ist kurzatmig und hat in den letzten Tagen nicht einmal die Hälfte seiner Tagesration gefressen. Er ist am Ende seiner Kräfte und schafft es nicht einmal mehr, aus der Höhle heraus vor die Besucher treten.

Am nächsten Tag bringt Hans Tekk mit seinem orangen Koffer zum Flughafen. Dort sehen sie, wie hunderttausende Flugreisende sich vor die Fernsehbildschirme in der Abflughalle drängen, weil alle die Nachricht aus dem Berliner Zoo sehen wollen: Knut ist tot. Er ist einer geheimnisvollen Krankheit erlegen, anscheinend einem Tumor im Herzen. Tekk und Hans bleiben beide wie gebannt vor den Nachrichten auf dem Bildschirm stehen. Es wird berichtet, dass Knuts plötzlicher Tod international für Aufruhr und Beileid gesorgt hat. Hunderte Fans sind zum Zoo gepilgert, um Blumen am Gehege niederzulegen. Herr Herzog, der Bürgermeister Berlins, spricht nun in die Kamera: „Wir haben ihn alle tief ins Herz geschlossen. Er war der Star der Stadt, doch er wird in unseren Herzen weiterleben. Wir werden ein Denkmal für kommende Generationen errichten, um an dieses einmalige Tier zu erinnern.” Es wird außerdem berichtet, dass Knuts Überreste eventuell ausgestopft und im Naturkundemuseum ausgestellt werden sollen. Der Bericht endet mit Kindern, die dem Eisbären ein Lied singen: „Knut der Träumer, lebt für immer weiter.“

Nun allein im Flugzeug beobachtet Tekk, wie die Wolken draußen vorbeischweben. Die Szenen der letzten Tage lässt er wie einen Film vor seinem inneren Auge Revue passieren. Er schläft im Flugzeug auf seinem Weg gen Norden ein. Im Schlaf hat er wieder denselben Traum, wie in seiner ersten Nacht in Deutschland. Er schwimmt mit einem jungen Eisbären im arktischen Meer. Doch der Bär ist ein so guter Schwimmer, dass er Tekk bald weit hinter sich zurücklässt. Schon bald ist von dem Bären nur noch ein kleiner Kopf zu sehen, der sich im Seegang auf und ab bewegt und sich dann allmählich nicht mehr von der grauen Meeresoberfläche und dem trüben Himmel abzeichnet. Tekk sucht den Horizont ab in der Hoffnung, einen Blick auf den Bären zu erhaschen, doch vergebens. Er ist allein im weiten Meer. Dann verändert sich der nördliche Himmel plötzlich. Das Licht und die Wolken winden sich zu einem Lächeln und ein schmunzelndes Eisbärgesicht schwebt über ihm in den letzten Sonnenstrahlen des Tages, die den grauen Wogen einen weißen Schimmer verleihen.

 

NACHSPIEL

Ein mächtiger Eisberg treibt im Meer. Wärest du ein Vogel oder ein Fisch und folgtest du dem Eisberg eine lange Weile, so würde er dich nach Grönland führen. Dort sähest du vielleicht eine tote Möwe, die erfroren im Schnee, oder das Skelett eines großen, nun seltenen Moschusochsen, das verwittert an einem Abhang liegt. Oder du träfest auf diese Inuit-Familie in ihrem kleinen Schneehaus, wo unsere Geschichte weitergeht.

Womit beschäftigt sich so eine Inuit-Familie denn? Alle sitzen beieinander, wie viele Familien es tun, und kümmern sich um den Haushalt. Die Mutter kocht, ihre drei Söhne füttern die Hunde und helfen der Mutter ab und an, das Essen zuzubereiten. Der Vater starb vor langer Zeit; er kam beim Jagen in einem Schneesturm ums Leben. Der jüngste Sohn, das „kluge Kerlchen“, ist gerade von einem Abenteuer zurückgekommen und erzählt nun seiner Familie davon:

„… und ich hab dann den Deutschen erklärt, dass bei uns aput der Schnee am Boden ist; dass qana fallender Schnee ist, pigsipord Schneewehen, mentlana rosa Schnee und suletlana grüner Schnee. Und dass kiln Schnee ist, an den man sich erinnern kann, und naklin Schnee, den man vergessen hat, und so weiter. Die Deutschen fanden das sehr interessant und haben mich gefragt, was „erinnerter“ Schnee ist und was denn „vergessener“ Schnee sein soll. Da hab ich ihnen erklärt, dass man sich ja nicht an jeden Schnee erinnern kann, den man sieht und dass man sich im Leben eigentlich nur an bestimmten Schnee erinnert. Zum Beispiel werde ich den Schnee, der auf unseren toten Vater gefallen ist — motela — nie vergessen…”

 

Tysiąc słów na śnieg

WSTĘP

Przełożyła Marta Dziurosz.

Na wodzie unosi się wielka góra lodowa. Gdyby stać się ptakiem lub rybą i podążać za tą górą wystarczająco długo, trafiłoby się na Grenlandię. Można byłoby tam zobaczyć zamarzniętą mewę na śniegu, albo szkielet wielkiego woła piżmowego na zboczu wzgórza. Można byłoby też napotkać tę inuicką rodzinę w niewielkim igloo. Nasza opowieść zaczyna się przy tym igloo.

To co teraz robią? Jak zdarza się każdej rodzinie, zgromadzili się dookoła, zajęci domowymi obowiązkami. Matka gotuje, jej trzej synowie karmią psy. Czasem pomagają matce w przygotowywaniu jedzenia. Ich ojciec zmarł dawno temu, na polowaniu, podczas burzy śnieżnej. Najmłodszy syn to Tekkeit Qaasuitsup. Ma tylko dziewiętnaście lat i sześć miesięcy, ale jest bohaterem w tej okolicy i wszyscy nazywają go Bystry Tekk. To on dobrze mówi po angielsku i wypuścił się na podróże daleko w świat. Trafił na pierwsze strony gazet od Niemiec po Amerykę, od Rosji po Australię. Właśnie opowiada krewnym o swojej niedawnej przygodzie:

– Powiedziałem ludziom w Niemczech, że aput nazywamy śnieg, który leży na ziemi; qana to padający śnieg, a pigsipor to nagromadzony śnieg; mentlana jest różowy, a suletlana – zielony. I że klin to pamiętany śnieg, a naklin to zapomniany. Niemców to zaciekawiło, więc pytali, czym jest „pamiętany” i „zapomniany” śnieg. Powiedziałem, że nie da się spamiętać każdego śniegu, który się widziało. Pamięta się tylko jego część z całego swojego życia. Na przykład śnieg przykrywający martwe ciało naszego ojca, motela, ten śnieg zapamiętuje się na zawsze…

 

1

Nasz młody Nanuk śpi w łóżku. Ale to nie Grenlandia. Na zewnątrz słychać ruch uliczny i szum samolotów. Okno jest dokładnie zasłonięte, ale i tak wkrada się promień porannego słońca, który rozświetla ciemności.

Tekk otwiera jedno oko. Rozgląda się po tym dziwnym miejscu i ma wrażenie, że wciąż śni. Na powrót zamyka oko. Sny, z których się właśnie ocknął, raczej nie pasują do tego otoczenia. Śniło mu się, że pływa z młodym niedźwiedziem polarnym, choć zwierzę go wyprzedziło, ponieważ niedźwiedzie te słyną z umiejętności pływackich. Tekk musiał zrezygnować z wyścigu. Teraz wydaje mu się, że ma mokrą twarz: pewnie od wody, w której pływał. Ale co śni mu się teraz? Tekk znów otwiera oczy i przesuwa głowę po miękkiej poduszce. No dobrze, jest telewizor zawieszony na ścianie, lodówka, biurko, krzesło, lustro, szafa i łazienka przy łóżku. Wszystko jawi mu się wyraźnie. Czyli to nie sen. Tekk siada z mętlikiem w głowie. Potem nagle rozpoznaje pomarańczową walizkę stojącą na dywanie na środku pokoju. Rodzina kupiła mu ją, całkiem nową, na wyjazd z Grenlandii. Nie, to nie sen: to rzeczywistość. Jest gdzieś w Niemczech. Widocznie wylądował tam poprzedniego dnia, po bardzo długiej i skomplikowanej podróży. Jak przez mgłę pamięta, że siedział w dalekobieżnym autobusie, potem przesiadł się do małej awionetki, potem znalazł się na wielkim międzynarodowym lotnisku, a później leciał ogromnym samolotem, w którym uśmiechnięta stewardesa podawała mu darmowe wino i alkohol, a potem… więcej nie potrafi sobie przypomnieć.

Ktoś puka do drzwi. Tekk ani drgnie. Znów pukanie. Bez słowa opuszcza stopy na dywan. Słyszy, że ktoś przekręca klucz w zamku i otwiera drzwi. Wchodzi młoda, biała kobieta w uniformie, z odkurzaczem. Tekk wzdryga się z zaskoczenia i pyta łamaną angielszczyzną:

– Kim jesteś?

Zdaje sobie sprawę, że ostatnio nie ćwiczył angielskiego.

Kobieta wygląda na skruszoną, kiedy zdaje sobie sprawę, że gość jest wciąż w pokoju.

– Entschuldigen Sie! Mam wrócić później? – pyta.

Ale Tekk ją zatrzymuje:

– Czekaj, nie idziesz!

– Słucham pana. – Kobieta odwraca się do niego.

– To Berlin, tak?

– Tak – odpowiada z uśmiechem.

– A gdzie w Berlinie?

– Jest pan w Hotel Kantstrasse, blisko berlińskiego zoo.

– Berlińskie zoo? – powtarza Tekk, zdumiony.

– To znaczy to jest hotel, nie zoo – tłumaczy kobieta równie niepewną angielszczyzną – ale jesteśmy niedaleko berlińskiego zoo.

Tekk nie odpowiada, więc kobieta powtarza pytanie:

– Chce pan, żebym posprzątała teraz, czy mam wrócić później?

Tekk wlepia wzrok w pokojówkę, kręci słabo głową.

Kobieta wychodzi wraz z odkurzaczem, zamyka za sobą drzwi. Tekk siada. Uświadamia sobie, że zasnął w ubraniu. Dotyka głowy i nie czuje na niej nic poza krótkimi włosami. Gdzie jego czapka z futra morsa? Tekk kocha tę starą futrzaną czapę. Nie może wędrować po świecie z gołą głową. Dostrzega czapkę na biurku przy oknie. Chwyta ją i wciska na głowę. Czuje się trochę lepiej. Rozsuwa zasłony. Światło zalewa pokój. Otwiera okno. Widzi dachy miasta i wielkie tablice reklamowe na wysokich budynkach. Na jednej dostrzega napis „Benz”, na drugiej – „BMW”. Patrzy w dół. Ulice i samochody wyglądają jak zabawki. Kręci mu się w głowie. Zamyka okno. Znów krąży po wyłożonym dywanem pokoju, próbując przyzwyczaić się do tej przestrzeni.

Wchodzi do łazienki. Umywalka ma dziwny kształt, jak wielki kwiat lotosu – nie żeby Tekk widział w życiu dużo wielkich kwiatów. Dotyka zlewu i automatycznie zapala się krąg światełek, jak w filmie science-fiction. Tekk gapi się na lśniącą umywalkę, próbuje pojąć, gdzie jest żarówka. W końcu się poddaje. Musi się umyć. Nie ma jednak kurka, który mógłby odkręcić. Przesuwa dłoń pod kranem, ale nic się nie dzieje. Właśnie kiedy się pochyla, żeby sprawdzić, czy z kranem wszystko w porządku, tryska strumień wody, mocząc mu twarz i głowę.

– Tiaavuluk! – Tekk klnie, chwyta ręcznik, wyciera twarz. Otwiera lodówkę; pełno w niej buteleczek wina i wódki. Wyciąga wódkę i wypija ją prosto z gwinta. Smakuje mu, przyjemnie szczypie w suchych ustach. Tekk siada na łóżku i sączy dalej, jakby pił wodę mineralną. Znów sięga do lodówki i znajduje paczkę orzeszków ziemnych. Zjada całą, a potem bierze jeszcze jedną wódkę i colę. Kiedy kończy drugą butelkę alkoholu, słyszy dzwonek.

Otwiera drzwi. Stoi za nimi wysoki, przystojny, uśmiechnięty Europejczyk.

– Dzień dobry. Pan Tekkeit Qaasuitsup? Mogę wejść?

Tekk kiwa głową. Mężczyzna wchodzi i od razu podaje mu dłoń.

– Jestem Hans. Pracuję dla tegorocznej Międzynarodowej Konferencji Klimatycznej. Będę panu towarzyszył podczas pobytu tutaj.

– Wszyscy mówią mi Tekk – odpowiada trochę nieśmiało.

– Jasne, Tekk. Znam trochę grenlandzkiego, ale nie będę się wygłupiał. Czy to twoja pierwsza wizyta w Berlinie?

– Tak – Tekk kiwa głową, ale ma wrażenie, że rozmówca patrzy na niego z wyższością, więc dodaje: – Ale byłem raz w Kopenhadze, i w Stavager. Byłeś kiedyś w Stavager?

– Hmm… – Hans kręci głową. Pierwszy raz słyszy tę nazwę. – Nie jestem pewien. Czy to w Danii?

– Nie – śmieje się Tekk. Hans zwraca uwagę na jego głośny, nieskrępowany głos i to, że śmieje się z przyjemnością. – W Norwegii! Mają tam taki domkirke. Bardzo duży.

– Domkirke? – Hans nie nadąża już za chłopcem. Poza tym trochę go niepokoi silna woń wódki w pokoju.

– Tak, domkirke. Wielka, stara katedra. Bardzo straszna w środku.

Hans postanawia, że nie usiądzie. Zerka na zegarek, jakby się spieszył.

– Dobrze wiedzieć, Tekk. Jeśli kiedyś pojadę do Stavager, odwiedzę domkirke. Teraz jednak mamy niewiele czasu. Jeśli jesteś gotowy, zabiorę cię na śniadanie. Mamy potem plany na całą resztę dnia.

Tekk się zgadza i zakłada wełniane buty. Idzie za Hansem do drzwi.

– Nie zapomnij klucza! – Hans zabiera kartę i zamyka za nimi drzwi.

 

2

Kawiarnia jest piękna, na ścianach wiszą obrazy. Siedząc na tak miękkich poduszkach Tekk czuje się trochę nieswojo. Hans zamówił im już śniadanie. Podchodzi kelnerka i podaje im talerze: sałatkę owocową dla Hansa i omlet dla Tekka.

Tekk wlepia jednak wzrok w talerz, nie rusza jedzenia.

– Mówiłeś chyba, że lubisz jajka? – Hans nachyla się, zatroskany.

– Tak. Ale nie mają tu mięsa?

– Mięsa? Jasne, jest w omlecie – mówi Hans.

Tekk podejrzliwie trąca omlet widelcem. Rzeczywiście: w środku jest trochę szynki. Zajada szybko, ale widać, że jest niezadowolony.

– Myślałem, że będzie prawdziwe mięso.

– Chcesz prawdziwego mięsa. Dobrze, poproszę o talerz wędzonej szynki.

Hans woła kelnerkę i zamawia szynkę. Po chwili dostają półmisek różowego mięsa ozdobionego plastrami melona.

Tekk w końcu się rozpogadza. Natychmiast, ku konsternacji siedzących dookoła, wyciąga z kieszeni własny nóż z kości morsa. Pod milczącym spojrzeniem innych gości młody Nanuk wbija plastry mięsa na czubek noża i pożera je łapczywie. Hans mu się przygląda, ale nie odzywa ani słowem.

Szynka znika w mgnieniu oka. Na talerzu zostaje tylko melon.

Tekk czyści ostrze kościanego noża białą serwetką i ociera usta. Potem mówi:

– Wiesz, Hans, to mięso jest za miękkie. Lubię twarde mięso, jak karibu, które jemy na Grenlandii.

– Tak, mięso karibu! Niestety nie mamy go w Niemczech.

– Powinieneś spróbować: jest twardsze. Dobre na zęby.

Hans dojada sałatkę owocową i w końcu mówi:

– Jestem wegetarianinem.

– Co to jest wegetarianin?

– Ktoś, kto nie je mięsa.

– Dlaczego? – Tekk patrzy na swojego niemieckiego towarzysza ze zdumieniem. – Nie masz zdrowych zębów?

– Mam bardzo zdrowe zęby – odpowiada rozbawiony Hans. – Jeszcze nie jestem staruszkiem! Ale to nie ma nic wspólnego z zębami. Tylko… Jak by to ująć? – Chwilę się zastanawia, a potem stwierdza: – Jedzenie mięsa zwierząt źle wpływa na środowisko. Nie jest też zdrowe.

Tekk przygląda się Hansowi ze zdziwioną miną. Chce mu się śmiać, ale próbuje być uprzejmy. Mówi tylko:

– Moja rodzina mi nie uwierzy, jak im to powiem. Wiesz, tylko karibu jedzą trawę.

Hans wzrusza ramionami.

– No to jestem karibu. Jem trawę, a ty możesz zjeść mnie. Tworzymy wspaniały łańcuch pokarmowy!

– Wy, Niemcy, jesteście dziwni – mówi Tekk, nieco urażony.

Hans dopija kawę i wyciąga portfel.

– Chyba powinniśmy ruszać. Chcę cię oprowadzić po okolicy.

Ale Tekk ma problem ze wstaniem od stołu. Jest trochę senny po wódce wypitej rano w pokoju.

– Hej, napij się wody – Hans podaje mu szklankę.

 

3

Hans i Tekk idą ulicą jak duet z komedii: jeden bardzo wysoki, drugi dość niski. Jeden rusza się szybko, drugi powoli. Wędrują w stronę Savignyplatz. Dookoła pełno jest kafejek i barów. Tekk rozgląda się, idąc chwiejnym krokiem, ciekaw otaczającego go świata. Wszyscy mijający go ludzie widzą, że jest pijany. To dziwny widok: pijany Inuit w futrzanych ubraniach zataczający się po modnej dzielnicy Berlina. Hans próbuje go prowadzić, kiedy przechodzą przez jezdnię.

Mijają bar ozdobiony światłami i neonami. Na chodniku przed lokalem stoją stoliki z krzesłami. Pani w krótkiej spódniczce rozmawia z towarzyszem. Jej odsłonięte nogi wydają się Tekkowi bardzo pociągające.

Zmierza niepewnie w stronę kobiety w mini. Bez słowa kładzie głowę na jej bladych, nagich kolanach. Zszokowana kobieta się cofa, a dostrzegłszy, że jest pijany, zaczyna krzyczeć. Jej towarzysz wstaje i odpycha Tekka. „Was ist loss mit dir, Mensch?” – gromi go.

Hans interweniuje: odciąga Tekka w samą porę, gorąco przeprasza zirytowaną parę.

Kilka chwil później Tekk stoi przed wielkim budynkiem ze szklaną fasadą.

– To siedziba Międzynarodowego Centrum Badań nad Zmianą Klimatu – mówi Hans, pchając Tekka do windy. – Przedstawię cię przewodniczącemu i organizatorom konferencji.

– Po co? – W windzie Tekk czuje, że pęka mu głowa. Plączą mu się nogi i jest mu niedobrze.

– Ponieważ to oni cię tutaj zaprosili i płacą za twój hotel. Bardzo chcieliby, żebyś zabrał głos na konferencji.

Wchodzą do biura, gdzie muszą chwilę poczekać, ponieważ przewodniczący jest na spotkaniu. Tekk zapada się w sofę. Kiedy Hans wraca z łazienki, okazuje się, że jego towarzysz już śpi, głośno chrapiąc.

Hans czeka cierpliwie na sofie; jeden z organizatorów podchodzi, żeby się z nimi przywitać. Widząc jednak, w jakim stanie jest ich gość, proponuje:

– Może pozwolimy temu biedakowi dziś odpocząć, pozwiedzać, jeśli będzie miał ochotę. Może wrócić na konferencję jutro.

Hans się zgadza.

Po południu zabiera Tekka do Tiergarten, gdzie młodzieniec czuje się znacznie lepiej i nabiera energii. Wchodząc w głąb parku mijają staw. Kaczki spokojnie unoszą się na wodzie. Obaj zauważają parę płynącą małym kajakiem. Tekk wlepia w niego wzrok, a jego serce przepełnia tęsknota. Kiedy ludzie w kajaku do niego machają, odbiera to jako zaproszenie. Rusza biegiem wzdłuż brzegu i nie rozbierając się wskakuje do stawu, żeby popłynąć w ich stronę. Para wygląda na nieco przestraszoną i speszoną. Tekkowi błyskawicznie udaje się wspiąć na łódkę.

Śmieje się i świetnie bawi w swoim nowym kanoe. Choć Hans krzyczy i gestykuluje z brzegu, Tekk wyrywa wiosło z dłoni mężczyzny i zanurza je w wodzie. Hans biegnie brzegiem i krzyczy do pary w kajaku: „Proszę wybaczyć mojemu przyjacielowi! Jest z Grenlandii… Nie zna tutejszych zasad!”

 

4

Konferencja prasowa odbywa się rano. Kiedy gromadzą się delegaci, grono szacownych mówców siedzi już na scenie. Tekk też na niej jest; ma na piersi plakietkę ze swoim imieniem. Posadzono go przy końcu stołu, obok Hansa.

Przewodniczący wygłasza mowę powitalną i podkreśla ogromne znaczenie badań nad zmianą klimatu. Podczas długiego przemówienia Tekk zapada w drzemkę, garbiąc się na krześle. Potem przewodniczący przedstawia siedzących na scenie: naukowców, ekspertów, działaczy i innych. Tekka zapowiada jako „ostatniego Nanuka z Grenlandii, z plemienia mieszkającego na topniejącym lodzie”. Wybucha pełna entuzjazmu owacja, błyskają flesze. Hans daje Tekkowi do zrozumienia, że powinien wstać do zdjęć.

Przewodniczący mówi dalej:

– Tekkeit Qaasuitsup, jeden z ostatnich Nanuków z Grenlandii Północnej, opowie nam w nadchodzących dniach o tradycyjnym stylu życia swojej rodziny i tym, czego możemy się nauczyć o kulturze inuickiej. Nie będę już przedłużał: zacznijmy konferencję…

Kilka godzin później wielkie zbliżenie twarzy Tekka pod futrzaną czapką pojawia się we wszystkich berlińskich mediach. Nagłówki nad zdjęciem brzmią na przykład: „Ostatni Nanuk w mieście!” albo „Co Eskimosi sądzą o współczesnym świecie”.

Konferencja przebiega bez problemów i wkrótce nadchodzi pora przerwy na lunch. Delegaci kierują się w stronę bufetu w jadalni przylegającej do bujnego ogrodu. Wielu ludzi podchodzi do Tekka, aby uścisnąć mu dłoń, zapytać o rodzinę i podróż. Jego uwagę przykuwa coś innego.

Obserwuje młodą kobietę w czerwonej sukience, która idzie przez ogród. Hans podąża wzrokiem za jego oczami i widzi brunetkę niosącą między rabatami kruka w klatce.

– Widziałeś to, Hans? Tego czarnego ptaka?

– Tak. To był kruk – odpowiada zaciekawiony Hans. – Kruk w klatce. Pierwszy raz w życiu widzę oswojonego kruka.

Przyglądają się kobiecie, która, zdaje się, wyczuwa ich spojrzenie i ogląda się za siebie. Uśmiecha się do nich tajemniczo, a kiedy tylko Tekk wbiega do ogrodu – znika.

– Sedna! Znalazłem moją Sednę! – krzyczy Tekk.

– Co to jest Sedna? – Hans wychodzi za nim na zewnątrz.

– Sedna! Inuicka bogini mórz!

– Masz na myśli kruka czy kobietę? – pyta Hans.

– Kobietę! Nazywa się Sedna!

– Okej, uspokój się, Tekk – mówi Hans. – Opowiesz mi, kto to jest?

– Tak. Była przepiękną Inuitką z długimi czarnymi włosami, tak jak ona. – Tekk wciąż krąży niespokojnie po ogrodzie z nadzieją, że znów zobaczy tę scenę. – W naszej okolicy wszyscy znają tę historię. Ponieważ Sedna była tak piękna, odrzucała myśliwych, którzy przychodzili do jej domu w zalotach. Jej rodzina żyła jednak w biedzie, więc ojciec chciał wydać ją za mąż. Powiedział: „Sedna, nie mamy co jeść i wkrótce będziemy głodować. Potrzebujesz męża, który by się tobą zaopiekował, więc musisz poślubić następnego myśliwego, który przyjdzie prosić o twoją rękę!” Pewnego dnia przed ich igloo pojawił się łowca w gładkim czarnym futrze i poprosił ojca Sedny o jej rękę. Sedna się zgodziła, choć nie widziała nawet twarzy mężczyzny. Wsadzono ją do kajaka myśliwego i popłynęła do swojego nowego domu. Wiesz, co to jest kajak?

– Tak, wiem, co to jest kajak. No i co stało się z nią i jej dziwnym mężem?

– Podróż była daleka. Padał śnieg, wiało. Otulili się grubymi ubraniami. Przez cały ten czas Sedna ani razu nie widziała twarzy swojego nowego męża. W końcu dotarli do jakiejś wyspy. Sedna się rozejrzała; nie zobaczyła ani chaty, ani namiotu, ani garnków, tylko nagie skały i klif. Jej nowym domem było kilka kępek zwierzęcego futra i piór rozrzuconych po twardych, zimnych kamieniach. Kiedy stanęli na lądzie, myśliwy stanął przed Sedną i zsunął kaptur. Zaśmiał się złowrogo. Nie zgadniesz!

– Nie był człowiekiem, tylko krukiem! O to chodzi w tej historii? – Hans się uśmiecha.

– Tak, bystrzy ludzie z was Niemców! Był wielką, brzydką, czarną wroną!

– I co dalej? Mieszkała z tym ptaszyskiem przez resztę życia? – pyta niecierpliwie Hans, świadom, że wszyscy dookoła kończą już lunch, choć oni sami nie zaczęli jeszcze jeść.

– Oczywiście nie chciała z nim żyć. Ale jej dom był daleko. Nie mogła tak po prostu sama wrócić…

Właśnie wtedy podchodzi organizator konferencji i przerywa Tekkowi:

– Cześć, Tekk, Hans. Mam nadzieję, że podoba się wam dzisiejsza konferencja prasowa?

Tekk wymienia z nim uścisk dłoni. Uświadamia sobie, jaki jest głodny. Biegnie do stołu, chwyta talerz i nakłada sobie jedzenie.

– Jak najbardziej. Oby tylko nasz grenlandzki przyjaciel wytrzymał cały tydzień obrad! – Hans wita jednego z organizatorów, jednocześnie ładując sobie na talerz sałatkę.

– Bez obaw. Jeśli się znudzi, możecie pozwiedzać. W Berlinie jest dużo miejsc, które warto zobaczyć: Muzeum Holokaustu, Checkpoint Charlie i tak dalej. Co o tym myślisz, Tekk?

Tekk szczerzy zęby odruchowo. Jest zajęty swoim sznyclem.

– Jak ci się podoba Berlin, Tekk? Widziałeś już naszego słynnego niedźwiedzia? – pyta mężczyzna.

– Niedźwiedzia? – Zaskoczony Tekk przełyka kęs mięsa. – Macie niedźwiedzie w Niemczech?

– Tak, mamy własnego sławnego niedźwiedzia polarnego. Nazywa się Knut.

– Żartujesz! – Tekk przestaje jeść. – Gdzie on jest? Możemy pójść do niego teraz? – dopytuje się gorączkowo, odwracając się błagalnie do Hansa.

– Teraz nie – odpowiada Hans ze śmiechem – ale może później, jeśli nie będziesz zbyt zmęczony.

Dziennikarze tłoczą się dookoła nich, namawiają Tekka, żeby założył futrzaną czapę i uśmiechnął się do obiektywu. Tekk pozuje, ale nie potrafi zdobyć się na uśmiech.

 

5

Tekk i Hans stoją w kolejce do berlińskiego zoo. Przed wejściem czeka wielu ludzi. W końcu Hansowi udaje się dostać dwa bilety.

Na Tekku od razu robi wrażenie skala zoo, jego bujna roślinność i sztuczne wzgórza. Zadaje mnóstwo pytań.

– Czyli ludzie znajdują różne zwierzęta i wsadzają je tutaj, zamiast je zabić?

– Tak. Dzięki temu możemy je oglądać; prawdziwe tygrysy na naszych oczach jedzą i biegają.

– Tygrys! – wykrzykuje Tekk. – Widziałem je w telewizji. Bardzo straszne zwierzęta! Nie chcę na nie patrzeć. Nie idźmy do nich, proszę.

– Dobrze, żadnych tygrysów – mówi Hans z uśmiechem, prowadząc go w głąb zoo. – Dopilnuję, żebyś nie zobaczył żadnego zwierzęcia, którego nie chcesz oglądać. Ale nie skończyłeś jeszcze opowieści o Sednie! Co stało się po ślubie pięknej dziewczyny z okropnym krukiem?

– Tak… Sedna odkryła, że jej mąż jest zwykłą wroną. Przestraszona i smutna próbowała uciekać, ale ptaszysko ciągnęło ją wtedy na skraj klifu i groziło, że ją zepchnie. Błagało ją też, żeby była jego towarzyszką, bo nie mogło znieść swojego samotnego życia. Została więc żoną kruka, zamieszkała na nagiej skale. Kruk każdego dnia wylatywał i wracał z surowymi rybami. To było jej jedyne pożywienie. Płakała bez końca, wołając ojca. Wyjące arktyczne wiatry zaniosły szlochy Sedny aż do uszu jej ojca, który rozpoznał te nawoływania i pojął, że to zawodzi jego córka. Pewnego dnia…

Tekk przerywa opowieść. Jego uwagę przyciągają jakieś wielkie zwierzęta przed nimi. Na jego twarzy maluje się udręka i przestrach. Znaleźli się przed wybiegiem goryli. Okazuje się, że Tekk nigdy wcześniej nie widział goryla. Śmieje się przez łzy na widok tych ogromnych, czarnych, podobnych do ludzi zwierząt.

– Może one są też ludźmi, jak myślisz, Hans? – pyta Tekk drżącym głosem.

Kiedy jeden z goryli się do nich zbliża, Tekk nieruchomieje. Potem nagle pada na kolana twarzą do ogrodzenia i zaczyna modlić się do zwierzęcia.

Hans obserwuje dziwne zachowanie Tekka z uniesioną brwią, ale się nie odzywa.

Idą w stronę wybiegu żyraf. Tekk uważnie przygląda się strzelistym zwierzętom, podziwia ich długie szyje.

– Chciałbym mieć tak długą szyję: z daleka widziałbym, czy nie zbliża się wróg. – Potem znów klęka. – Hans, musimy się pomodlić. Inaczej one się na nas któregoś dnia zemszczą.

Hans wzrusza ramionami i patrzy, jak Tekk modli się do zwierząt, mamrocząc bezgłośnie.

W końcu zmierzają w stronę najsłynniejszej atrakcji turystycznej zoo: niedźwiedzia polarnego. Dookoła tłoczą się turyści. Wszyscy czekają przy ogrodzeniu z aparatami i komórkami. Według ostatnich doniesień prasowych sławny niedźwiedź nie pojawił się od kilku dni.

Jednak kiedy tylko Tekk podchodzi do ogrodzenia, coś się zmienia. Zza sterty głazów stopniowo wyłania się białe cielsko. Odwiedzający z wyczekiwaniem podnoszą aparaty. Tekk wlepia wzrok w wielkiego niedźwiedzia, słynnego Knuta, który siedzi na kamieniu nad wodą i wygląda na znudzonego i samotnego. Nie zwraca uwagi na turystów i nieustający błysk fleszy; obserwuje otaczającą go płytką wodę.

– Och, Tekk, masz szczęście, że możesz zobaczyć gwiazdę naszego miasta. Przynosi nam jakieś 2 miliony euro dochodu rocznie – mówi cokolwiek podekscytowany Hans.

– Jak to? – pyta Tekk.

– Jak? Widzisz tych wszystkich ludzi? Kupili bilety tylko dlatego, że chcą zobaczyć niedźwiedzia polarnego.

– Knut… – mruczy pod nosem Tekk. – Na Grenlandii nie chcemy oglądać niedźwiedzi twarzą w twarz. Życzymy im jak najlepiej, ale nie mamy ochoty zapraszać ich, żeby podeszły bliżej.

Pojawia się grupa uczniów. Przepychają się przed Tekka i podskakują, chcąc dojrzeć niedźwiedzia-gwiazdora.

– No cóż, od kilku miesięcy Knut nie jest zbyt szczęśliwy. Niektórzy eksperci twierdzą, że tęskni za swoim naturalnym otoczeniem albo brakuje mu towarzystwa. Rzeczywiście sprawia wrażenie smutnego. Czasami nie wychodzi nawet zażyć słońca. Chowa się tylko w grocie, żeby nikt go nie widział.

Tekk zdaje się świetnie rozumieć tę sytuację. Mówi:

– Zrobiłbym to samo, gdyby mnie wsadzili do wielkiej klatki. Pewnie bym umarł po trzech dniach.

Im dłużej Tekk przygląda się niedźwiedziowi, tym bardziej jest wstrząśnięty. Stoi jak wryty, jakby był zaklęty. Ściska mocno ogrodzenie. Śledzi oczami każdy ruch niedźwiedzia.

– Myślę, że on mnie zna… – mówi jak we śnie.

Wygląda na to, że pod jego spojrzeniem Knut w końcu zaczyna reagować. W oczach zwierzęcia lśni smutek i nadzieja. Tekk jest jak w transie i wciąż szepcze:

– Och, Hans, on na mnie patrzy. Myślę, że mnie zna…

 

6

Nad zoo duje wiatr, niosąc ze sobą wycie syren i szum ruchu ulicznego. Knut nagle ryczy gniewnie, z bólem. Powoli wraca do groty i postanawia się ukryć na jakiś czas. Tekk przytomnieje, trze oczy. Hans pyta go, czy dobrze się czuje. Tekk nie odpowiada, z pochyloną głową ściska sztachety. Potem nagle – jakby ocykał się ze snu – wznawia opowieść o czarnym kruku.

– Mówiłem ci, że Sedna musiała zostać żoną kruka. Codziennie płakała gorzko na skraju klifu. W końcu jej ojciec usłyszał szlochy córki przez zamieć. Miał wielkie wyrzuty sumienia z powodu krzywdy, którą jej wyrządził. Postanowił więc, że czas ją uratować. Zabił wielkiego morsa, przygotował zapasy na kilka dni. Załadował kajak jedzeniem i wodą, po czym ruszył w kierunku, z którego niósł się płacz. Przez trzy dni wiosłował po lodowatych wodach do domu Sedny. Kiedy tylko zbliżył się do wyspy jej męża, zobaczył na klifie postać w czerwieni. Rozpoznał córkę: miała na sobie tę samą czerwoną suknię, co w dniu, kiedy opuściła dom. Na widok ojca Sedna poczuła takie zaskoczenie i radość, że pobiegła w jego stronę i wspięła się do kajaka. Bez wahania odpłynęli. Po wielu godzinach podróży spojrzeli za siebie i zobaczyli w oddali czarną kropkę. Wiedzieli, że leci za nimi rozgniewany mąż Sedny.

W tej chwili niedźwiedź wyje dwukrotnie w jaskini, jakby słyszał tę opowieść i dobrze ją rozumiał. Potem wychodzi z groty. Tekk przerywa; nie potrafi oprzeć się wpływowi niedźwiedzia. Zwierzę jakby patrzy mu w oczy.

– Może obejdźmy ogrodzenie dookoła między turystami – proponuje Tekk. – Żebym zobaczył, czy faktycznie mnie poznaje.

Ruszają wzdłuż wybiegu i niedźwiedź na chwilę traci Tekka z oczu. Jednak po chwili na powrót odnajduje go w tłumie, jakby przebiegał między nimi jakiś prąd. Jednak dwaj dozorcy nagle rozpraszają Knuta i wrzucają na jego wybieg plastikową fokę, chcąc zachęcić zgaszone zwierzę do ćwiczeń. To zdaje się budzi jego gniew: zeskakuje ze skały i zaczyna rozrywać fokę na kawałki.

Tekk odwraca się z niesmakiem. Odciąga Hansa na ławkę pod drzewem. Z westchnieniem podejmuje wątek:

– I tak wielki kruk puścił się w pościg za żoną, żeglując na wietrze. W końcu dogonił ich i zapikował nad kajakiem. Ojciec Sedny zamachnął się na niego wiosłem, ale chybił. Wielki ptak dręczył ich dalej. Potem opadł jeszcze niżej i zaczął machać skrzydłami nad oceanem. Wezbrała straszliwa burza. Spokojny dotychczas ocean wkrótce szalał, wściekle ciskając kajakiem. Ojciec Sedny był przerażony. Chwycił córkę i wyrzucił ją za burtę kajaka. „Masz swoją ukochaną żonę! Proszę, nie rób mi krzywdy. Weź ją!” – wrzeszczał. Sedna krzyczała i walczyła o życie, choć jej ciało drętwiało w lodowatej wodzie. Podpłynęła do kajaka i wyciągnęła dłoń, aż chwyciła skraj burty. Jej wystraszony sztormem ojciec myślał tylko o sobie, jak zawsze. Zaczął okładać palce Sedny wiosłem. Dziewczyna krzyczała, żeby przestał, ale to nie pomogło. Jej przemarznięte palce ułamały się i wpadły do oceanu. Powoli przeobraziły się w foki i odpłynęły. Znów spróbowała chwycić się łodzi ojca, ale i tym razem obił jej dłonie, które zamarzły i odpadły. Osunęły się na dno morza i zamieniły w wieloryby i morsy. Sedna nie miała już sił i zaczęła tonąć.

– Co za smutna opowieść! – wzdycha Hans. – Ojciec jest równie podły jak kruk.

– Zrozpaczona Sedna zamieniła swoje ciało w zwierzęta morskie – ciągnął Tekk. – Jej włosy stały się milionami krewetek i rybek, jej jelita homarami i ośmiornicami, jej smutek przemienił się w wodorosty, a tęsknota w piaszczystą wydmę na plaży. Na końcu jej czerwona suknia zmieniła się w górę Mara niedaleko bieguna północnego, gdzie chroni ludzi przed przenikliwym wiatrem. Teraz wszystkie głodne inuickie rodziny mogą się pożywić dzięki bogatemu w wodne stworzenia morzu. Mogą budować chaty u stóp góry. To dlatego kiedy w naszej okolicy myśliwy upoluje fokę, klęka twarzą w stronę góry Mara i wlewa nieco wody do pyska zwierzęcia, zanim je zabije… żeby podziękować Sednie. Jest naszą boginią mórz.

– Ale co przytrafiło się jej okropnemu ojcu i złemu ptakowi? – pyta Hans.

– Obydwu dopadł niedźwiedź polarny. Co więcej, był to pan niedźwiedzi z tej okolicy i o wszystkim wiedział. Ukarał więc kruka i ojca.

Tekk kończy opowieść. Obaj milkną, patrząc w dal. Za ogrodzeniem niedźwiedź wrócił już do jaskini. Hans widzi okazję, żeby opuścić zoo. Obiecuje Tekkowi, że następnego dnia wrócą zobaczyć znów Knuta.

 

7

Wieczór upływa Tekkowi bez większych atrakcji. Jest w jakiejś wytwornej restauracji z przepysznymi owocami morza i mięsem na talerzu, jaśniejącymi świecami na stole i ciemnymi niczym atrament winami i złotym piwem. Udaje mu się jednak przełknąć tylko dwa kęsy pieczeni wołowej. Jest przygnębiony, choć wielu życzliwych delegatów próbuje nawiązać z nim rozmowę. On nie ma jednak słownictwa na rozmowy z kulturalnymi białymi Europejczykami. Nie potrafi się też wdać w wyrafinowane dyskusje o emisji dwutlenku węgla czy poziomie zakwaszenia wody morskiej. Tęskni za rodziną, ulubionymi psami, igloo, a przede wszystkim – za wolnością, którą czuje tylko w swoim naturalnym otoczeniu. Prosi Hansa, żeby odprowadził go do hotelu, podczas gdy inni raczą się winem i tartami z agrestem.

Później – kiedy jest już sam w swoim pokoju – Tekk czuje się nieco lepiej. Rozbiera się do bielizny, ale nie zdejmuje futrzanej czapki. Kocha swoją czapkę. Przypomina mu ona te wszystkie wspaniałe chwile, kiedy razem z ojcem ruszał na polowanie na morsy, i kiedy przyglądał się, jak ojciec obdziera zwierzęta ze skóry za pomocą noża. Tekk tęskni za ojcem, choć wie, że jego martwe ciało leży bezsensownie głęboko pod śniegiem przy ich domu. Łzy niespodziewanie płyną mu z oczu.

Kładzie się na łóżku, wciska guziki pilota, przerzuca kanały telewizyjne.

Na jednym trwa program kulinarny, na innym jakaś opera mydlana rozgrywająca się w posiadłości bogaczy gdzieś w Europie, na kolejnym – kryminał z pościgami samochodowymi i strzelaninami. Tekk ogląda go przez chwilę, ale film jest po niemiecku. Wkrótce Tekk zaczyna się nudzić i poczucie osamotnienia powraca.

Wyłącza telewizję, leży nieruchomo, próbuje zasnąć.

Przez cienką ścianę słyszy, jak kocha się para w sąsiednim pokoju. Z każdą chwilą robią coraz większy hałas.

Tekk leży bez ruchu z szeroko otwartymi oczami, nasłuchując.

Następnego dnia prosi Hansa, żeby znów zabrał go do zoo. Tym razem Hans odprowadza go tylko do bramy i mówi, że będzie przy niej czekał za trzy godziny, ponieważ jest potrzebny przy obsłudze konferencji. Przez te trzy godziny spędzone w zoo bez niczyjego towarzystwa Tekk jest szczęśliwy. Idzie prosto w stronę wybiegu przyjaciela i wkrótce stoi przed Knutem, samotnym niedźwiedziem polarnym. Obserwuje każdy ruch zwierzęcia, ale starannie się chowa, żeby go nie zobaczyło.

Dziś przy wybiegu ekipa z kanału BBC kręci reportaż. Tekk przygląda się jasnowłosej dziennikarce, która mówi do kamery po angielsku:

– Tu BBC World Service! Jestem w berlińskim zoo przed wybiegiem Knuta, słynnego niedźwiedzia polarnego. Niemcy martwią się o niego. Oto, na czym polega problem: dozorcy powiedzieli nam, że Knut prowadzi samotnicze życie i często chowa się w jaskini. Przejawia też brak apetytu. Niedźwiedzie polarne odżywiają się zazwyczaj surowym mięsem, ale ostatnio Knut za nim nie przepada. Zamiast tego zaczął jeść ludzkie pożywienie, takie jak warzywa i ugotowane potrawy, a nawet croissanty i chleb, który przynoszą mu turyści. Byliśmy ciekawi, czy słynny mięsożerca zostanie wegetarianinem. Za tydzień Knut będzie świętował wraz z opiekunami piąte urodziny i z pewnością zobaczymy sporo uroczych zdjęć z jego przyjęcia…

W tle niedźwiedź ryczy w stronę kamery. Dziennikarka wygląda na zaniepokojoną, ale koryguje uśmiech i mówi dalej. Wtedy jednak grupa działaczy na rzecz praw zwierząt tłoczy się przed obiektywem z uniesionymi transparentami i skanduje: „Klatki to zbrodnia!” Niedźwiedź robi wrażenie coraz bardziej niespokojnego. Tekk wychodzi zza drzewa i staje w polu widzenia Knuta, który po chwili zauważa przyjaciela. Stopniowo się uspokaja. Tekk zaczyna coraz głośniej recytować inuickie słowa. Jego śpiewna deklamacja wznosi się ponad hałasy protestujących i turystów. Niedźwiedź kołysze się, jakby do rytmu. Zwierzę i człowiek znów patrzą sobie w oczy.

To wtedy pozostali zdają sobie sprawę z dziwnej sceny rozgrywającej się między niedźwiedziem a ubranym w futro Azjatą przy ogrodzeniu, z którego piersi wydobywa się dźwięczna pieśń. W odpowiedzi Knut wydaje z siebie długi, smutny pomruk i unosi łeb, prostując grzbiet, jakby pozdrawiał Tekka. Nagle zapada cisza, przerywana tylko szumem ruchu ulicznego i nielicznymi odgłosami zwierząt. Tekk i niedźwiedź zastygają bez ruchu, nie spuszczając z siebie wzroku. Tłum i dozorcy się przyglądają. Potem jednak niedźwiedzia ogarnia rozpacz i połączenie między nimi pęka jak struna. Jakby zrzucając z grzbietu wielki ciężar Knut odwraca się i człapie do groty, szurając łapami po betonie. Tekk oddala się szybko, zanim ktokolwiek zasypie go pytaniami.

 

8

Tygodniowa konferencja ma się ku końcowi. Tego ranka Tekk ma wygłosić przemówienie. Ma tekst, z którym pomógł mu Hans. Ćwiczył przez kilka dni i teraz czyta go całkiem płynnie. Oto jego mowa:

„Drodzy delegaci Piątej Konferencji Klimatycznej, nazywam się Tekkeit Qaasuitsup i pochodzę z wioski na Grenlandii. Jestem zaszczycony, że mogę opowiedzieć wam o mojej rodzinie i plemieniu. Muszę przyznać, że nic nie wiem o globalnym ociepleniu ani zmianie klimatu, ale i tak chcę podziękować organizatorom za zaproszenie mnie do Berlina.

Oto moja opowieść: należę do inuickiego plemienia. Jesteśmy ludem zbieracko-łowieckim. Jestem Nanukiem, czyli dobrym myśliwym. Pierwotnie słowo Nanuk oznaczało w moim języku „pana niedźwiedzi”. W naszej kulturze niedźwiedź polarny jest panem wszystkich niedźwiedzi. Tylko on może zadecydować, czy myśliwy zasługuje na to, żeby upolować i zabić niedźwiedzia; on też każe złych myśliwych, którzy nie przestrzegają zasad. Mój ojciec polował na niedźwiedzie i ja też to robię. Musimy sami zdobywać jedzenie. Blisko naszego domu nie ma żadnych sklepów. Od najbliższego supermarketu dzielą nas trzy dni podróży psim zaprzęgiem. Musimy więc łowić ryby i polować, żeby przeżyć. Jednak podczas polowania zawsze nasłuchujemy sygnałów od pana niedźwiedzi. Po przyjeździe do Niemiec byłem bardzo zaskoczony widząc, że nasz pan jest zamknięty w klatce w berlińskim zoo. Dlatego podczas pobytu tutaj każdego dnia musiałem tam iść i oddać mu cześć. Martwię się o niego. Mam nadzieję, że mnie któregoś dnia nie ukarze.

Na końcu chciałbym podziękować mojemu przyjacielowi Hansowi. Nauczył mnie dobrych manier i dzięki niemu wiem coś o europejskim stylu życia. Jednak nie jestem pewien, czy tak jak on zostanę wegetarianinem, ponieważ jeśli jemy dobre morskie stworzenia i tylko tyle, ile nam potrzeba, wegetarianizm nie jest konieczny. Nie da się zjeść trzech fok w tydzień. Każdego dnia da się zjeść tylko trochę. Dlatego dziwię się, że w supermarketach jest tyle jedzenia. Co się dzieje, kiedy w ciągu dnia nie uda się wszystkiego sprzedać? Czy resztę się wyrzuca, czy zostawia, żeby zgniła? W każdym razie wiem, że w dużych miastach jest więcej możliwości, ale wolę moją wioskę i już za nią tęsknię. Mam nadzieję wrócić tam jak najszybciej. To koniec mojego przemówienia. Przepraszam za mój angielski i dziękuję za uwagę.”

Po mowie wszyscy klaszczą i uznają Tekka za najbardziej uroczego uczestnika konferencji. Jego nowi fani natychmiast proszą go o zrobienie sobie z nimi zdjęcia. Chwilę później podchodzi do niego mężczyzna w eleganckim garniturze. Przedstawia się jako Werner Vidoni; jest dyrektorem berlińskiego zoo i specjalizuje się w zachowaniach zwierząt.

– Czego pan ode mnie chce? – Tekk jest nieco zaskoczony.

– Och, potrzebujemy twojej pomocy, Tekk, wybacz bezpośredniość – wyjaśnia Werner.

– Jakiej pomocy?

– Poznałeś już naszego niedźwiedzia polarnego i wiesz, że jest dla miasta bardzo cenny. Co więcej, widziałem, jak silna więź łączy cię z Knutem. Byłem w zoo tego dnia, kiedy go uspokoiłeś.

– Tak, znam Knuta – odpowiada Tekk trochę tajemniczo.

– Knut urodził się w naszym zoo, a jego matka zmarła wkrótce po porodzie. Jak na niedźwiedzia żyje dosyć samotnie. W przeciągu ostatnich kilku miesięcy coraz częściej się chowa i coraz mniej je. Bardzo martwimy się o jego zdrowie. Ponieważ jesteś z Grenlandii, ojczyzny niedźwiedzi polarnych, byłem ciekaw, czy możesz nam coś podpowiedzieć. Jeśli chcesz, możesz potowarzyszyć opiekunom niedźwiedzi, żeby zbliżyć się do Knuta i powiedzieć nam, co sądzisz o jego diecie i zachowaniu.

Ta prośba jest dla Tekka zupełnie niespodziewana. Brakuje mu słów i tylko kiwa żarliwie głową.

– Tekk uwielbia Knuta: jestem pewien, że bardzo się ucieszy z możliwości bliższego kontaktu – Hans, który słyszał całą rozmowę, odpowiada za Tekka.

Następnego dnia opiekun niedźwiedzi odbiera Tekka z hotelu. Po drodze do zoo dołączają do nich dwaj realizatorzy filmów dokumentalnych z kamerą i sprzętem nagrywającym. Chcą zrobić reality show o tym, jak Inuit tresuje niedźwiedzia; sądzą, że całe Niemcy bardzo chętnie go obejrzą. W zoo całą grupę przyjmują pełni entuzjazmu pracownicy. Przed wejściem w tylne drzwi prowadzące na wybieg Knuta Tekk klęka twarzą w stronę jaskini zwierzęcia i modli się bezgłośnie. Potem otrzepuje spodnie i mówi:

– Teraz możemy wejść.

Dozorcę ciekawi rytuał Tekka.

– Tekk – pyta – w co wierzysz?

Młody Nanuk w odpowiedzi recytuje stare inuickie powiedzenie:

– My nie wierzymy, my się lękamy.

– Lękacie się? – powtarza dozorca. – A co z Bogiem? Macie jakiegoś boga, tak jak my w Europie?

– Boga? Wszystko jest bogiem. Foka to bóg, mors to bóg, ryba to bóg i niedźwiedź polarny to też bóg.

– Czyli boicie się tych bogów? Mam na myśli to, że gdybyście w nich nie wierzyli, nie balibyście się ich…

– Wiara nie jest dla nas ważna, ale strach nas ochroni. Lękamy się natury – mówi Tekk.

Filmowcy nagrywają słowa Tekka. Wkrótce jego tajemnicza odpowiedź stanie się enigmą dla wszystkich berlińskich mediów. Wkrótce sympatyczny Nanuk stanie się gwiazdą, będzie równie słynny jak Knut. Jego portret pojawi się w Bild i Süddeutsche Zeitung obok zdjęcia niedźwiedzia wraz z nagłówkiem: „My nie wierzymy, my się lękamy”.

Tekk spędza dzień na wybiegu z Knutem i ekspertami, dzieli się z dozorcą nabytą od ojca wiedzą o niedźwiedziach polarnych.

– Wiesz, one świetnie pływają na duże odległości. Ale tutaj, w zoo, on nigdzie nie popłynie, i nie może się tak naprawdę poruszać.

Dozorca kiwa głową. Dobrze wie o tym problemie, ale nie sądzi, żeby mogli zmienić otoczenie Knuta.

 

9

– Nie możemy wypuścić Knuta na wolność, ponieważ urodził się w niewoli i zawsze mieszkał w zoo. Nie będzie nawet potrafił sam zdobyć jedzenia. Jeśli go wypuścimy, po prostu zginie – tłumaczy Tekkowi dozorca.

Tekk nie ma już nic więcej do powiedzenia. Przed opuszczeniem zoo sugeruje:

– Knut potrzebuje towarzysza, z którym mógłby mieszkać, kogoś takiego jak on.

– To prawda – odpowiada opiekun. – Postanowiliśmy zebrać 500,000 euro na drugiego niedźwiedzia polarnego: samicę z Norwegii, towarzyszkę dla Knuta, żeby miał rodzinę. Zgromadziliśmy już część pieniędzy i jesteśmy pewni, że zdobędziemy dosyć na panią Knut.

Ale tylko nasz młody Nanuk wie, że życie jego przyjaciela zza ogrodzenia ma się ku końcowi. Niedźwiedziowi brakuje tchu i przez ostatnie kilka dni nie zjadł nawet połowy tego, co powinien. Nie ma już sił i nie wychodzi nawet z jaskini, żeby pokazać się publiczności.

Następnego dnia Hans odwozi Tekka i jego pomarańczową walizkę na lotnisko; w terminalu setki ludzi zgromadziły się przed ekranami telewizyjnymi. Wszyscy oglądają relację na żywo z berlińskiego zoo. Knut nie żyje. Zmarł na tajemniczą chorobę – podobno miał guza na sercu. Tekk i Hans stoją jak skamieniali przed ekranem wyświetlającym reportaż. Słyszą, że nagła śmierć Knuta wywołała międzynarodową żałobę. Tysiące fanów odwiedzają zoo, zostawiają przy wybiegu kwiaty i pamiątki. W emitowanej przemowie burmistrz Berlina, pan Herzog, mówi: „Wszyscy tak bardzo za nim przepadaliśmy. Był gwiazdą miasta. Ale będzie dalej żył w naszych sercach. Stworzymy pomnik dla następnych pokoleń, żeby upamiętnić to niezwykłe zwierzę”. Według reporterów Knut być może zostanie wypchany i wystawiony w Muzeum Przyrodniczym. Sprawozdanie kończy się śpiewaną przez dzieci piosenką: „Knucie-marzycielu, kochamy cię”.

Siedząc samotnie w samolocie Tekk przygląda się chmurom płynącym za oknem. Widzi oczyma duszy sytuacje z kilku ostatnich dni, jakby oglądał film. Zasypia, podczas gdy samolot zmierza na północ. We śnie wraca do wizji, którą miał tydzień wcześniej, w noc po przyjeździe do Niemiec. Pływa z młodym niedźwiedziem polarnym w lodowatym morzu. Niedźwiedź jednak jest tak świetnym pływakiem, że szybko zostawia Tekka daleko w tyle. Wkrótce widać już tylko jego niewielki łeb unoszący się na falach w oddali, a potem i on znika powoli; nie da się go już odróżnić od szarej powierzchni wody i zachmurzonego nieba. Tekk rozgląda się za nim uważnie, nie widzi jednak nic. Jest sam na otwartym oceanie. Potem nagle niebo na północy zaczyna się zmieniać. Światło i chmury tworzą uśmiech – uśmiechnięty łeb niedźwiedzia unosi się przed nim w słabnącej poświacie, a szare fale muska lśniąca biel.

 

EPILOG

Na wodzie unosi się wielka góra lodowa. Gdyby stać się ptakiem lub rybą i dostatecznie długo podążać za tą górą, trafiłoby się na Grenlandię. Można byłoby tam zobaczyć zamarzniętą mewę na śniegu, albo szkielet wielkiego woła piżmowego na zboczu wzgórza. Można byłoby też napotkać tę inuicką rodzinę w niewielkim igloo. Nasza opowieść toczy się dalej w tym igloo.

To co teraz robią? Jak zdarza się każdej rodzinie, zgromadzili się dookoła, zajęci domowymi obowiązkami. Matka gotuje, jej trzej synowie karmią psy. Czasem pomagają matce w przygotowywaniu jedzenia. Ich ojciec zmarł dawno temu, na polowaniu, podczas burzy śnieżnej. Teraz najmłodszy syn, Bystry Tekk, opowiada krewnym o swojej niedawnej przygodzie:

– Powiedziałem ludziom w Niemczech, że aput nazywamy śnieg, który leży na ziemi; qana to padający śnieg, a pigsipor to nagromadzony śnieg; mentlana jest różowy, a suletlana – zielony. I że klin to pamiętany śnieg, a naklin to zapomniany. Niemców to zaciekawiło, więc pytali, czym jest „pamiętany” i „zapomniany” śnieg. Powiedziałem, że nie da się spamiętać każdego śniegu, który się widziało. Pamięta się tylko jego część z całego życia. Na przykład śnieg przykrywający martwe ciało naszego ojca, motela, tego śniegu nigdy nie zapomnę…

A Thousand Words for Snow – Part One

PRELUDE

A great iceberg is drifting on the water. If you were a bird or a fish, and if you followed this iceberg long enough, you would arrive somewhere in Greenland. There you might see a dead seagull frozen on the snow, or the skeleton of a large musk ox on a hillside. Or, you might meet this Inuit family in a small igloo house. Our story starts from their igloo.

So what’s this Inuit family doing at this moment? As is not unusual for any family, they have gathered around, engaged in domestic activities. The mother is cooking, her three sons are feeding their dogs. Occasionally they help their mother prepare the food. Their father died a long time ago. He died in a snowstorm while out hunting. The youngest son here is Tekkeit Qaasuitsup. He is only nineteen and a half, but he is the hero of the region and everyone calls him Smart Tekk. He is the one who speaks good English and has ventured far out into the world. He made front-page news from Germany to America, from Russia to Australia. At this very moment, he is telling his family of the adventure he has just had:

‘I said to the German people, we call aput – the snow that is on the ground; and qana falling snow and pigsipor drifting snow; mentlana pink snow; suletlana green snow. And that kiln is remembered snow, naklin forgotten snow, and so on. The Germans were intrigued, so they asked me what is “remembered snow” and what is “forgotten snow”. I said you can’t remember all the snow you have encountered. You only remember some of the snow from your life. For example, the snow that lay on our dead father’s body, motela, that snow one can always remember…’

 

1.

Our young Nanook is asleep in his bed. But this is not Greenland. There is city traffic outside, mixed with the sound of aeroplanes. The curtains are tightly drawn, but still, a beam of morning sunlight is sneaking in and penetrating the darkness.

Tekk opens one eye. He observes this strange space and wonders if he is still in a dream. He closes the eye again. The dreams he has just awoken from seem to be inconsistent with his current surroundings. He dreamt he was swimming with a young polar bear through the water, but the bear swam faster than him because polar bears are famous for their strong long distance swimming. He had to give up the race in his dream. Now he feels as if his face is wet: probably from his swimming in the water. But what sort of dream is going on right now? Tekk opens his eyes again and moves his head on the soft pillow. Well, there is a television set on the wall, a fridge, a desk, a chair, a mirror, a wardrobe, and a bathroom beside his bed. Everything seems clear and concrete in his eyes. This is not a dream then. Tekk sits up with confusion. Then he suddenly recognizes his orange suitcase standing on the carpet in the middle of the room. It is a brand new suitcase his family bought for him before he left Greenland. Yes, it is not a dream: it is real. He is somewhere in Germany. He must have landed here yesterday, after a very long and complicated trip. He vaguely remembers he was on a long distance bus, and then he was put on a small local plane, and then he was in a big international airport, and after that he was flying on a very big plane, and he was given some free wine and alcohol by a smiley stewardess, and after that… he can’t remember anymore.

He hears a knock on the door. Tekk does not move at all. There’s another knock on the door. He silently places his feet on the carpet. Now he hears someone turning the key in the keyhole and opening the door. There she is: a young white woman, wearing a uniform with a vacuum cleaner beside her feet. Tekk jumps up with astonishment, and asks in his halting English: ‘Who are you?’

He realises he hasn’t practiced his English lately.

The woman is a bit apologetic when she realizes the hotel guest is still in his room. ‘Entschuldigen Sie!’ She says: ‘Should I come back later?’

But Tekk stops her: ‘Wait, you don’t go!’

The woman turns back: ‘Yes, sir?’

‘Is this Berlin, right?’

She smiles. ‘Yes,’ she answers, ‘it is.’

‘Where about in Berlin?’

‘You are in Hotel Kantstrasse, we are near the Berlin Zoo.’

‘Berlin Zoo?’ Tekk repeats, slightly surprised.

‘I mean, this is a hotel, not a zoo.’ She explains in English that is equally hesitant: ‘but we are near Berlin Zoo.’

Seeing that Tekk is not responding, the woman asks again: ‘You want me to clean up now, or should I come back later?’

Tekk stares at the maid, weakly shakes his head.

The woman leaves with her Hoover, closing the door behind her. Now Tekk sits up. He realizes he is fully dressed. He has slept with his clothes on. He touches his head, finding that there is nothing there apart from his short hair. Where is his walrus fur hat? He loves that old fur hat. He can’t walk around in the world without his hat on. He spots it lying on the desk by the window. He grabs it and presses it down on his head. Now he feels a bit better. He pulls open the curtains. Light floods in. He opens the window. Outside there is a city skyline. He can see huge advertising signs on top of some tall buildings. One reads ‘Benz’ and another ‘BMW’. He looks down. The streets and cars are like small toys. He feels dizzy. He closes the window. Again he walks around in the carpeted room, trying to get used to the space.

He enters the bathroom. The washing basin is strangely designed, like a huge lotus flower. It’s not that he has seen many large flowers in his life. As he touches the basin, a ring of lights turn on automatically, just like in a sci-fi movie. Tekk stares at the shiny washing basin, trying to understand where the light bulb is. Then he gives up. He needs a wash. But there is no faucet for him to turn on. He tries to move his hands under the tap, but nothing comes out. Then just when he lowers his head down to check the tap, a stream of water bursts out and drenches his face and head.

‘Tiaavuluk!’ Tekk curses, grabbing a towel and wiping his face dry. He opens the fridge. There are many small bottles of wine and vodka. He opens a vodka and drinks it directly from the bottle. It tastes good to him and gives his dry throat a kick. He sits on his bed and sips more, as if he is drinking tap water. He then opens the fridge again and finds a package of peanuts. He eats all the peanuts and brings out another vodka, as well as a coke. When he is about to finish the second bottle of vodka, the door bell rings.

Tekk opens the door. A tall, handsome European man stands there and smiles at him.

‘Good morning. You must be Tekkeit Qaasuitsup. Can I come in?’

Tekk nods his head. The man steps in and shakes his hand right away.

‘I am Hans. I work for this year’s International Global Warming Conference. I will be accompanying you during your stay here.’

‘Everyone calls me Tekk.’ He answers a bit shyly.

‘Sure, Tekk. I speak a little Greenlandic, but I won’t embarrass myself here. Is this your first time in Berlin?’

‘Yes.’ Tekk nods but somehow he feels as if he is being looked down on. So he adds: ‘but I have been to Copenhagen once, and to Stavager. Have you been to Stavager?’

‘Hmm…’ Hans shakes his head. He has never heard of such a place. ‘I am not sure. Is it in Denmark?’

‘No.’ Tekk laughs. Hans notices that the boy has a loud and untamed voice and seems to enjoy his laugh. ‘It is in Norway! They have got this domikirke. Very big.’

‘Domikirke?’ Hans is no longer following what the boy says. Besides, he is a bit bothered by the strong vodka smell in the room.

‘Yes, a domikirke. A huge old cathedral. Very scary inside.’

Hans decides not to sit down. He checks his watch and seems to be in a hurry.

‘That’s great to know, Tekk. If I visit Stavager one day I will go to see the domikirke. But now we are pressed for time. Let me take you for some breakfast, if you are ready. We have a whole day’s schedule after that.’

Tekk agrees and puts on his woollen boots. He follows Hans to the door.

‘Don’t forget your key!’ Hans takes the key from the key slot and closes the door behind them.

 

2.

It is a beautiful café with lots of art hanging on the walls. Tekk feels a bit uneasy sitting on such soft cushions. Hans has ordered some breakfast for them already. A waitress comes and gives each of them a plate: fruit salad for Hans, an omelette for Tekk.

But Tekk stares at his plate, not touching the food.

‘I thought you said you like eggs?’ Hans leans over, slightly concerned.

‘Yes. But don’t they have some meat?’

‘Meat? Sure, meat is inside the omelette.’ Hans points out.

Tekk suspiciously pokes the omelette with his fork. Yes, there is some ham inside. He eats quickly, but he is clearly not satisfied: ‘I thought there would be real meat.’

‘You want real meat. Okay, I’ll ask them for a plate of smoked ham.’

Hans calls the waitress and orders a plate of ham. A few moments later, a large plate of pink tinged meat arrives, decorated with a few slices of melon.

At last, Tekk is happy. He instantly brings out his own walrus ivory knife from his pocket, which sends ripples of shock amongst the people around him. Before everyone’s silent gaze, the young Nanook picks up slices of ham with his knife and swallows them ravenously. Hans watches him eating, but doesn’t make any comment.

In no time, all the ham has been dispatched. Only the melon remains on the plate.

Tekk cleans the blade of his walrus ivory knife with a white napkin, then wipes his mouth. He now speaks.

‘You know, Hans, this meat is too soft. I like solid meat, like the caribou you get back in Greenland.’

‘Right, Caribou meat! I’m afraid we don’t have that here in Germany’.

‘You should try: more solid meat. Good for teeth.’

Hans finishes his fruit salad, and finally says: ‘I’m a vegetarian’.

‘What is a vegetarian?’

‘A vegetarian is someone who doesn’t eat meat.’

‘Why?’ Tekk looks at his German companion in bewilderment: ‘You don’t have good teeth?’

Hans is amused. ‘My teeth are perfect,’ he says, ‘I’m not that old yet! But it’s nothing to do with teeth. It is just…how should I put it?’ He thinks for a few seconds, then remarks: ‘eating animals has a bad effect on the environment. Nor is it good for one’s health.’

Tekk looks at Hans with a quizzical expression. He wants to laugh, but he tries to be polite. All he can say is: ‘if my family heard about this, they wouldn’t believe it. You know, only caribous eat grass.’

Hans shrugs his shoulder. ‘Then I am a caribou. I eat grass and you can eat me. We make up a perfect food chain!’

‘You German people are funny.’ Tekk says, feeling a bit offended.

Hans finishes his coffee and takes out his wallet: ‘I think we should move on. I want to show you around.’

But Tekk can barely stand up. He feels a bit drowsy from the vodka he drank this morning in his hotel room.

‘Hey, have some water.’ Hans hands him a glass.

 

3.

Hans and Tekk walk along the street, like a comedy duo: one very tall, the other rather short. One walks fast, the other slow. They trundle down to Savingny Platz. The street brims with cafes and bars. Tekk looks around as he staggers along, curious about the world around him. He looks drunk, as is obvious to anyone passing. It’s strange to see a drunk Inuit, fully dressed up in furs, waddling through a fashionable district of Berlin. Hans tries to guide him as they cross over the street.

They pass a bar decorated with flowers and neon lights. In front of the bar, there are some chairs and tables. A lady in a miniskirt is conversing with a gentleman friend. Her naked legs are exposed, and are very attractive to Tekk’s eyes.

Tekk lurches towards the mini-skirted lady. Without saying a word, he lays his head on her white naked legs. The woman recoils in shock. Seeing his obvious drunkenness, she screams. Her gentleman friend stands up and drags Tekk away. He berates him: ‘was ist loss mit dir, mensch?’

Hans intervenes, pulling Tekk out just in time, apologizing profusely to the irate couple.

A few minutes later, Tekk finds himself in front of a huge building with a glass structure outside. ‘This is the headquarters of the International Climate Change Research Center,’ Hans says as he drags Tekk into the lift. ‘I want you to meet the chairman and the organizers of this conference. ’

‘Why?’ Tekk feels his head splitting in the elevator. He can barely walk straight, and he feels like vomiting.

‘Because they are the people who invited you for this trip, and pay your hotel bills. They would love to have you speak at the conference.’

As they enter the office, they are told to wait for a few minutes as the chairman is still in a meeting. Tekk sinks his body into a sofa. When Hans returns from the bathroom, he discovers that his friend is already sleeping, snoring loudly.

As Hans waits on the sofa patiently, one of the organizers comes to greet them. But as soon as he sees the state of their guest, he suggests to Hans: ‘why don’t we let this poor fellow rest today, and do some sightseeing if he wants to. He can come back for the conference tomorrow.’

Hans agrees.

In the afternoon, Hans takes Tekk to the Tiergarten, which makes the young man feel much better and more energetic. As they walk deep into the woods, they come across a pond. Some ducks are swimming around peacefully. Then they see a little canoe, with a man and a woman paddling. Tekk stares at the little canoe. He feels his heart swell with yearning. When the couple on the boat wave at him, he takes this as an invitation. He runs along the bank and, without removing his clothes, jumps into the water and swims towards them. This makes the couple on the boat a little frightened and bemused at the same time. Tekk manages to climb onto it in no time.

Tekk is laughing and having fun in his new canoe. Despite Hans’ yells and gesticulations from the bank, Tekk grabs the paddle from the man’s hands and starts to dip it into the water. Hans runs along the bank and yells to the couple: ‘Please excuse my friend! He is from Greenland – he doesn’t know the rules here!’

 

Read part two of this story

A Thousand Words for Snow – Part three

 

Continued from part two, which you can read here.

7.

The evening passes for Tekk without any significant moments. He is in some grand restaurant, with the most beautiful seafood and meat before him, with luminous candles on the table and inky red wines and golden beer. But Tekk only manages to eat two pieces of roast beef. He feels depressed, although many friendly delegates are trying to hold a conversation with him. But he has no vocabulary for the cultured white Europeans. Nor can he involve himself in any sophisticated discussions about carbon dioxide emissions or levels of acidity in the oceans. He misses his family, his favourite dogs, his igloo, and most of all, the freedom he can only feel in his natural environment. He asks Hans to walk back with him to the hotel, while everyone is having wine and gooseberry cakes.

Later, alone in his hotel room, Tekk feels a little better. He removes all of his clothes, stripping down to his shorts, although he leaves his walrus fur hat on. He loves his fur hat. It reminds him of all those great times when he and his father went hunting for walrus, and watching his father skin animals with his knife. He misses his father, though he knows his father’s dead body is lying there senselessly deep in the snow by their house. Suddenly, tears run down his face.

He lies in the bed, pressing the remote control, flicking through TV channels.

On one channel there’s a cooking programme, on another some soap set in a rich family’s house somewhere in Europe. On another is a police story with car chases and gun fights. Tekk watches this for a while, but it’s in German. He soon grows bored, and his feeling of lonesomeness returns.

He switches off the TV, lying still, trying to sleep.

Through the thin wall, he hears the noise of two people making love next door. The noise grows louder and louder.

He lies there, eyes wide open, listening to the noise.

The next day, Tekk asks Hans to take him to the zoo again. This time, Hans only accompanies him to the entrance, and tells Tekk that he will come back to meet him by the gate in three hours time, because he has to work at the conference. Tekk is happy for this three hours by himself in the zoo. He walks straight to his friend’s enclosure, and in no time, he is standing in front of Knat, the lonely polar bear. He watches the creature’s every single move, but is careful to remain obscured, so that the bear doesn’t see him.

Today, around the enclosure, there is a television crew from the BBC reporting on the famous polar bear. Tekk watches a blonde woman presenter, speaking in front of the camera in English:

‘Welcome to the BBC World Service! Right now I’m in the Berlin Zoo, standing in front of Knat, their famous polar bear. I want to give you some insight into why Germans are worried about him and what is the real problem. We were told by the zookeepers that Knat has been leading a very reclusive life and stays in his cave for most of the time. He’s also been showing some signs of losing his appetite. Usually polar bears would eat raw meat, but recently he’s los interest in that, and instead he’s begun to eat human food like vegetables, cooked food – even croissants and bread which the tourists give him. We wondered if the famous carnivore could become a vegetarian. In a week’s time, Knat will cerebrate his fifth birthday with the zookeepers and I’m sure we’ll be seeing plenty of cute photos of Knat’s birthday party…’

The bear in the background roars towards the camera, which frightens the television presenter slightly. But she adjusts her smile and continues her report. But then a group of animal rights activists swarm in front of the camera, raising their banners and shouting together: ‘caging is a crime!’. The bear seems to be getting more and more disturbed. But at this point, Tekk steps out from behind the tree, and into Knat’s field of vision. After a few moments, Knat notices his friend. Then he gradually grows quiet. Tekk is chanting words in his Inuit language, louder and louder. His chant seems to pierce the noise of the protesters and the crowd of tourists. The bear seems to sway back and forth in time with his chant. And then the eyes of bear and man lock again.

It’s at this point that everyone else begins to notice the strange scene happening between the bear and the fur-clad Asiatic man standing by the fence, who’s producing a resonant song from deep inside his chest. Knat releases a long sad groan in response, and raises his head, stretching his whole back, as if waving his head to Tekk. Suddenly, there is a silence, only punctuated by the background sound of traffic, and the occasion animal noise. Tekk and the bear stand frozen, gazes locked, as the crowd and zookeepers look on. But then, like a string breaking, an air of hopelessness comes over the bear, and their mutual gaze is broken. Knat, as if releasing some heavy weight, turns to go back into his cave, dragging his paws over the concrete. Tekk leaves quickly before anyone can question him.

 

8.

The week-long conference is heading towards its climax. It’s the morning Tekk is going to give his speech. He has a text Hans helped him to write. Over the last few days he has been practicing it and he has learnt to read it quite well. This is his speech:

Dear delegates of the 5th Global Warming Conference,

My name is Tekkeit Qaasuitsup and I am from a village in Greenland. I feel honoured to be able to present the story of my family and my people to you here. I must admit that I know nothing of global warming or climate change, but still, I want to thank the organizers for inviting me to come to Berlin.

Here is my story: I am from an Inuit tribe. We are hunter-gatherers. I am indeed a Nanook, that is, a good hunter. Originally, Nanook in my language meant the master bear. In our culture, polar bear is the master of all bears. Only he can decide if hunters deserve success in finding and killing bears; he will also punish the bad hunter who violates the rules. My father was a bear hunter and so am I. We have to hunt for our food. We have no shops near us. The nearest supermarket to our house is three days away by dog sled. So we have to do fishing and hunting to keep our life going. We always listen to the calls of the bear master when we hunt. After arriving in Germany, I was very surprised to see our master was caged in the Berlin Zoo. So, while I have been here, I have had to go there everyday to worship him. I am worried about his condition. I hope he is not going to punish me one day.

The last thing I want to do is thank my friend Hans. He has taught me good manners and I have learnt through him something of the European way of life. But I am not sure I will become a vegetarian like Hans, because if we eat the good animals from the sea and we only eat what we need to eat, then there is no need to be a vegetarian. We can’t eat three seals in one week. We can only eat so much food everyday. It’s strange then, for me, that there is so much food in the supermarket. What happens when they can’t sell it all by the end of the day? They throw it away, or let it rot? Anyway, I know big cities have more opportunity for living, but I prefer my hometown and I already miss being there. I hope to fly back as soon as possible. This is the end of my speech. Please excuse my English and thank you for listening.’

After this speech, everyone applauds and agrees Tekk is the most charming guest in the conference. He is instantly asked for photographs by his new fans. A few minutes later, a man in a nice suit approaches Tekk. He introduces himself as Werner Vidoni and he is the head of Berlin Zoo, specialising in animal behaviour.

‘What do you want from me?’ Tekk is a bit surprised.

‘Oh, we need your help, Tekk, if you don’t mind my direct approach.’ Werner explains.

‘What sort of help?’

‘You already met our polar bear in the zoo, and you know he is very precious for our city. Indeed, I have witnessed your power with our Knat. I was there the other day, when you calmed Knat down.’

‘Yes, I know Knat.’ Answers Tekk somewhat enigmatically.

‘Knat was born in our zoo and his mother died shortly after his birth. So he has lived a somewhat lonely life for a bear. Now in the last several months he has grown more and more reclusive, and he eats less and less. We are quite worried about Knat’s health. Since you are from Greenland, the native land of polar bears, I wonder if you might have some good suggestions for us. And if you like, we can invite you to accompany our bear keepers, so you can get closer to Knat and tell us what you think about his diet and his behaviour. ’

This is a surprising appeal for Tekk. He is lost for words. He nods his head in earnest.

‘Tekk loves Knat, I am sure he will be very happy to have an opportunity to get closer to him.’ Hans hears the conversation and answers for Tekk.

Next day, Tekk is picked up by the zookeeper from the hotel. On the way to the zoo, two documentary filmmakers with a camera and recording machines also join them. They want to make a ‘Reality TV Show’ about how an Inuit trains the bear and they believe the whole of Germany will love to watch the show. The team is received in the zoo by the enthusiastic staff. Before Tekk enters a back door leading towards the inner enclosure occupied by Knat, he kneels, facing the cave where the bear is, and prays silently. When the ritual is over, he wipes dust off his trousers and says: ‘now we can go in.’

The zookeeper is curious about Tekk’s ritual, he asks: ‘Tekk, what do your believe?’

The young Nanook answers with an old saying from his Inuit culture: ‘We do not believe, we fear.’

‘You fear?’ The zookeeper repeats: ‘what about God? Do you have some kind of god like we do here in Europe?’

‘God? Everything is god. Seal is god, walrus is god, fish is god, and polar bear is god too.’

‘So do you fear these gods? I mean, if you don’t believe in them, you wouldn’t fear them…’

‘Belief is not important for us, but fear will protect us. We fear nature’ says Tekk.

The documentary filmmakers record Tekk’s speech. Soon Tekk’s mysterious answer will become an enigma for the Berlin media. Soon the genial Nanook will become a celebrity, as famous as Knat. Tekk’s photo will appear in Bild and Süddeutsche Zeitung alongside that of the polar bear Knat, with the headline: WE DO NOT BELIEVE, WE FEAR.

The day passes by with Tekk inside the enclosure, along with the bear and the animal specialists. Tekk has been talking to the zookeeper about his and his father’s knowledge of polar bears. ‘You know, polar bear is the great long distance swimmer. But here in the zoo, he can swim nowhere and he can’t do any excise really.’ The Zookeeper nods his head. He knows the problem well, but he doesn’t think they can change Knat’s living space.

 

9.

‘We can’t return our Knat to nature, because he was born in captivity and never lived outside of the zoo. He won’t even have the ability to secure his own food. He will just die if we let him out’. The zookeeper explains to Tekk.

Tekk has no more words to offer. Before he leaves the zoo, he suggests: ‘Knat needs a friend, his own kind of friend to live with.’

‘Yes, that’s the right thought.’ The zookeeper says. ‘We have decided to raise 500,000 euros to buy another polar bear – a female one from Norway, to be the mate of Knat and to conceive future baby bears. We have already secured some money and we are confident that we can raise the rest of fees to host our new Mrs Knat.” Says the zoo keeper.

But only our young Nanook knows that his friend inside the fence is reaching the end of his life. The bear is short of breath, and he hasn’t eaten half of what he is supposed to eat in the last few days. He has no more strength, not even bringing himself out of the cave to meet the public.

Next day, when Tekk is accompanied by Hans to the airport along with his orange suitcase, they find hundreds and thousands of people gathering in front of the television news in the departure hall. Everyone is watching the direct live broadcast from Berlin Zoo: Knat is dead! He died from a mysterious disease, apparently a tumour in his heart. Both Tekk and Hans freeze in front of the news report. It said Knut’s sudden death caused an international outpouring of grief. Hundreds of fans are visiting the zoo, leaving flowers and mementos near the enclosure. The mayor of Berlin, Mr. Herzorg is speaking on the television now: ‘we all held him so dearly. He was the star of our city. But he will live on in our hearts. We will create a monument for coming generations to preserve the memory of this unique animal.’ The report also says that Knat’s remains may also be stuffed and put on display in the Museum of Natural History. The news ends with a song performed by children: ‘Knat – The Dreamer, we love you forever’.

Alone on the plane, Tekk contemplates the floating clouds outside his cabin. The scenes from the last few days are like a film playing before his mind’s eye. He falls asleep as the plane makes its way north. In sleep, he returns to the dream he had a week ago, on the night after he arrived in Germany. He is swimming with a young polar bear in the arctic sea. But the bear is such a good swimmer, he soon leaves Tekk far behind. In no time the bear is nothing but a small, bobbing head on the swell far ahead, and then, slowly it fades, becoming indistinguishable from the grey sea surface and the dull sky. Tekk scans the horizon, hoping to catch a glimpse. But there is nothing. He is alone, far out in the ocean. Then, suddenly, the sky to the north, begins to change its form. The light and clouds merge to form a smile – a smiling bear head hovers before him in the fading day’s rays, and the grey waves are touched by a shimmering whiteness.

 

 

EPILOGUE

A great iceberg is drifting on the water. If you were a bird or a fish, and if you followed this iceberg long enough, you would arrive somewhere in Greenland. There you might see a dead seagull frozen on the snow, or the skeleton of a large musk ox on a hillside. Or, you might meet this Inuit family in a small igloo house. Our story continues from within their igloo.

So what’s this Inuit family doing? As is not unusual for any family, they have gathered around, engaged in domestic activities. The mother is cooking. Her three sons are feeding their dogs. Occasionally they help their mother prepare the food. Their father is dead long ago. He died in a snow storm while out hunting. And now their youngest son, Smart Tekk, is telling his family of the adventure from which he has just returned:

‘I said to the German people, we call aput – the snow that is on the ground; and qana falling snow and pigsipor drifting snow; mentlana pink snow; suletlana green snow. And that kiln is remembered snow, naklin forgotten snow, and so on. The Germans were intrigued, so they asked me what is “remembered snow” and what is “forgotten snow”. I said you can’t remember all the snow you have encountered in your life. You only remember some of the snow. For example, the snow that lay on our dead father’s body, motela, that snow I will never forget…’

 

END

A Thousand Words for Snow – Part Two


Continued from part one, which you can read here.

4.

The press conference is held in the morning. When the general delegates arrive, a line of important speakers are already on the stage. Tekk is on the stage too with a nametag on his chest. He is given a place at the side of the table, next to Hans.

The chairman makes a welcoming speech and emphasizes the deep importance of research into climate change. His speech is long. Tekk starts to doze, slumping in his seat. Then the chair begins to introduce the delegates on the stage: scientists, professors, activists, and so on. When he gets to Tekk, he announces Tekk as the ‘last Nanook from Greenland: the ice melting community.’ The audience applauds with excitement, while cameras click frantically. Hans hints to Tekk that he should stand up for photos.

Then the chairman continues: ‘Tekkeit Qaasuitsup, one of the last Nanook from northern Greenland will be making a speech in the next few days about his family’s traditional way of life, and what we can learn about the Inuit culture. Now, without further ado, let’s begin the conference…’

A few hours later, a huge close-up of Tekk’s face under his walrus fur hat has appeared everywhere in Berlin’s media. The headlines above the photo say things like: ‘LAST NANOOK IN TOWN!’ or ‘WHAT ESKIMOS HAVE TO SAY ABOUT OUR MODERN WORLD’.

The conference moves along smoothly, and soon all the delegates are having their lunch break. They are in the dinning room next to a very lush garden, enjoying a buffet. A number of people come to shake hands with Tekk, asking him about his family and his trip. Tekk’s attention is drawn by something in the garden.

His eyes are following a young woman in a red dress passing through the garden. Hans follows Tekk’s line of sight, and sees the black haired young woman, carrying a caged raven across the flower bed.

‘Did you see that? Hans? That black bird?’

‘Yes. A raven, actually,’ Hans answers, curiously. ‘A raven in a cage. It’s the first time I’ve seen a raven as a pet.’

As they watch the woman, she seems to sense their gazes and looks back. She smiles to them mysteriously. Just when Tekk runs into the garden, she disappears.

‘Sedna! I found my Sedna!’ Tekk cries.

‘What is Sedna?’ Hans follows him out.

‘Sedna! Our Inuit sea goddess!’

‘You mean the raven or the young woman?’ Hans asks.

‘The young woman! Her name is Sedna!’

‘Okay, calm down, Tekk.’ Hans says: ‘Do you want to tell me who she is?’

‘Yes. She was a very beautiful Inuit girl with long black hair, just like that woman.’ Tekk is still walking around restlessly in the garden, hoping to encounter the scene again. ‘Everyone in our region knows the story. Because Sedna was so beautiful, she was always turning down the hunters who came to her house wishing to marry her. But Sedna’s family was very poor, so her father wanted to marry her off. Her father said to her: “Sedna, we have no food and we will go hungry soon. You need a husband to take care of you, so the next hunter who comes to ask for your hand in marriage, you must marry him!” One day a hunter covered in smooth black fur arrived before their igloo, and asked Sedna’s father if he could marry his daughter. Sedna said yes, though she didn’t even see the man’s face. She was then placed aboard the hunter’s kayak and journeyed to her new home. You know what a kayak is?’

‘Yes, I know what a kayak is. So what happened to her and her strange husband?’

‘It was a long way on the sea. It was snowy and windy. They covered themselves in their heavy robes. For the whole tripe, Sedna never saw her new husband’s face. At last they arrived at an island. Sedna looked around. She could see nothing. No hut, no tent, no cooking pots, just bare rocks and a cliff. Her new home was a few tufts of animal hair and feathers strewn about on the hard, cold rocks. As they stepped onto the rocks, the hunter stood before Sedna and pulled down his hood. He let out an evil laugh. Guess what?’

‘Sedna’s husband was not a man but a raven! Is that the story?’ Hans smiles.

‘Yes, you Germans are clever people! He is a big ugly black crow!’

‘So then what? Did she live with that evil bird for the rest of her life?’ Hans asks impatiently, aware that everyone around them is finishing lunch. Yet Tekk and Hans have not started eating yet.

‘Of course Sedna didn’t want to live with that ugly black bird. But it was a long way home. She couldn’t just go back by herself… ’

At this point the conference organizer comes to them and interrupts Tekk’s story. ‘Hello Tekk, hello Hans, I hope you are enjoying the press conference this morning?’

Tekk shakes hands with the organizer. He then realizes how hungry he is. He rushes to the food table, grabs a plate and serves himself some food.

‘Indeed. I just hope our friend from Greenland can take a whole week of conferencing!’ Hans greets the organizer, heaping salad onto his plate at the same time.

‘Don’t worry. If our Inuit friend gets bored with all the talks, you can take him sightseeing. There is lots to do in Berlin – the Holocaust Museum, the Checkpoint and so on. What do you think, Tekk?’

Tekk’s face cracks into a dry smile. He is busy with his deep fried schnitzel.

‘How did you find Berlin, Tekk? Have you seen our famous bear yet?’ the organizer asks.

‘Bear?’ Tekk swallows some schnitzel, startled. ‘You have bears in Germany?’

‘Yes,’ the organizer answers, ‘we have our own famous polar bear. His name is Knat.’

‘You are teasing me!’ Tekk stops eating, and is exasperated. ‘Where is he? Can we go to see him now?’ He turns imploringly to Hans.

Hans laughs. ‘Not now,’ he says, ‘but maybe later if you are not too tired.’

Journalists crowd around them, urging Tekk to pose in his fur hat and to smile at the camera. Tekk poses with the hat, but he cannot summon a smile.

 

5.

Tekk and Hans are queuing in front of Berlin Zoo. Like them, there are lots of people waiting to enter. Eventually, Hans gets hold of two tickets.

As they pass the entrance, Tekk is already impressed by the scale of the zoo, with its lush plantations and artificial hills. He asks lots of questions.

‘So people find all sorts of animals and then put them here, not killing them?’

‘No. That’s why we can see them, I mean, to be able to see a live tiger eating and running before our eyes.’

‘A tiger!’ Tekk exclaims: ‘I saw them on TV. Very scary animals! I don’t want to see them. Please don’t take me to meet one.’

‘Okay, no tigers then.’ Hans smiles, leading him further into the zoo. ‘I will make sure you don’t meet any animal you don’t want to meet. But you haven’t finished your story yet. About Sedna! What happened after that beautiful girl married the ugly raven?’

‘Yes… Sedna discovered her husband was only a black crow. Frightened and saddened, she tried to escape, but the big bird would drag her to the edge of a cliff, threatening to push her off. The bird also begged her to be his companion, as his life was too lonely to endure. So she became the raven’s wife, living on bare rocks. Everyday, the raven would fly out and bring back home raw fish. And that was the only food she could eat. She cried and cried and called her father’s name. The howling arctic winds carried the sound of Sedna’s weeping cries all the way to her father’s ears. Sedna’s father recognized the call in the air and knew it came from his daughter’s weeping. One day—’

Tekk stops narrating the tale. He is distracted by some big animals in front of him. His face is anguished and frightened. They are in front of some gorillas. Apparently Tekk has never seen a gorilla in his life. He is crying and laughing at the sight of such large, dark, human-like animals.

‘Maybe they are also men, don’t you think, Hans?’ Tekk asks with a trembling voice.

When a gorilla comes towards them, Tekk becomes very still. Then suddenly he drops to his knees, facing the fence and praying to the gorilla.

Hans observes Tekk’s strange behaviour, raising an eyebrow but saying nothing.

They move towards the enclosure where the giraffes live. Tekk carefully observes the towering animals, impressed by their long necks.

‘I wish I had such a long neck, so I could see the enemy coming from a far distance.’ Then he kneels down again: ‘Hans, we must pray. Otherwise they will revenge us one day.’

Hans shrugs his shoulders, watching Tekk pray to the animals while murmuring a string of inaudible words.

Finally they walk towards the zoo’s most famous tourist attraction: the polar bear. The area is surrounded by tourists. Everybody is waiting by the fence with their cameras and smart phones. According to the news report, the famous bear has made no appearance for a few days.

But as soon as Tekk gets close to the fence, things change. From behind some large rocks, a huge white body gradually appears. All the visitors hold up their cameras with anticipation. Tekk stares at the great bear, the famous Knat, who is now sitting on a rock by the water, looking bored and lonely. Paying no attention to the tourists and constant clicking cameras, the polar bear surveys the shallow water around him.

‘Oh Tekk, you are lucky to have a chance to meet our city’s super star. He has created about 2 million euros annual income for us.’ Hans says with some excitement.

‘How?’ Tekk asks.

‘How? You see all these people here? They bought tickets just want to see the polar bear.’

‘Knat…’ Tekk murmurs. ‘In Greenland we don’t wish to see bears face to face. We would wish them the best of luck, but don’t want to invite them any closer.’

A team of school kids arrive. They push Tekk to the side and jump around, trying to catch a glimpse of the super star animal.

‘Well, Knat has not been very happy in the last few months. Some animal experts say he is missing his native land, or he needs some companion. He does look a little sad. Sometimes he refuses to come out to bathe in the sun. He just hides in his caves, so no one can see him.’

Tekk seems to understand this situation very well. He says; ‘I would be the same, if I were put in a big cage. I would die, I think, probably in three days. ’

The more Tekk watches the bear, the more he is affected. As if caught by some magic power, Tekk is rooted to the ground. His hands grip the fence. His eyes follow every movement the bear makes. And he speaks as if in a dream: ‘I think he knows me…’

Under Tekk’s gaze, Knat finally seems to respond to Tekk. The animal’s eyes shine with sadness and hope. Tekk is in trance, and keeps murmuring. ‘Oh Hans,’ he says, ‘he is watching me. I think he knows me…’

 

6.

A gust of wind blows above the zoo, carrying the sound of sirens and city traffic. Knat suddenly makes a sorrowful and angry cry. Slowly, he walks back to his cave, and decides to hide himself away for a little while. He shakes himself as if from a swoon, rubbing his eyes. Hans asks if he’s alright. Tekk says nothing, pulling at the fence, his head down. Then, suddenly, as if snapping out of a dream, Tekk resumes his black raven story.

‘So I was telling you that Sedna had to become the raven’s wife, and cries her eyes out on the cliff every day. Then one day, Sedna’s father heard his daughter’s cries through the snowy wind. He felt very guilty for what he had done to his daughter. So he decided it was time to rescue her. He killed a big walrus, preparing food to eat for the next several days. He loaded up his kayak with food and water, and followed the sound of the crying. He paddled for three days through the icy arctic waters to Sedna’s home. As soon as he approached the island of Sedna’s husband, he saw a red figure standing on a cliff. He recognized his daughter, wearing the same red dress she had had on when she left home. She was so happy and surprised to see her father, she ran towards him and quickly climbed into his kayak. They paddled away without hesitation. After many hours of travel, Sedna and the father turned and saw a black speck far off into the distance. They knew it was Sedna’s angry husband flying to chase her.’

At this point the polar bear inside the cave howls twice, as if he can hear the story and understands it well. The bear then emerges from his cave. Tekk stops speaking: he cannot help but be drawn in by the bear. The bear seems to meet Tekk’s gaze.

‘Maybe we should walk around the fence, in between the tourists,’ Tekk suggests. ‘So I can see if the bear really recognizes me.’

As they walk around the enclosure, at first the polar bear loses sight of Tekk. But after a few moments, the animal finds Tekk again amongst the crowd. It’s like some electric current passes between their eyes. But then suddenly two zoo keepers distract the bear by throwing a large rubber seal into the enclosure, their hope being to get the depressed bear to do some exercise. Knat seems to be roused into an angry state, leaping from his rock, and starts to tear the rubber seal apart.

Tekk turns away in disgust. He drags Hans away from the enclosure to a bench near a tree. With a sigh, he continues the story: ‘So the big black raven chased after his wife, steadily gaining on her, riding on the wind. Finally he swooped down on the kayak. Sedna’s father took his paddle and struck at the raven, but missed it. The huge bird continued to harass them. Finally the raven swooped down near the kayak and flapped his wing upon the ocean. A vicious storm began to brew. The calm ocean soon became a raging torrent, tossing the tiny kayak to and fro. Sedna’s father became very frightened. He grabbed Sedna and threw her over the side of the kayak into the ocean. “Here”, he screamed: “here is your precious wife. Please do not hurt me. Take her!” Sedna screamed and struggled as her body began to go numb in the icy arctic waters. She swam to the kayak and reached up, her fingers grasping the side of the boat. Her father, terrified by the raging storm, thought only of himself, as he had always done. He grabbed the paddle and began to pound against Sedna’s fingers. Sedna screamed for her father to stop but to no avail. Her frozen fingers cracked and fell off into the ocean. Gradually, all her fingers turned into seals and swam away under the water. She tried again to swim and cling to her father’s kayak, but again he grabbed the paddle and began beating at her hands. Sedna’s hands froze and cracked off. The stumps slowly drifted to the bottom of the sea, this time turning into whales and walruses. Sedna could fight no more and began to sink.’

‘What a sad story,’ Hans gasps. ‘The father is as bad as the raven.’

‘In Sedna’s desperation,’ Tekk went on, ‘she turned her body parts into sea creatures – her hair became millions of shrimps and little fish, her intestines became lobsters and octopuses, her sorrow became seaweed and her longing became a sand dune on the beach. Finally her red dress became the Mara Mountain towards the North Pole, protecting people from the icy wind. Now all the hungry Inuit families could get their food from the rich sea which had become filled with sea animals. They could now build their huts at the foot of the mountain. It is for this reason in our region that after a hunter catches a seal he will kneel towards the direction of the Mara Mountain and drops water into the mouth of the mammal before he kills it, a gesture to thank Sedna. Sedna is our sea goddess.’

‘But what happened to that horrible father and the evil bird?’ Hans asks.

‘Both the father and the evil bird were taken by a polar bear. Actually the polar bear was the master bear of that region and he knew all this was going on. So he punished the raven and the father.’

Tekk has finished his story. They both grow silent, as they gaze back into the distance. Inside the fence, the bear has already retreated into his cave. Hans sees this as an opportunity to leave. He promises Tekk that they will come back to see Knat tomorrow.

 

Read part three of this story

Flower of Solitude

flower

A short story by Xiaolu Guo

1. Houyi

At that time, the universe had two different worlds – the Earth, where the Mortals lived, and the Heaven where the Immortals reigned. At that time, the mountain was scarlet red and the sea flowed with the colour of blood. At that time, the animals crowded the land so much so that the humans had to fight for their space. At that time, the greatest quality a man could have was to be the best archer. And at that time in those long ago days, on the red earth, there was a great archer named Houyi.

With a large bow on his shoulder, Houyi walks rapidly on the wild grass like a leopard streaking through the forest. He heads towards the village of White Elephant to help the locals shoot the wolves – the carnivorous wolves who have recently stolen several babies and left a bloody trail on the path to the woods. No animal, wolf, bull or lion can outrun Houyi’s arrows. Houyi is indeed the master of all archers within the kingdom.

The sun burns above the pine trees, and beneath them Houyi sweats like a young bull. He washes his face in a stream at the foot of the hills, drinking in the clear and sweet water from the mountain. He bites into the sour fruit from a wild pear tree, spitting the hard skin onto his grass shoes. He is a man with wild temper; his young beard is thick and strong, always flying in the wind. And with his great silver bow against the arrows on his back, even tigers fear him and slink from his path.
One autumn afternoon, when the heat subsides, Houyi manages to shoot three wolves in the forest. The first two are killed instantly, the third one is wounded and saved for the autumn sacrifice. The villagers cerebrate their hero. Some thank Houyi with gifts of corn and fish, others offer smoked pork. Loaded with food, carrying his great bow, Houyi leaves the village.

Houyi’s young wife, Chang’e, is alone at home. Gathering silk from cocoons, she prepares to weave winter clothes for Houyi. She feels lonely and wilted after marrying her husband, yet she is only fifteen years old. Houyi is just three years older than her, but he is never at home, he is a wild man who loves to make war with nature. And now Chang’e has been chased and won by him, there is nothing left to be done. With love absent from his mind, he spends his days hunting the forest animals. His young wife has no one to accompany her through each passing day. In front of their house is an old magnolia tree. Chang’e often contemplates its thick leaves and huge white flowers. She feels like a silent and weak petal of a magnolia flower, waiting for the seasons to bring her back to the earth, yet she herself has no weight and no power.

Every night, Houyi the archer falls asleep straight after supper. His breath is solid and deep, yet as she lies beside her husband Chang’e feels her motionless life wending its way towards a slow death. She sees the shape of her own death as she takes her place beside Houyi’s earthy body. The shape of death, like an ink blot, expands and seeps into the clear area, and eventually swallows the whole visible space, leaving only blackness.

2. Chang’e

Before marrying Houyi, Chang’e was a flower picker in the king’s palace. The king was very old. His kingdom was in the southern part of Han China, a land whose tribes ceaselessly fought each other. When Chang’e turned twelve years old she became a servant for one of the king’s wives, and had to look after a garden where three jasmine trees grew. Her job was to pick the white flowers of the jasmine trees before they bloomed, then soak them with iced sugar in a jade jar. After a few days the king’s wife would drink the sugared jasmine tea to cure her weak lungs.

Each jasmine flower in that garden grew only one single petal, a white petal in the shape of a heart. They were very fragile. As soon as the slightest wind blew, the petals would fall from the trees like snow. Chang’e had to pick the flowers before the wind came. Day after day Chang’e’s young heart endured the monotony of her dull life.

One day, as Chang’e left the king’s palace to go to the market to buy sugar, she bumped into a strong handsome man with a great silver bow. Chang’e and Houyi fell in love at first sight. Before long she left the king’s jasmine garden, and became the wife of the great archer. Being a young wife, Chang’e raises silkworms under the mulberry trees, cooks rice and soup on top of a pile of chopped tree trunks, washes clothes in a nearby river. She knows the archer loves her, but her lonely heart drifts inside her empty chest. She feels love for him, but somehow it fades away, little by little, each night while Houyi sleeps. She doesn’t know what she lives for any more. She feels again that she is back in the old king’s jasmine garden, under the same burning sun, raising her tired arms, picking each delicate flower, for no purpose from one day to the next.

3. Wu Gang

At that time, above the great Chinese sky, there was a Heaven, where all the Immortals live. The Emperor of Heaven had the power to decide who could live there, and who could not.

Yet for Wu Gang, the impulsive Emperor of Heaven made a different decision. Wu Gang’s fate was to abide forever in the limbo between the Immortal and Mortal worlds. He became the gatekeeper of the South Heaven Gate – the only passage from Earth to Heaven.

Motionless and empty, Wu Gang leans against the South Heaven Gate, reminiscing over moments of his past life on Earth. He was once a woodcutter in a bamboo forest, happy with his life. Somehow the Emperor of Heaven judged Wu Gang to be no ordinary man, but rather the most trustful person on earth. So the Greatest Mind chose Wu Gang to guard the heavenly gate, and ever since then Wu Gang has been living in this void. He misses his homeland and using his solid axe on solid bamboo, better than this heavenly axe he is forced to wield. He misses the smell of the earth after thunderstorms and the sound of the river flowing behind his grass shed. Now he is in limbo, an interim space, and a lifeless zone where the earth ends and the unreachable Heaven begins. He is in a world where there is no sound, no colour and no weight. Only Wu Gang’s axe has a firm shape, and, perhaps, his own body as well. He can see but can’t feel his own weight. The people chosen by the Emperor of Heaven to become Immortals merely pass through Wu Gang’s gate. No one has ever stayed with him to talk or reminisce, and besides, there is no concrete space by that gate where one could rest. Wu Gang lives in a flow of air, from which he can only contemplate the Earth through the ethereal clouds. He is the loneliest being in the universe.

One day, through deep layers of clouds, Wu Gang’s eyes catch sight of the beautiful Chang’e while she is standing under a jasmine tree in the king’s garden, the jasmine blossoms raining down like snow in the wind. Chang’e leans by the tree, gazing at those petals falling all around her. Rays of light caress her hair and neck. The gatekeeper is stunned by her delicate beauty. He starts to mutter to himself, wishing he could become her companion, to comfort and embrace her through life. But how? He is no longer a man of flesh, he is only half- man half-spirit, without weight or gravity.

Every passing day Wu Gang watches the jasmine garden from the high and distant South Heaven Gate. The lonely man rests against the gate with his humble axe, his half-life seeming a little less empty, until one day Chang’e disappears from the jasmine garden. He looks for her with his half- human eyes, but his sight has lost its power in the overly crowded human world. He cannot see even a trace of her among the smog, rain and smoke, among the shoulders in the market, the feet on the bridges, the hats in the fields. Heavy- hearted, he thinks that in her earthly life, she must have become someone’s wife, now living under a roof, cooking for a family. Thinking of such a life, his heart grows even colder as his vision of the earth becomes blurred. From solitude his heart grows as hard as a granite stone, he can no longer feel the tender emotion that once possessed him. The day goes on, the night slips away. Wu Gang senses something sorrowful in the world beneath him, yet this sorrow is lost in the thin air and he no longer recognises human emotion.

4.The Hottest Day

Then one day the earth becomes unbearably hot. It’s so hot that the hills of the Gobi Desert burn like a volcano. The bamboo forests in the southern hemisphere are dry and dead from lack of rain, the pinewoods in the north are burnt into black ashes. Even the old king breathes his last on that day. When the people learn that the old king has died, the whole kingdom cries out in desperation.

But Houyi the archer raises his dark eyes towards the sky. His eyes are as sharp as the arrow on his bow. Through the floating clouds and formless wind, he sees seven suns hanging in the sky. In ancient time of legend, the Heaven Bird was transformed into a blazing sun, created to shine upon the earthly world. At that time, there were seven Heaven Birds living in the sky and they were the playthings of the greatest Heaven Emperor. At that time, each sun bird was only allowed to come out from the Heavenly Empire once every seven days. But on this hottest day, the suns disobey their master and appear in the sky together, unaware of the great damage they are doing to the earth. The great archer Houyi cannot restrain his anger any longer, furiously he draws six silver arrows out of his leopardskin sack and places one on his bow. Whizz, whizz, whizz…one after another, he shoots down six suns with his gleaming silver arrows, each in one strike!

The hills of the Gobi Desert suddenly stop burning, the bamboo forests in the south are immediately awash with rain and the pinewood fire gradually abates. Men and women in the fields recover from their terror; tigers and lions emerge from their deep caves and roam again on the plains.

The following day, the people unanimously agree to elect the great archer Houyi the new king of their country. With Chang’e he moves into the old king’s palace. And now Chang’e is back in her one-petal jasmine-tree garden where now all trees belong to her and all the servants have become her servants. She doesn’t make jasmine sugar tea for another woman any more, and instead King Houyi orders magicians and herbalists from throughout the land to hunt down rare herbs with which to make the elixir of longevity. For many centuries experts have tried to find the secret recipe for this potion, but with no success. Nevertheless each new king orders his people to continue to make this magic powder. The great archer wants to be immortal, as all previous kings of the land.

But the Heaven Emperor is in rage. Not only has this new king killed six of his pet birds but he also has the audacity to want to be immortal! How dare he! The Heaven Emperor considers how best to punish Houyi. In Heaven, there are four levels of punishment. The lightest one is Sorrow, then comes Fear. The third level is the absolute Loneliness. And the most cruel punishment of all is absolute Despair. With an impulsive temper and a thoughtless mind, the Heaven Emperor decides that the new King Houyi deserves the highest punishment. So Houyi becomes the most despairing man on Earth. He sees no future in life, he distrusts everyone in the kingdom, he has no belief in love, and he thinks of death in every quiet moment.

Every night, lying beside Houyi, Chang’e inhales the new king’s despairing breath and, as before, she perceives in each of her husband’s sighs their flesh rotten in an airless tomb, bones dissolving in the vegetable roots. The death ink is seeping into the night, darkening their life with total obscurity. She is fearful – fearful of a future doomed by fate. One night, Chang’e gets up, steals the key from Houyi’s robe and enters the castle where the specialists make the elixir of longevity. She finds a huge jade jar and, tentatively lifting the lid, she smells bitter roots. She takes the glowing liquid back to her quarters. Then the next night she leaves her bed and does the same again, collecting as much as she can. After three hundred and sixty-six days and nights, her task is complete. She holds in her hand the essence of immortality. She stands under the one- petal jasmine tree and drains all the precious medicine while Houyi lies in a depressed sleep. Before the rooster breaks the dawn, she finds herself starting to float – she is flying, flying, and flying. She passes the South Heaven Gate, where Wu Gang is still asleep, and enters into the realm of the shining moon.

5. Moon

The Emperor of Heaven is angry again. He wants to punish Wu Gang for not paying attention to his job, and letting a human being enter the world of the Immortals. So the Great Impulsive Mind decides to expel Wu Gang from his job and impose upon him the greatest Sorrow. He sends Wu Gang to the moon to chop a cinnamon tree. This is how the Sorrow is inflicted upon him: as soon as Wu Gang stops chopping the tree, it grows back again even stronger and thicker. His punishment never ends.

All Wu Gang wants is to be mortal again, to return to the Earth and be a real man. But when he raises his axe on the lonely cinnamon tree in the space of silver, he discovers another human being – Chang’e, the most beautiful girl, the one he saw in the jasmine-tree garden all those years ago. The sight of Chang’e reanimates his heart with a vague emotion, as her face is the loneliest he has ever encountered. The sight of her face clutches at his heart, but it is too withered from the long absence of love. He strains to remember how he felt towards people when he was on the Earth. He tries to recognise Chang’e, her human emotion – her fragile flesh which envelops her heart. During shadowless days and nights on the moon Wu Gang tries to recover the feeling of his heart, while ceaselessly chopping down the stubborn tree. Perhaps Wu Gang is no longer the most sorrowful man in the universe. He is with Chang’e, who reflects the only recognisable human emotion still inside him. But while the cinnamon leaves keep falling on Chang’e’s hair, she transforms into a being of absolute solitude. Her soul dwells nowhere. In her formlessness, she understands that a chasm of separation exists between her and the earth, and that she must accept this absolute solitude, for death is no longer her destiny.

As the image of the Earth subsides in Wu Gang’s mind, all he can do is to chop the cinnamon tree, day after day. He sweats, sweats, and sweats from exhaustion. And on Earth it rains, drenching the warm soil from time to time, rain that is the sweat of a man’s labour. King Houyi stands under his jasmine tree and looks up into the dark sky above; he sees two human shadows on the moon with his great archer’s eyes. He senses that these rains on the Earth are born from that place of silver.
Each moonlit night, in the absence of Chang’e, the despairing King Houyi steps silently on the withered, one-petalled flowers deeply buried in his soil. He contemplates the moon, yearning for his long-lost companion, in the abyss of absolute solitude.

Kwiat samotności

Przełożyła Marta Dziurosz

flower

1. Houyi

W tamtych czasach wszechświat dzielił się na dwie części – Ziemię, gdzie żyli śmiertelnicy, i Niebiosa, nad którymi panowali nieśmiertelni. W tamtych czasach góry były szkarłatne, a morze falowało kolorem krwi. W tamtych czasach na lądzie tłoczyło się tyle zwierząt, że ludzie musieli walczyć o miejsce dla siebie. W tamtych czasach największym przymiotem był talent strzelecki. To w tamtych czasach, dawno temu, na czerwonej ziemi żył znakomity łucznik o imieniu Houyi.

Z wielkim łukiem na ramieniu Houyi spieszy po dzikiej trawie jak lampart mknący przez las. Zmierza do wioski o nazwie Biały Słoń, żeby pomóc mieszkańcom pozabijać mięsożerne wilki, które porwały niedawno kilkoro niemowląt i zostawiły ślady krwi na ścieżce do lasu. Żadne zwierzę, czy to wilk, byk czy lew, nie prześcignie jego strzał. Houyi jest najwybitniejszym w królestwie mistrzem łucznictwa.

Słońce praży nad sosnami, a pod nimi Houyi poci się jak młody buhaj. Obmywa twarz w strumieniu u podnóży wzgórz, pije czystą, słodką górską wodę. Gryzie kwaśny owoc dzikiej gruszy, wypluwa twardą skórkę na buty z trawy. Jest wybuchowym mężczyzną; jego świeża, bujna broda powiewa na wietrze. Nawet tygrysy, wystraszone, umykają przed nim i wielkim srebrnym łukiem, który nosi wraz ze strzałami na plecach.

Pewnego jesiennego popołudnia, kiedy upał już zelżał, udaje mu się zastrzelić trzy wilki w lesie. Dwa giną od razu, jeden jest ranny – zostanie złożony w jesiennej ofierze. Mieszkańcy wioski sławią bohatera. Niektórzy wyrażają wdzięczność darami: ziarnem, rybami, wędzoną wieprzowiną. Houyi opuszcza wioskę obładowany jedzeniem, z wielkim łukiem na ramieniu.

Jego młoda żona, Chang’e, jest sama w domu. Zbiera jedwab z kokonów, żeby utkać zimowe ubrania dla męża. Od ślubu czuje się samotna i zmarniała, choć ma tylko piętnaście lat. Houyi jest ledwie trzy lata starszy od niej, ale wciąż przebywa poza domem – to dziki człowiek, który uwielbia wojować z naturą. Skoro doścignął i zdobył Chang’e, nie musi robić nic więcej. Nie myśli o miłości, całymi dniami poluje na leśne zwierzęta. Jego młoda żona nie ma przy sobie nikogo. Przed ich domem rośnie wiekowa magnolia. Chang’e często przygląda się jej grubym liściom i wielkim białym kwiatom. Czuje się jak niemy, słaby płatek magnolii, czeka, aż upływające pory roku złożą ją w ziemi; jednak sama jest nieważka i bezsilna.

Łucznik Houyi co noc zasypia tuż po wieczerzy. Oddycha mocno i głęboko, ale leżąc u jego boku Chang’e czuje, jak jej zastygłe życie zmierza ku powolnej śmierci. Widzi jej zarys, kiedy kładzie się przy krzepkim ciele męża. Zarys śmierci rośnie niczym plama tuszu i wsiąka w pustą przestrzeń, i w końcu pochłania wszystko, co widoczne, aż zostaje tylko ciemność.

 

2. Chang’e

Przed ślubem Chang’e pracowała jako zbieraczka kwiatów w królewskim pałacu. Król był bardzo stary. Jego kraj leżał na południu imperium Han, na terenach, o które nieustannie walczyły miejscowe plemiona. Skończywszy dwanaście lat Chang’e została służącą jednej z żon króla i musiała zajmować się ogrodem, w którym rosły trzy jaśminowce. Jej zadaniem było zbieranie białych pąków jaśminu i moczenie ich w jadeitowym słoju z cukrem i lodem. Po kilku dniach żona króla wypijała słodzoną herbatę jaśminową, którą leczyła słabe płuca.

Każdy kwiat jaśminowca w tym ogrodzie miał tylko jeden płatek – biały płatek w kształcie serca. Wszystkie były bardzo delikatne. Przy najlżejszym powiewie wiatru opadały z drzew jak śnieg. Chang’e musiała je zbierać, zanim zerwał się wiatr. Jej młode serce dzień w dzień znosiło monotonię tego nudnego życia.

Pewnego dnia wyszła z pałacu, żeby kupić na targu cukier, i wpadła na przystojnego siłacza z wielkim srebrnym łukiem. Chang’e i Houyi zakochali się w sobie od pierwszego wejrzenia. Wkrótce opuściła królewski ogród jaśminowy i poślubiła wielkiego łucznika. Jako młoda żona Chang’e hoduje jedwabniki pod morwami, gotuje ryż i zupę na stercie drewnianych szczap, pierze ubrania w pobliskiej rzece. Wie, że łucznik ją kocha, ale jej samotne serce błąka się w pustej piersi. Czuje do niego miłość, ale ta miłość blednie po trochu z nocy na noc, kiedy Houyi śpi. Chang’e nie wie już, po co żyje. Ma wrażenie, że wróciła do jaśminowego ogrodu starego króla, że w tym samym palącym słońcu unosi zmęczone ramiona i zbiera wszystkie delikatne płatki, bez celu.

 

3. Wu Gang

W tamtych czasach nad wielkim chińskim firmamentem były Niebiosa, dom wszystkich nieśmiertelnych. Cesarz Niebios decydował, kto może tam mieszkać, a kto nie.

Jednak w wypadku Wu Ganga porywczy Cesarz Niebios podjął inną decyzję. Przeznaczony mu był wieczny pobyt w otchłani między światem nieśmiertelnych i śmiertelników. Wu Gang został wartownikiem przy Południowej Bramie Niebios – jedynym przejściu z Ziemi do Niebios.

Nieruchomy, otępiały Wu Gang tkwi przy Południowej Bramie Niebios, wspominając chwile z życia na Ziemi. Był niegdyś drwalem w lesie bambusowym, zadowolonym ze swojego losu. Cesarz Niebios z jakiegoś powodu uznał, że Wu Gang jest niezwykły – że to najbardziej ufny człowiek na świecie. Największy Umysł postanowił więc, że Wu Gang będzie strzegł bramy Niebios. Od tej pory Wu Gang żyje w próżni. Tęskni za krajem rodzinnym i ścinaniem twardego bambusa prawdziwym toporem, lepszym niż to niebiańskie narzędzie, które musi dzierżyć. Tęskni za zapachem ziemi po burzy i szumem rzeki płynącej za jego chatą. Teraz jest w zawieszeniu, w przestrzeni pomiędzy, w pozbawionej życia strefie, gdzie kończy się Ziemia, a zaczynają niedosiężone Niebiosa. W jego świecie nie ma dźwięków, kolorów ani ciężaru. Solidny kształt ma tylko topór Wu Ganga, a także – być może – jego ciało. Widzi je, ale nie czuje własnej wagi. Ludzie, którzy z wyboru Cesarza Niebios zostali nieśmiertelnymi, przechodzą tylko przez bramę Wu Ganga. Nikt nigdy się nie zatrzymał, żeby porozmawiać z nim lub powspominać, a poza tym przy bramie nie ma miejsca, gdzie można byłoby odpocząć. Wu Gang mieszka w podmuchu wiatru, z którego może tylko przyglądać się Ziemi przez zwiewne smugi obłoków. Jest najbardziej samotną istotą we wszechświecie.

Pewnego dnia Wu Gang dostrzega przez głębokie warstwy chmur piękną Chang’e przy jaśminowcu w ogrodzie króla. Kwiecie jaśminu opada na wietrze jak śnieg. Chang’e stoi pod drzewem i przygląda się wirującym dookoła niej płatkom. Promienie słońca pieszczą jej włosy i szyję. Olśniony jej delikatną urodą wartownik zaczyna mamrotać pod nosem. Pragnie być jej towarzyszem, opiekować się nią, tulić ją w ramionach przez resztę życia. Ale jak? Nie jest już mężczyzną z krwi i kości, lecz tylko na wpół człowiekiem, na wpół duchem, jest bezcielesny i ulotny.

Wu Gang codziennie obserwuje ogród jaśminowy z wysokiej, odległej Południowej Bramy Niebios. Samotny mężczyzna opiera się o bramę z prostym toporem w ręce, a jego niby-życie wydaje się nieco mniej puste, aż pewnego dnia Chang’e znika z ogrodu. Wu Gang rozgląda się za nią na wpół ludzkimi oczami, ale jego wzrok traci swoją moc w zatłoczonym świecie ludzi. Nie widzi nawet śladu po niej wśród smogu, deszczu i dymu, wśród pleców na targu, stóp na mostach, kapeluszy na polach. Z przygnębieniem myśli, że na pewno została na Ziemi czyjąś żoną i mieszka teraz pod dachem, gotuje dla rodziny. Od myśli o takim życiu jego serce staje się jeszcze zimniejsze, a Ziemia rozmywa mu się przed oczami. Z samotności jego serce twardnieje niczym granit; nie potrafi już poczuć czułości, która go kiedyś ogarnęła. Płyną dnie, mijają noce. Wu Gang wyczuwa coś smutnego w świecie poniżej, ale smutek ten gubi się w rzadkim powietrzu, a on sam przestaje rozpoznawać ludzkie emocje.

 

4. Najgorętszy dzień

Pewnego dnia na Ziemi robi się nieznośnie gorąco. Jest tak upalnie, że wzgórza na pustyni Gobi płoną niczym wulkany. Lasy bambusowe na półkuli południowej schną i marnieją od braku wody, z lasów sosnowych na północy zostaje czarny popiół. Tego dnia nawet stary król wydaje ostatnie tchnienie. Kiedy ludzie dowiadują się, że stary władca zmarł, po całym królestwie niesie się okrzyk rozpaczy.

Jednak łucznik Houyi podnosi ciemne oczy w stronę nieba. Przeszywa je wzrokiem jak strzałą. Przez szybujące chmury i bezkształtny wiatr widzi na niebie siedem słońc. W czasach z prastarej legendy Ptak Niebios został przeobrażony w prażące słońce, które miało oświetlać Ziemię. Żyło wtedy siedem Ptaków Niebios – zabawek największego Cesarza Niebios. W tamtych czasach każdemu z nich wolno było opuścić Niebieskie Cesarstwo tylko co siedem dni. Ale w ten najgorętszy dzień słońca wymykają się swojemu panu i pojawiają na niebie razem, nieświadome szkody, którą wyrządzają Ziemi. Nie mogąc już powściągnąć gniewu, wielki łucznik Houyi z wściekłością wyciąga z kołczana ze skóry lamparta sześć srebrnych strzał i zakłada jedną z nich na cięciwę. Raz po raz ze świstem zestrzeliwuje sześć słońc sześcioma lśniącymi srebrnymi strzałami!

Pustynne wzgórza nagle przestają płonąć, lasy bambusowe na południu natychmiast zalewa deszcz, a pożar wśród sosen stopniowo gaśnie. Przerażenie mieszkańców pól ustępuje; tygrysy i lwy wychodzą z głębokich jaskiń i znów wędrują po równinach.

Następnego dnia ludzie jednogłośnie postanawiają obwołać wielkiego łucznika nowym królem. Houyi wprowadza się z Chang’e do pałacu starego króla. Chang’e wraca oto do jaśminowego ogrodu z kwiatami o jednym płatku, gdzie wszystkie drzewa należą teraz do niej, a cała służba jest jej służbą. Nie szykuje już słodzonej herbaty jaśminowej dla innej kobiety; zamiast tego król Houyi poleca magom oraz zielarzom z całego kraju wyszukać rzadkie zioła i sporządzić z nich eliksir długowieczności. Znawcy od wieków próbują odkryć tajemnicę przepisu na tę miksturę, ale bez powodzenia. Mimo to każdy nowy król rozkazuje poddanym stworzyć ten magiczny środek. Wielki łucznik chce być nieśmiertelny, tak jak wszyscy poprzedni władcy.

Jednak Cesarz Niebios wpada w szał. Nie dość, że ten nowy król zabił sześć jego ulubionych ptaków, ale jest na tyle bezczelny, że chce osiągnąć nieśmiertelność! Jak on śmie! Cesarz Niebios zastanawia się, jak go ukarać. W Niebiosach istnieją cztery poziomy kary. Najlżejszą jest Smutek, a potem Strach. Trzeci poziom to Samotność. Najokrutniejszą karą ze wszystkich jest całkowita Rozpacz. Porywczy i okrutny Cesarz Niebios postanawia, że nowy król Houyi zasługuje na najcięższą z nich. Houyi zostaje więc najbardziej zrozpaczonym człowiekiem na ziemi. Nie widzi dla siebie żadnej przyszłości, nie ufa nikomu w królestwie, nie wierzy w miłość i w każdej wolnej chwili myśli o śmierci.

Leżąc co noc u boku nowego króla, Chang’e wdycha jego rozpaczliwe oddechy i tak jak wcześniej w każdym westchnieniu jawią się jej ich ciała gnijące w zapieczętowanym grobowcu, kości rozkładające się w korzeniach roślin. Tusz śmierci wsiąka w noc, całkowicie zaczerniając ich życie. Chang’e się boi – boi się przyszłości naznaczonej nieubłaganym losem. Pewnej nocy wstaje, kradnie klucz z szaty męża i wchodzi do pałacu, gdzie mędrcy tworzą eliksir długowieczności. Znajduje wielki jadeitowy słój, podnosi z wahaniem pokrywę i czuje zapach gorzkich korzonków. Zanosi połyskujący płyn z powrotem do komnaty. Następnej nocy wychodzi z łóżka i znów zabiera, ile tylko potrafi. Po trzystu sześćdziesięciu sześciu dniach i nocach jej zadanie jest ukończone. Ma w dłoni esencję nieśmiertelności. Staje pod jaśminowcem z kwiatami o jednym płatku i wypija drogocenny eliksir, podczas gdy Houyi pogrążony jest we śnie i w smutku. Zanim kogut obwieszcza świt, Chang’e czuje, że zaczyna się unosić – leci, leci i leci. Przebywa Południową Bramę Niebios, przy której Wu Gang jeszcze śpi, i dostaje się do krainy świecącego księżyca.

 

5. Księżyc

Cesarz Niebios znów jest rozgniewany. Chce ukarać Wu Ganga za zaniedbanie pracy, za to, że pozwolił ludzkiej istocie wejść do świata nieśmiertelnych. Wielki Porywczy Umysł postanawia zatem odebrać Wu Gangowi jego zadanie i obarczyć go największym Smutkiem. Wysyła Wu Ganga na księżyc, aby tam ściął drzewo cynamonowe. Oto jak zadaje mu karę Smutku: kiedy tylko Wu Gang kończy ścinać drzewo, ono odrasta, jeszcze mocniejsze i grubsze. Jego kara nie ma końca.

Wu Gang chce tylko jednego: zostać znów śmiertelnikiem, wrócić na ziemię, być prawdziwym człowiekiem. Kiedy jednak unosi topór nad samotnym cynamonowcem w srebrnym świecie, odkrywa inną istotę ludzką – Chang’e, przepiękną dziewczynę, którą tyle lat wcześniej zobaczył w jaśminowym ogrodzie. Jej widok ożywia jego serce mglistym uczuciem, ponieważ jeszcze nigdy nie widział równie samotnej twarzy; chwyta go za serce, które jednak uschło z braku miłości. Wu Gang usiłuje sobie przypomnieć, co czuł do ludzi żyjąc na Ziemi. Próbuje rozpoznać Chang’e i jej ludzkie emocje – wątłe ciało, które chroni jej serce. W pozbawione cienia dni i noce na księżycu Wu Gang próbuje obudzić w sobie uczucia, nieustannie ścinając uparte drzewo. Może nie jest już najsmutniejszym człowiekiem we wszechświecie. Jest z Chang’e, odzwierciedleniem jedynego rozpoznawalnego ludzkiego uczucia, które wciąż się w nim tli. Ale gdy liście cynamonowca opadają raz po raz na jej włosy, przeobraża się ona w uosobienie samotności. Jej dusza jest bezdomna. W swoim bezkształcie pojmuje, że od ziemi dzieli ją otchłań, i że musi pogodzić się z ową absolutną samotnością, ponieważ śmierć nie jest jej już pisana.

Obraz Ziemi zaciera się w myślach Wu Ganga i nie pozostaje mu nic innego, jak tylko dzień w dzień ścinać drzewo cynamonowe. Jest wycieńczony, zalewa go pot. Ciepłą glebę na Ziemi zrasza deszcz – pot pracującego człowieka. Król Houyi staje pod jaśminowcem i spogląda w ciemne niebo; wzrokiem wytrawnego łucznika dostrzega na księżycu dwie ludzkie sylwetki. Czuje, że deszcze na Ziemi biorą się z tego srebrnego miejsca.

Każdej księżycowej nocy pod nieobecność Chang’e zrozpaczony król Houyi chodzi w milczeniu po uschniętych kwiatach o jednym płatku, pogrzebanych głęboko w ziemi. Przygląda się księżycowi i tęskni za swoją zaginioną towarzyszką w otchłani absolutnej samotności.

Marta Dziurosz has been an English<>Polish translator and interpreter for eight years. During this time almost twenty books in her translation have been published and she has interpreted during hundreds of hours of seminars and lectures. Her website can be found at martadziurosz.com and she tweets at @MartaDziurosz.

Blüten der Einsamkeit

Eine Kurzgeschichte von Xiaolu Guo, übersetzt von Rebecca DeWaldflower

1. Houyi

Damals bestand das Universum aus zwei unterschiedlichen Welten: Der Erde, auf der die Sterblichen lebten, und den himmlischen Gefilden, die die Unsterblichen beherrschten. Damals waren die Berge scharlachrot und die Meereswogen schwappten blutrot ans Land. Damals bevölkerten so viele Tiere das Land, dass die Menschen sich ihren Platz erkämpfen mussten. Damals wurden Männer an Ihrer Kunst im Bogenschießen gemessen. Und damals, vor sehr langer Zeit, ging ein außergewöhnlicher Bogenschütze namens Houyi auf der roten Erde.

Houyi bewegt sich schnell und gewandt durch das hohe, wilde Gras, wie ein Leopard, der durch den Wald streift. Mit seinem Bogen über der Schulter ist er auf dem Weg zum Dorf Weißer Elefant, um für die Einwohner Wölfe zu erlegen. Die blutrünstigen Tiere hatten vor noch nicht allzu langer Zeit mehrere Kleinkinder gerissen, wovon die Blutspur auf dem Waldweg zum Dorf noch zeugt. Kein Tier — ob Wolf, Stier oder Löwe — kann Houyis Bogen entkommen, denn Houyi ist der Meister der Bogenschützen des Königreichs.

Die Sonne brennt über den Tannenspitzen, in deren Halbschatten Houyi sitzt und schwitz wie ein junger Stier. Er wäscht sein Gesicht im Bach am Fuße des Hügels und löscht seinen Durst mit dem klaren, süßen Wasser des Bergs. Er beißt in die saure Frucht eines wilden Birnenbaums und spuckt die harte Schale ins Gras. Houyi ist ein heißblütiger, junger Mann. Sein junger Bart ist buschig und kräftig und weht stets im Wind. Und sogar Tiger fürchten ihn und schrecken zurück, wenn sie seinen Schritt hören und den großen, silbernen Bogen und die schwarzen Pfeile im Köcher auf seinem Rücken sehen.

Nachmittags, nachdem die Sonne den Zenit überschritten hat, schießt Houyi die drei Wölfe im Wald. Die ersten beiden erlegt er sofort; den Dritten verletzt er nur, um ihn für das Herbstopfer aufzubewahren. Die Dorfbewohner feiern ihren Helden, bedanken sich bei Houyi und schenken ihm Mais und Fisch und sogar geräuchertes Schweinefleisch. Houyi verlässt das Dorf schwer beladen mit Lebensmitteln und seinem großen Bogen.

Houyis junge Frau Chang’e wartet allein zu Hause. Sie sammelt die Kokons der Seidenraupen ein, um daraus Winterkleider für Houyi zu weben. Sie fühlt sich allein und über ihre Maße alt, seit sie Houyi geheiratet hat, dabei ist sie erst fünfzehn Jahre alt. Houyi ist nur drei Jahre älter, doch er ist ein wilder Mann, der selten zu Hause ist und nichts mehr liebt, als mit der Natur Krieg zu führen. So hat er es auch geschafft, Chang’e zu bändigen und ihr Herz zu gewinnen, also hat er sein Ziel bereits erreicht, denn Liebe existiert für ihn nicht. Er verbringt seine Tage fortan lieber damit, Waldtiere zu jagen, während seine junge Frau jeden Tag allein bestreiten muss. Vor ihrem Haus wächst ein alter Magnolienbaum. Oft betrachtet Chang’e seine dicken Blätter und die großen, weißen Blüten. Sie fühlt sich wie das schwache, regungslose Blütenblatt einer Magnolie, das nur darauf wartet, vom Wandel der Jahreszeiten zurück auf die Erde getragen zu werden. Sie selbst aber ist ohne Kraft und schwerelos.

Houyi der Bogenschütze schläft jede Nacht gleich nach dem Abendessen ein. Er atmet tief und schwer. Während sie so neben ihrem Mann liegt, fühlt sich Chang’e als ob sich ihr Leben einem langsamen Tod hinwendet. Sie sieht den Umriss ihres eigenen Todes, wenn sie sich neben Houyis geerdeten Körper legt. Der Umriss breitet sich wie ein Tintenklecks immer weiter aus und färbt alle lichten Stellen ein, bis er den gesamten sichtbaren Raum eingenommen hat und nichts als Dunkelheit zurückbleibt.

2. Chang’e

Vor ihrer Hochzeit mit Houyi war Chang’e Blumenpflückerin am königlichen Hof. Das Reich des alten Königs lag im südlichen Teil der chinesischen Han-Provinz, wo sich die Stämme ohne Unterlass bekriegten. Als Zwölfjährige wurde Chang’e zur Dienerin einer der Ehefrauen des Königs ernannt und mit der Aufgabe betraut, sich um den Garten mit den Jasminbäumen zu kümmern. Dort sollte sie die weißen Blüten der Jasminbäume pflücken, bevor diese sich öffneten, sie in Wasser legen und mit Puderzucker bestreut in einem Jadeglas aufbewahren. Nach ein paar Tagen trank die Frau des Königs den gesüßten Jasmintrank, um damit ihre schwachen Lungen zu stärken.

Jede Jasminblüte im Garten brachte nur ein einziges Blütenblatt hervor, ein weißes Blütenblatt in der Form eines Herzens. Die Blütenblätter waren so zart, dass schon der schwächste Windstoß sie wie Schnee von den Bäumen segeln lies. So musst Chang’e die Blüten pflücken, bevor der Wind sein Spiel mit ihnen treiben konnte. Tagein, tagaus ertrug Chang’es junges Herz die Eintönigkeit ihres öden Lebens.

Eines Tages auf dem Weg zum Markt, wo Chang’e Zucker kaufen sollte, traf sie einen kräftigen, gut aussehenden Mann mit einem großen, silbernen Bogen. Für Chang’e und Houyi war es Liebe auf den ersten Blick. So dauerte es nicht lange und Chang’e verlies den königlichen Jasmingarten und wurde zur Frau des jungen Bogenschützen. Als junge Ehefrau pflegt Chang’e nun Seidenraupen unter dem Maulbeerbaum, kocht Reis und Suppe auf einem Baumstumpf und wäscht Kleider im nahegelegenen Fluss. Sie weiß, dass der Bogenschütze sie liebt, doch ihr einsames Herz schwelgt in ihrer leeren Brust. Sie empfindet zwar Liebe für ihn, doch wenn Houyi in der Nacht schläft, lässt diese manchmal etwas nach, Stück für Stück. Sie hat vergessen, wofür sie lebt. Sie fühlt sich, als ob sie wieder eingesperrt ist, wie im Jasmingarten des alten Königs, wo sie unter der brennenden Sonne ihre müden Arme hebt, um jede zarte Blüte einzeln zu pflücken. Tagein, tagaus, ohne Sinn und Zweck.

3. Wu Gang

Damals wachten die Unsterblichen der himmlischen Gefilde über dem großen, chinesischen Sternenzelt. Der Herrscher der himmlischen Gefilde entschied darüber, wer Einlass erhielt und wem dieser verwehrt wurde.

Doch für Wu Gang zog der impulsive Herrscher der himmlischen Gefilde ein anderes Los. Wu Gangs Schicksal war es, auf ewig im Limbus zwischen der Welt der Sterblichen und der der Unsterblichen zu weilen. Er wurde zum Türhüter der südlichen Himmelspforte, dem einzigen Durchgang auf dem Weg von der Erde in die himmlischen Gefilde.

Hier lehnt Wu Gang nun regungslos und leer an der südlichen Himmelspforte und erinnert sich an Augenblicke seines vergangenen Erdenlebens. Er war einmal Holzfäller in einem Bambushain und erfreute sich des Lebens. Der Herrscher der himmlischen Gefilde sah in ihm jedoch mehr als einen gewöhnlichen Mann. Er sah in ihm den vertrauenerweckendsten Menschen der Erde und ernannte ihn deshalb zum Türhüter der Himmelspforte. Seither fristet Wu Gang in dieser Leere sein Dasein. Er vermisst seine Heimat, den kräftigen Bambus und seine feste Axt, die so viel besser ist als seine himmlische Axt, die er hier zu Schwingen gezwungen ist. Er vermisst den Duft der Erde nach einem Gewitter und das Rauschen des Flusses hinter seiner Grashütte. Jetzt ist er im Zwischenraum Limbus, an einem leblosen Ort, an welchem die Erde endet und der Himmel beginnt, jedoch liegen beide für ihn außer Reichweite. Seine Welt ist nun geräuschlos, farblos und ohne Gewicht. Nur Wu Gangs Axt und vielleicht auch sein Körper haben eine klare Form. Er kann sein eigenes Gewicht sehen, fühlt es aber nicht. Jene, die der Herrscher der himmlischen Gefilde als Unsterbliche auserwählt hat, gehen einfach an ihm vorbei durch die Pforte. Keiner hat je innegehalten, um mit ihm zu sprechen oder in Erinnerungen zu schwelgen, zumal es um die Pforte herum keinen konkreten Raum gibt, wo es sich aufzuhalten lohnte. Wu Gang lebt ihn einem Luftstoß, von welchem aus er die Erde durch ewige Wolken hindurch betrachten kann. Er ist das einsamste Wesen der Welten.

Eines Tages entdeckt Wu Gang durch die dichten Wolkenlagen hindurch die schöne Chang’e, die unter einem Jasminbaum im königlichen Garten steht während die Jasminblüten auf sie herabschneien wie Flocken im Wind. Chang’e steht an den Baum gelehnt und betrachtet die Blüten, wie sie um sie herum zu Boden segeln. Sonnenstrahlen umspielen ihr Haar und ihren Hals. Der Türhüter ist wie gebannt von ihrer zerbrechlichen Schönheit. Er murmelt vor sich hin, wünscht sich, er könne ihr Gefährte werden und sie ihr Leben lang im Arm halten und beschützen. Doch wie soll das gehen? Er ist kein Mann aus Fleisch und Blut mehr, sondern halb Mensch, halb Geist, ohne Gewicht und schwerelos.

Tagein, tagaus betrachtet Wu Gang den Jasmingarten von oben, von seiner fernen südlichen Himmelspforte aus. Der einsame Mann mit seiner schlichten Axt lehnt gegen die Pforte und sein Halbleben erscheint ihm etwas weniger einsam, bis Chang’e eines Tages aus dem Jasmingarten verschwindet. Er sucht sie, doch seine halbmenschlichen Augen haben ihre Sehkraft in der überbevölkerten Menschenwelt verloren. Er hat ihre Spur in all dem Smog, Regen und Rauch verloren und kann sie zwischen den gezwängten Schultern auf dem Markt, den Füßen auf den Brücken und den Hüten in den Feldern nicht ausmachen. Schweren Herzens sieht er ein, dass sie in ihrem Erdenleben wohl die Frau eines anderen geworden ist und in einem Haus für ihre Familie kocht. Als er so darüber nachdenkt, wird sein Herz noch kälter und seine Sicht auf die Erde verschwimmt. Einsamkeit macht sein Herz hart wie Granit und er vergisst das zarte Gefühl, das er einst verspürte. Ein Tag folgt dem anderen, eine Nacht verschwindet in der nächsten. Wu Gang verspürt Sorge auf der Erde unter ihm, doch die Sorge zerstreut sich in der dünnen Luft und menschliche Emotionen haben für ihn keinen Wert mehr.

4. Die große Hitze

Eines Tages wurde die Erde unsäglich heiß. So heiß, dass die Dünen der Wüste Gobi brennen wie ein Vulkan. Die Bambuswälder der südlichen Halbkugel trocknen aus und sterben ab, weil ihnen der Regen fehlt. Die Tannenwälder der nördlichen Halbkugel verbrennen zu Asche. Sogar der alte König tut seinen letzten Atemzug. Als die Nachricht die Runde macht, dass der alte Herrscher gestorben ist, stößt das ganze Königreich einen verzweifelten Klageschrei aus.

Houyi der Bogenschütze aber wendet seinen dunklen Blick gen Himmel. Seine Augen sind so gespannt wie der Pfeil auf seinem Bogen. Zwischen den schwebenden Wolken und dem formlosen Wind erkennt er die sieben Sonnen am Himmel. Der Legende nach wurden Himmelsvögel in strahlende Sonnen verwandelt, die fortan auf die Erdenwelt schienen. Damals dienten sieben Himmelsvögel hoch oben als Spielzeuge des größten Herrschers der himmlischen Gefilde. Damals durfte jeder Sonnenvogel nur einmal alle sieben Tage die himmlischen Gefilde verlassen und am Himmel erscheinen. Am heißesten aller Tage aber gehorchten die Sonnen ihrem Herren nicht und erschienen alle gleichzeitig am Himmel, ungeachtet des großen Schadens, den sie damit der Erde zufügten. Der große Bogenschütze Houyi kann seine Wut nicht länger im Zaum halten, zieht sechs silberne Pfeile aus seinem Köcher aus Leopardenfell und setzt an. Zisch, zisch, zisch trifft er eine nach der anderen und erlegt mit je nur einem glänzenden Silberpfeil sechs der sieben Sonnen.

Die Dünen der Wüste Gobi sind schlagartig nicht mehr brennend heiß; die Bambuswälder im Süden werden sofort von Regen überschwemmt und das Feuer der Tannenwälder erlischt langsam. Frauen und Männer auf den Feldern erholen sich von der Qual; Tiger und Löwen treten aus ihren tiefen Höhlen heraus und durchstreifen die Ebenen wieder.

Am nächsten Tag sind die Menschen einstimmig der Meinung, den großen Bogenschützen Houyi zum neuen König des Landes zu wählen. Er und Chang’e ziehen in den Palast des alten Königs ein. Chang’e ist nun wieder in ihrem Jasmingarten mit den einzelnen Blütenblättern, doch nun gehören ihr all diese Jasminbäume und auch die Diener sind nun die ihren. Sie muss niemandem mehr süßen Jasmintrank bereiten und König Houyi befiehlt Zauberern und Kräuterheilkundlern des ganzen Landes, die seltensten Kräuter zu finden und einen Unsterblichkeitstrank zu brauen. Jahrhundertelang haben Meister jeglicher Art versucht, das Geheimrezept für diesen Trank zu finden, doch ohne Erfolg. Jeder neue König setzt die Suche nach dem Zaubertrank nichtsdestotrotz fort. Der große Bogenschütze will unsterblich werden, wie all seine königlichen Vorgänger auch.

Der Herrscher der himmlischen Gefilde ist jedoch rasend vor Wut. Zuerst erlegt der neue König sechs seiner Vögel und nun wagt er es auch noch, unsterblich sein zu wollen! Der Herrscher der himmlischen Gefilde überlegt, wie er Houyi bestrafen soll. In den himmlischen Gefilden gelten vier Strafen. Die mildeste Strafe ist Sorge; die nächste die Angst; an dritter Stelle steht absolute Einsamkeit. Die schlimmste Strafe von allen aber ist absolute Verzweiflung. Der Herrscher der himmlischen Gefilde ist impulsiv und überlegt nicht zweimal, bevor er beschließt, dass König Houyi die Höchststrafe verdient. Houyi wird alsgleich zum verzweifeltsten Menschen der Erde. Er verliert das Vertrauen in die Zukunft, misstraut jedem seiner Untertanen, hat den Glauben an Liebe aufgegeben und denkt leise in jedem stillen Augenblick an den Tod.

Jede Nacht, wenn sie so neben Houyi liegt, atmet Chang’e den verzweifelten Atem des neuen Königs ein. Sie verspürt, wie ehemals, bei jedem Seufzer ihres Ehemanns das Verderben ihres eigenen Fleisches in einem luftlosen Grab, wo ihre Knochen zwischen den Wurzeln der Pflanzen langsam vergehen. Der Umriss des Todes breitet sich erneut wie Tinte in der Nacht aus und macht ihr Leben düster, bis vollständige Finsternis herrscht. Sie hat Angst vor einer schicksalsschwangeren Zukunft. Eines nachts steht Chang’e auf, stiehlt den Schlüssel aus Houyis Morgenmantel und betritt das Schloss, wo die Meister den Unsterblichkeitstrank brauen. Sie entdeckt ein großes Jadeglas, lüftet vorsichtig den Deckel und riecht an den bitteren Wurzeln. Sie nimmt die leuchtende Flüssigkeit mit zurück in ihre Gemächer. In der folgenden Nacht verlässt sie ihr Bett erneut und tut dasselbe und nimmt dabei so viele Behältnisse mit, wie sie tragen kann. Nach dreihundertundsechsundsechzig Tagen und Nächten hat sie ihre Aufgabe erfüllt und hält in ihren Hände die Essenz der Unsterblichkeit. Sie steht unter dem einblättrigen Jasminbaum und verschüttet all die wertvollen Tinkturen, während Houyi einen depressiven Schlaf schläft. Noch vor dem ersten Hahnenschrei fängt sie an, zu schweben, hebt ab und fliegt, fliegt, fliegt. Sie schwebt durch die südliche Himmelspforte, wo Wu Gang noch schläft, und geht ein in das Reich des strahlenden Mondes.

5. Der Mond

Der Herrscher der himmlischen Gefilde ist erneut wütend. Er möchte Wu Gang dafür bestrafen, dass er seiner Aufgabe nicht all seine Aufmerksamkeit widmet und Menschen in die Welt der Unsterblichen schweben lässt. Der große und impulsive Herrscher beschließt, Wu Gang seines Postens zu entledigen und ihm die Höchststrafe der größten Verzweiflung aufzuerlegen. Er schickt Wu Gang zum Mond, um einen Zimtbaum zu fällen. Sobald Wu Gang den Baum gefällt hat, wächst er nach und ist jedes Mal kräftiger und buschiger als zuvor. Die Bestrafung und seine unbändige Verzweiflung nehmen kein Ende.

Wu Gang will nichts mehr, als wieder sterblich zu sein und auf der Erde als echter Mann zu leben. Doch als er seine Axt gegen den einsamen Zimtbaum in silbernem Raum hebt, erkennt er einen weiteren Menschen: Chang’e, das schönste aller Mädchen, das er vor vielen, vielen Jahren im Jasmingarten sah. Der Anblick Chang’es erweckt in ihm ein diffuses Gefühl, denn ihr Gesicht ist das einsamste, das er je gesehen hat. Der Anblick ihres Gesichts ergreift sein Herz, das von dem langen Mangel an Liebe schon ganz verwelkt ist. Er strengt sich an, um die Erinnerung an das Gefühl heraufzubeschwören, das er früher auf Erden für Menschen empfunden hat. Er versucht, Chang’e, ihre menschlichen Gefühle und das zarte Fleisch, das ihr Herz umschließt, zu erkennen. In den schattenlosen Tagen und Nächten des Mondes versucht Wu Gang, das Gefühl seines Herzens wiederzufinden während er ewiglich den störrischen Baum niederschlägt. Vielleicht ist Wu Gang nun nicht mehr der sorgenvollste Mann der Welten, denn er hat nun die Gesellschaft Chang’es, die in ihm die Überreste menschlicher Gefühle erweckt. Doch während die Blätter des Zimtbaums auf Chang’es Haar niederregnen, verwandelt sie sich in ein Wesen absoluter Einsamkeit. Ihre Seele hat kein Zuhause. In ihrer Formlosigkeit versteht sie den tiefen Spalt zwischen ihr und der Erde und akzeptiert die absolute Einsamkeit, die ihr Streben nach dem Tod verdrängt hat.

Das Bild der Erde verschwindet Stück für Stück aus Wu Gangs Gedächtnis und ihm bleibt ihm nur noch übrig, tagein, tagaus den Zimtbaum zu fällen. Er schwitzt unsäglich aus Erschöpfung. Daraus wird der Regen, der auf die Erde fällt und dort den warmen Boden dann und wann durchnässt; Regen, der der Schweiß der Arbeit eines Mannes ist. König Houyi steht unter dem Jasminbaum und sieht hinauf in den dunklen Nachthimmel. Mit seinen scharfen Bogenschützenaugen erkennt er zwei menschliche Umrisse auf dem Mond. Er versteht, dass der Regen auf Erden von diesem silbernen Ort herrührt.

In jeder sternenklaren Nacht, wenn der Mond hell scheint, tritt König Houyi allein, ohne Chang’e, still hinaus auf die welken, einblättrigen Blüten, die sich tief in die Erde gegraben haben. Er betrachtet den Mond und vermisst seine längst verlorene Begleiterin im Abgrund seiner absoluten Einsamkeit.

Rebecca DeWald edits the Glasgow Review of Books